Tín dụng tăng tốc, doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn khó tiếp cận vốn

Khó tiếp cận vốn vẫn là điểm nghẽn lớn

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) từ lâu đã được xác định là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế, bên cạnh cải cách thể chế và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, trên thực tế, nhóm doanh nghiệp này vẫn đang gặp nhiều rào cản trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng là yếu tố sống còn để duy trì và mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh.

Theo số liệu Ngân hàng Nhà nước (NHNN), đến ngày 30/6/2025, tổng dư nợ tín dụng nền kinh tế đã vượt 17,2 triệu tỷ đồng, tăng 9,9% so với cuối năm 2024 và tăng 19,4% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng cao nhất kể từ năm 2022.

Trong đó, các lĩnh vực ưu tiên như nông nghiệp – nông thôn và DNNVV chiếm tỷ trọng lớn trong tổng dư nợ toàn hệ thống, lần lượt là 23,16% và 17,51%. Tuy nhiên, đằng sau các con số tích cực đó vẫn là thực tế rằng phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa tiếp cận được nguồn vốn ngân hàng.

Cụ thể, hiện chỉ có khoảng 209.000 DNNVV có phát sinh dư nợ tại các tổ chức tín dụng, chủ yếu là ngân hàng thương mại, trong khi tổng số doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam vào khoảng 950.000. Như vậy, có tới 78% doanh nghiệp nhóm này không có dư nợ ngân hàng, một tỷ lệ cho thấy điểm nghẽn lớn về tín dụng đối với khu vực tư nhân.

Theo báo cáo năm 2024 của VCCI, hơn 70% doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ cho biết họ gặp khó khăn trong tiếp cận vốn vay. Những rào cản phổ biến là không có tài sản đảm bảo, không chứng minh được dòng tiền ổn định, hoặc không đáp ứng được các điều kiện tín dụng khắt khe.

Ông Nguyễn Đức Linh, Giám đốc Công ty TNHH Khánh Linh (TP.HCM), chia sẻ: “Một thời gian dài công ty chúng tôi gõ cửa nhiều ngân hàng nhưng đều bị từ chối vì tài sản thế chấp nằm trong vùng quy hoạch treo. May mắn là nhờ chính sách hỗ trợ kịp thời và sự linh hoạt của Agribank khi chấp nhận phương án kinh doanh khả thi thay cho tài sản đảm bảo, chúng tôi mới được giải ngân 1 tỷ đồng, gồm 500 triệu vay ngắn hạn với lãi suất ưu đãi 6% và 500 triệu vay dài hạn để đầu tư máy móc với lãi suất 9%".

Còn bà Nguyễn Thị Thùy Dương, Giám đốc một công ty sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ tại làng nghề Phú Vinh (Hà Nội), cho biết: “Ngân hàng yêu cầu báo cáo tài chính phải được kiểm toán trong khi doanh nghiệp nhỏ như chúng tôi không có đủ điều kiện để thuê đơn vị kiểm toán độc lập. Ngoài ra, giá trị tài sản thế chấp thường không được định giá sát với thị trường, khiến khoản vay bị cắt giảm hoặc không được xét duyệt”.

Tương tự, ông Trần Văn Hậu, chủ một doanh nghiệp cơ khí ở Bình Dương cho biết dù doanh thu ổn định, đơn hàng đều đặn, nhưng vẫn không vay được vốn lưu động vì “ngân hàng yêu cầu phương án tài chính trong ba năm tới, trong khi doanh nghiệp nhỏ chỉ lên kế hoạch linh hoạt theo từng quý”.

Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà cho biết, thời gian qua NHNN đã chỉ đạo các tổ chức tín dụng thúc đẩy tín dụng có chọn lọc, ưu tiên lĩnh vực sản xuất - kinh doanh, đặc biệt là khu vực DNNVV, nông nghiệp nông thôn, công nghiệp hỗ trợ…

Tuy nhiên, để đạt hiệu quả thực chất, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa ngân hàng, cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức trung gian, đặc biệt là vai trò của các quỹ bảo lãnh tín dụng và hiệp hội doanh nghiệp địa phương.

Với khoảng 97% doanh nghiệp đang hoạt động thuộc nhóm nhỏ và siêu nhỏ, và đóng góp tới 50% GDP, hơn 30% tổng thu ngân sách, việc tạo điều kiện tiếp cận vốn cho khu vực này không chỉ là nhiệm vụ cấp thiết, mà còn là chìa khóa để củng cố sức đề kháng của nền kinh tế. Nếu không tháo gỡ được điểm nghẽn tín dụng, DNNVV sẽ rất khó có thể thực sự trở thành “động lực tăng trưởng” như kỳ vọng của Chính phủ.

Không ít doanh nghiệp vẫn bị “gạt ra bên lề” do không đáp ứng được điều kiện vay, thiếu tài sản đảm bảo hoặc không đủ hồ sơ chứng minh năng lực tài chính.

Ngành ngân hàng cam kết đồng hành

Tại Hội nghị Đầu tư diễn ra ngày 9/7 tại Hà Nội, ông Trần Anh Quý, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước – NHNN) khẳng định, ngành ngân hàng thấu hiểu và chia sẻ với những khó khăn mà cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đang đối mặt.

Theo ông Quý, đây là nhóm doanh nghiệp đặc biệt quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế, và việc tháo gỡ điểm nghẽn về vốn luôn là nhiệm vụ trọng tâm được NHNN phối hợp triển khai thường xuyên hằng năm với các hiệp hội ngành hàng và tổ chức liên quan.

Trên thực tế, DNNVV luôn nhận được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước. Luật Hỗ trợ DNNVV cùng nhiều chính sách phát triển đã được ban hành, phù hợp với thông lệ quốc tế. “Những gì thế giới đang áp dụng, Việt Nam cũng đều đã triển khai,” ông Quý nhấn mạnh.

Ngành ngân hàng xác định rõ mục tiêu hỗ trợ DNNVV tiếp cận tín dụng, thông qua việc giảm thiểu thủ tục hành chính, rút ngắn quy trình xét duyệt hồ sơ vay vốn và tăng cường tính minh bạch, linh hoạt.

Trong bối cảnh nền kinh tế còn nhiều biến động, đặc biệt sau đại dịch Covid-19, khả năng trả nợ của nhiều doanh nghiệp bị ảnh hưởng, ngành ngân hàng càng phải chủ động hơn trong việc triển khai các biện pháp hỗ trợ.

Ông Quý cho biết, NHNN đã ban hành nhiều giải pháp như cơ cấu lại thời hạn trả nợ, giảm lãi suất, cho vay mới, đồng thời tổ chức thường xuyên các hội nghị kết nối ngân hàng và doanh nghiệp để tiếp nhận phản ánh từ thực tiễn, qua đó giải quyết trực tiếp các vướng mắc ngay tại cơ sở. Đây được xem là một kênh đối thoại hiệu quả giúp doanh nghiệp tiếp cận chính sách tín dụng thuận lợi hơn.

Bên cạnh việc hỗ trợ vốn, ngành ngân hàng cũng xác định nhiệm vụ cốt lõi là giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, điều hành lãi suất, tỷ giá hợp lý để tạo môi trường đầu tư bền vững. “Khi nói đến hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ, chúng tôi luôn triển khai đầy đủ, kịp thời và đúng quy định của pháp luật,” ông Quý khẳng định.

Với cam kết từ phía NHNN và sự đồng hành chặt chẽ giữa các tổ chức tín dụng, hiệp hội ngành nghề, hy vọng thời gian tới, bài toán tiếp cận vốn của DNNVV sẽ dần được tháo gỡ, tạo đòn bẩy cho hàng trăm nghìn doanh nghiệp nhỏ và vừa bứt phá, đóng góp mạnh mẽ hơn cho nền kinh tế.

Nguồn: Tín dụng tăng tốc, doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn khó tiếp cận vốn