Cuộc đua CASA đổi chiều dưới áp lực chi phí vốn

CASA giảm trên diện rộng, nguồn vốn giá rẻ không còn dồi dào

Áp lực chi phí vốn đang quay trở lại hệ thống ngân hàng trong bối cảnh lãi suất huy động có dấu hiệu tăng lên, kéo theo sự thay đổi rõ rệt trong hành vi của người gửi tiền. Một trong những chỉ báo phản ánh rõ nhất xu hướng này là tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) đồng loạt suy giảm ngay trong quý đầu năm 2026.

Dữ liệu từ VietstockFinance cho thấy, tính đến ngày 31/3/2026, tổng lượng tiền gửi khách hàng tại 28 ngân hàng đạt khoảng 12,95 triệu tỷ đồng, tăng 1% so với đầu năm. Tuy nhiên, tổng lượng CASA chỉ đạt gần 2,59 triệu tỷ đồng, giảm tới 7%.

Có tới 23/28 ngân hàng ghi nhận CASA sụt giảm so với đầu năm. Trong đó, SeABank giảm mạnh nhất với mức giảm 35%, tiếp theo là Vietbank giảm 28%, Saigonbank, KienLongBank và BaoVietBank cùng giảm 26%.

Ở chiều ngược lại, chỉ một số ít ngân hàng ghi nhận tăng trưởng CASA. OCB dẫn đầu với mức tăng 14%, Eximbank tăng 5%, VPBank và VIB cùng tăng 4%, trong khi Sacombank tăng 3%.

Xét về quy mô tuyệt đối, nhóm ngân hàng quốc doanh vẫn chiếm ưu thế. Vietcombank dù giảm 3% nhưng vẫn dẫn đầu với 547.584 tỷ đồng CASA; VietinBank giảm 1%, còn 439.347 tỷ đồng; BIDV giảm 11%, xuống còn 417.366 tỷ đồng.

Trong nhóm ngân hàng tư nhân, MB tiếp tục dẫn đầu với 292.374 tỷ đồng, dù giảm 14%; Techcombank giảm 12%, còn 188.623 tỷ đồng; ACB giảm 3%, xuống 126.814 tỷ đồng; Sacombank đạt 95.619 tỷ đồng sau khi tăng 3%; VPBank đạt 89.344 tỷ đồng.

Tính đến cuối quý I/2026, tỷ lệ CASA bình quân của 28 ngân hàng giảm từ 14,87% xuống còn 13,47%. Vietcombank vẫn dẫn đầu hệ thống về tỷ lệ CASA với 32,55%, theo sau là MB với 32,27%, Techcombank đạt 31,45%, MSB đạt 25,51% và VietinBank ở mức 24,08%.

Việc CASA suy giảm đồng nghĩa với việc nguồn vốn giá rẻ ngày càng thu hẹp. Khi đó, các ngân hàng buộc phải tăng tỷ trọng tiền gửi có kỳ hạn với chi phí cao hơn để đảm bảo thanh khoản phục vụ tăng trưởng tín dụng, từ đó tạo áp lực trực tiếp lên chi phí vốn, biên lãi ròng (NIM) và lợi nhuận.

Cuộc đua CASA đổi chiều khi hành vi dòng tiền thay đổi

Theo các chuyên gia, đà giảm của CASA là hệ quả khá trực tiếp của chu kỳ tăng lãi suất huy động và áp lực cạnh tranh vốn. Ông Bùi Văn Huy, Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc Khối Nghiên cứu Đầu tư tại CTCP FIDT nhận định: "CASA giảm trong quý 1 là hệ quả khá trực tiếp của chu kỳ tăng lãi suất huy động và áp lực cạnh tranh vốn. Khi lãi suất tiền gửi có kỳ hạn tăng, khách hàng cá nhân và doanh nghiệp có xu hướng chuyển một phần tiền gửi không kỳ hạn sang tiền gửi kỳ hạn để tối ưu lợi suất. Đây là phản ứng rất tự nhiên trong bối cảnh chênh lệch giữa lãi suất không kỳ hạn và lãi suất kỳ hạn nới rộng".

Theo ông Huy, ngoài yếu tố lãi suất, quý I cũng thường là giai đoạn dòng tiền doanh nghiệp biến động mạnh sau cao điểm cuối năm. Doanh nghiệp chi trả lương thưởng, thuế, công nợ và vốn lưu động khiến số dư tiền gửi thanh toán giảm. Trong khi đó, tín dụng bắt đầu tăng trở lại khiến một phần tiền gửi không kỳ hạn được rút ra phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, cho rằng việc có tới 23/28 ngân hàng ghi nhận CASA suy giảm phản ánh khá rõ sự thay đổi trong hành vi dòng tiền của người dân và doanh nghiệp.

"Nguyên nhân lớn nhất đến từ việc mặt bằng lãi suất huy động tăng trở lại trong quý 1. Khi lãi suất tiền gửi có kỳ hạn trở nên hấp dẫn hơn đáng kể, cả người dân lẫn doanh nghiệp đều có xu hướng dịch chuyển dòng tiền từ tài khoản thanh toán không kỳ hạn sang tiền gửi tiết kiệm để tối ưu lợi tức", ông Huy nhận định.

Theo vị chuyên gia này, yếu tố mùa vụ cũng góp phần khiến CASA đi xuống khi quý I trùng với giai đoạn cao điểm chi tiêu dịp Tết Nguyên đán. Bên cạnh đó, xu hướng tích trữ vàng trong bối cảnh giá vàng tăng mạnh và bất ổn địa chính trị toàn cầu leo thang cũng khiến một phần dòng tiền dịch chuyển khỏi hệ thống CASA.

"Cảm nhận rõ hơn, CASA suy giảm không chỉ là câu chuyện cơ cấu tiền gửi, mà còn phản ánh tốc độ lưu chuyển dòng tiền trong nền kinh tế đang chậm lại. Đồng thời, việc tỷ trọng vốn giá rẻ giảm xuống cũng tạo áp lực trực tiếp lên chi phí vốn và khả năng duy trì NIM của các ngân hàng trong các quý tiếp theo", ông Nguyễn Quang Huy đánh giá.

Chính những thay đổi này khiến cuộc đua CASA không còn là cuộc đua về số dư đơn thuần, mà trở thành cuộc cạnh tranh về khả năng giữ chân dòng tiền giao dịch thực chất của khách hàng.

Từ miễn phí giao dịch đến cuộc đua trở thành "ngân hàng chính"

Nếu như trước đây, miễn phí chuyển khoản, ưu đãi giao dịch hay các chương trình khuyến mại có thể giúp ngân hàng gia tăng CASA, thì trong bối cảnh hiện nay, những công cụ đó dần trở thành tiêu chuẩn chung của thị trường. Trọng tâm mới của các ngân hàng là trở thành "ngân hàng chính" của khách hàng – nơi tập trung hầu hết các giao dịch tài chính thường xuyên như nhận lương, thanh toán hóa đơn, chi tiêu, đầu tư và vay vốn.

Chia sẻ tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026, Tổng Giám đốc Techcombank Jens Lottner cho biết hệ thống thanh khoản của ngân hàng đang được duy trì ở trạng thái "cực kỳ an toàn và vững chắc".

Ông nhấn mạnh: "Lớp phòng thủ thứ ba, mang tính quyết định đến sự phát triển bền vững, chính là cơ cấu huy động vốn đa dạng và ổn định".

Theo ông Jens Lottner, CASA không chỉ là nguồn vốn giá rẻ giúp tối ưu hóa chi phí mà còn là bộ đệm dòng tiền cực kỳ ổn định. Song song với việc duy trì CASA, Techcombank còn chủ động phát hành chứng chỉ tiền gửi dài hạn nhằm đa dạng hóa nguồn vốn và củng cố khả năng tài trợ cho các danh mục đầu tư chiến lược.

Tại OCB, Chủ tịch HĐQT Trịnh Văn Tuấn cho biết ngân hàng đang tạm dừng mở rộng mạng lưới vật lý để tập trung nguồn lực cho số hóa.

"Trọng tâm của OCB trong năm nay là nỗ lực giảm thiểu chi phí vốn, mà 'chìa khóa' cốt lõi chính là thúc đẩy tăng trưởng tỷ lệ CASA", ông Tuấn nói.

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa tỷ lệ CASA lên mức 16% trong năm nay, OCB xác định phải đưa tài khoản của ngân hàng trở thành tài khoản giao dịch thanh toán chính của khách hàng thông qua số hóa toàn diện quy trình, phát triển các tính năng dịch vụ tiện ích hơn và nâng cao trải nghiệm người dùng.

Có thể thấy, cuộc đua CASA hiện nay không còn dừng lại ở việc gia tăng số dư bằng ưu đãi ngắn hạn. Các ngân hàng đang đầu tư mạnh vào ngân hàng số, thanh toán QR, giải pháp thu hộ - chi hộ, quản lý dòng tiền doanh nghiệp, trả lương tự động và tích hợp nhiều dịch vụ tài chính trên cùng một nền tảng. Mục tiêu cuối cùng không phải khiến khách hàng mở thêm tài khoản, mà là để dòng tiền lương, thanh toán, chi tiêu và đầu tư của họ luân chuyển thường xuyên trong cùng một hệ sinh thái.

Trong bối cảnh chi phí vốn gia tăng và cạnh tranh huy động ngày càng gay gắt, CASA tiếp tục là "thước đo sức khỏe" của các ngân hàng. Tuy nhiên, cuộc đua này đã bước sang một giai đoạn mới. Thay vì chạy theo quy mô bằng ưu đãi ngắn hạn, các ngân hàng đang nỗ lực trở thành "ngân hàng chính" trong đời sống tài chính của khách hàng. Ngân hàng nào giữ được dòng tiền giao dịch thực chất sẽ là bên sở hữu lợi thế lớn hơn về chi phí vốn, biên lợi nhuận và năng lực cạnh tranh trong dài hạn.

Nguồn: Cuộc đua CASA đổi chiều dưới áp lực chi phí vốn