Khi “tiền rẻ” không còn: Thách thức mới cho thị trường Việt Nam

Định giá lại rủi ro trên quy mô toàn cầu

Mới đây, việc Tổng thống Mỹ Donald Trump chính thức đề cử ông Kevin Warsh thay thế ông Jerome Powell làm Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) không chỉ đơn thuần là một thay đổi nhân sự cấp cao. Đây được xem là tín hiệu xác nhận cho sự kết thúc của kỷ nguyên điều hành tiền tệ dựa trên thanh khoản dồi dào và định hướng bằng lời nói, đồng thời mở ra một “trật tự tài chính mới” đặt trọng tâm vào kỷ luật và năng suất thực.

Nhà đầu tư quốc tế đang chuẩn bị cho kịch bản Fed chuyển từ vai trò “người bảo trợ thanh khoản” sang một định chế ưu tiên tái cấu trúc bảng cân đối và củng cố nền tảng tăng trưởng dài hạn

Ngay sau thông tin đề cử, thị trường tài chính toàn cầu đã phản ứng mạnh. Giá vàng và bạc giảm sâu, trong khi nhiều thị trường chứng khoán mới nổi, trong đó có Việt Nam, chịu áp lực điều chỉnh tức thì. Nhà đầu tư quốc tế đang chuẩn bị cho kịch bản Fed chuyển từ vai trò “người bảo trợ thanh khoản” sang một định chế ưu tiên tái cấu trúc bảng cân đối và củng cố nền tảng tăng trưởng dài hạn của kinh tế Mỹ.

Kevin Warsh không phải là gương mặt xa lạ với hệ thống tài chính Mỹ. Ông từng làm việc tại Morgan Stanley, giữ vai trò cố vấn chính sách tài chính tại Nhà Trắng dưới thời Tổng thống George W. Bush và đặc biệt là Thống đốc Fed giai đoạn khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, khi ông phối hợp chặt chẽ với Chủ tịch Fed lúc bấy giờ là Ben Bernanke.

Theo đánh giá của nhóm chuyên gia tại AFA Capital, điểm khác biệt lớn nhất của Warsh nằm ở “kiềng ba chân” bao gồm: hiểu biết sâu sắc về Phố Wall, nền tảng học thuật vững chắc và kinh nghiệm điều hành chính sách ở thời điểm khủng hoảng. Điều này khiến ông được xem là một trong số ít ứng viên có khả năng kiểm soát bảng cân đối kế toán Fed trong bối cảnh nợ công Mỹ và rủi ro tài khóa ngày càng lớn.

Trong quá khứ, Warsh nổi tiếng với lập trường “diều hâu”, nhiều lần chỉ trích các chương trình nới lỏng định lượng (QE) vì nguy cơ bóp méo thị trường và tạo ra lạm phát tài sản. Tuy nhiên, quan điểm gần đây của ông về việc có thể duy trì lãi suất thấp hơn lại không xuất phát từ động cơ chính trị, mà từ luận điểm năng suất mới, đặc biệt là tác động của trí tuệ nhân tạo (AI).

Cụ thể, Warsh cho rằng AI đang tạo ra bước nhảy vọt về năng suất lao động, cho phép nền kinh tế tăng trưởng nhanh hơn mà không gây áp lực lạm phát tương ứng. Điều này đồng nghĩa với việc chính sách tiền tệ không còn cần “thắt - nới” cực đoan, mà nên tập trung tái thiết nền kinh tế thực.

“Nếu như ông Jerome Powell đại diện cho mô hình điều hành dựa trên dữ liệu ngắn hạn, truyền thông chính sách dày đặc và ưu tiên ổn định thị trường tài chính, thì Kevin Warsh được kỳ vọng sẽ theo đuổi cách tiếp cận khác, ít phát biểu, hành động dứt khoát và phối hợp chặt chẽ hơn với Bộ Tài chính Mỹ trong chiến lược tăng trưởng tổng thể.

Tư duy này có nhiều nét tương đồng với mô hình phối hợp chính sách tài khóa, tiền tệ tại Việt Nam, nơi mục tiêu dài hạn về ổn định vĩ mô và năng suất được đặt lên trên các biện pháp kích thích ngắn hạn”, chuyên gia tại AFA Capital nhận định.

Tác động đến tài sản

Trong những ngày gần đây, đà giảm mạnh của vàng và bạc được xem là tín hiệu thị trường tin tưởng vào kỷ luật ngân sách và kiểm soát bảng cân đối Fed sẽ được tái lập. Khi khả năng tiền tệ hóa nợ công suy giảm, vai trò trú ẩn của kim loại quý vốn dựa nhiều vào nỗi lo mất giá tiền tệ cũng bị thách thức.

Qua đó, nhóm chuyên gia cũng cảnh báo tới nhà đầu tư rằng không nên mua vàng chỉ vì giá đã tăng trong quá khứ. Trong bối cảnh mới, các tài sản gắn với giá trị thực, năng suất và chất lượng dòng tiền doanh nghiệp sẽ được ưu tiên hơn so với các kênh đầu cơ dựa trên thanh khoản.

Đặc biệt, giữa một thế giới ngày càng liên thông, sự thay đổi tại Washington sẽ nhanh chóng lan tỏa đến các thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam. Các mô hình định giá dựa trên “tiền rẻ” có nguy cơ trở nên lỗi thời, buộc nhà đầu tư phải đánh giá lại chiến lược phân bổ tài sản.

Ông Lê Chí Phúc, Tổng giám đốc SGI Capital cũng bình luận từ góc nhìn dài hạn, Kevin Warsh thường xuyên viện dẫn bài học của Nhật Bản như một lời cảnh báo. Theo đó, cái giá của “bữa trưa miễn phí” từ tiền rẻ kéo dài suốt hơn một thập kỷ là sự mất giá nghiêm trọng của đồng nội tệ, lạm phát âm thầm bào mòn thu nhập thực và sức mua của người dân, trong khi tăng trưởng thực chất vẫn trì trệ. Đây là kịch bản mà Mỹ và các nền kinh tế lớn cần tránh nếu không muốn rơi vào vòng xoáy suy yếu kéo dài.

Như vậy, khi thanh khoản toàn cầu không còn rẻ và dễ dãi, dòng vốn nhiều khả năng sẽ rút khỏi các thị trường rủi ro cao, bao gồm các thị trường mới nổi và cận biên, để quay trở lại những tài sản có hiệu suất thực và mức độ an toàn cao hơn. Chi phí vốn gia tăng, áp lực tỷ giá và khả năng tiếp cận tín dụng bị siết chặt sẽ trở thành phép thử khắc nghiệt đối với các doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào đòn bẩy tài chính.

“Sự thay đổi triết lý điều hành tại Fed, nếu được hiện thực hóa, không chỉ tác động đến kinh tế Mỹ mà còn có sức lan tỏa sâu rộng tới cấu trúc dòng vốn và triển vọng tăng trưởng của kinh tế toàn cầu”, ông Phúc dự báo.

Các chuyên gia đều chung nhận định giai đoạn điều chỉnh hiện tại không chỉ là rủi ro, mà còn là quá trình “thanh lọc” cần thiết để thiết lập mặt bằng giá mới, phản ánh đúng hơn năng lực nội tại của doanh nghiệp và nền kinh tế.

Việc đề cử Kevin Warsh được xem là dấu mốc quan trọng cho sự chuyển dịch từ điều hành dựa trên thanh khoản sang điều hành dựa trên năng suất. Đối với nhà đầu tư Việt Nam, thách thức lớn nhất không nằm ở biến động ngắn hạn, mà ở khả năng thích nghi với một trật tự tài chính toàn cầu đang tái định hình.

Nguồn: Khi “tiền rẻ” không còn: Thách thức mới cho thị trường Việt Nam