Tài khóa lành mạnh, nâng dự báo tăng trưởng GDP năm 2026

Dữ liệu kinh tế Việt Nam nhìn chung sát với dự báo đã được đưa ra trước đó, mặc dù triển vọng vẫn có sự phân hóa.

Triển vọng phân hóa

Ở chiều tích cực, sản xuất công nghiệp (IIP) duy trì ở mức 8,8% YoY và xuất khẩu tiếp tục giữ đà tăng trưởng vững chắc ở mức 18% YoY, dù cả hai chỉ tiêu đều giảm tốc nhẹ do hiệu ứng nền cao. Đáng chú ý, xuất khẩu trong 5 tháng 2026 vẫn thể hiện rõ xu hướng phân hóa hình chữ K — nhóm sản phẩm công nghệ tăng mạnh 35% YoY, trong khi dệt may và nông sản gần như đi ngang, chỉ tăng khoảng 1% YoY.

Tăng trưởng xuất khẩu chậm lại trong tháng 5, chủ yếu do nền cao của cùng kỳ năm trước do "đón" trước tác động thuế quan, trong đó công nghệ tiếp tục chiếm tỷ trong cao các nhóm xuất khẩu truyền thống như dệt may và nông sản gần như đi ngang. (Ảnh minh họa)

Các diễn biến đáng lo ngại hơn đến từ thâm hụt thương mại và lạm phát. Tăng trưởng nhập khẩu đạt 33,8% YoY, cao hơn đáng kể so với xuất khẩu, chủ yếu do chi phí đầu vào từ Trung Quốc và Hàn Quốc tăng, cùng với giá năng lượng neo cao liên quan đến căng thẳng Mỹ–Iran. Điều này khiến cán cân thương mại thâm hụt 5,2 tỷ USD trong tháng 5, nới rộng từ mức thâm hụt 4,0 tỷ USD trong tháng 4. CPI tăng lên 5,6% YoY, phản ánh nhu cầu điện tăng trong mùa hè và áp lực từ giá dầu.

Trong khi đó, các chỉ tiêu vĩ mô quan trọng khác nhìn chung ổn định trong tháng 5.

Tình hình tài khóa lành mạnh

Đầu tư công tăng tốc nhẹ lên 10,2% YoY khi giá dầu diesel hạ nhiệt, trong khi tăng trưởng FDI giải ngân duy trì ổn định ở mức 9% YoY. Bán lẻ danh nghĩa tiếp tục tăng 11,8% YoY, dù tăng trưởng thực vẫn ở mức khiêm tốn 5,3% YoY.

Cụ thể, đầu tư công từ ngân sách nhà nước đã tăng 10,2% trong tháng 5 lên mức 254,1 nghìn tỷ đồng tương đương 9,6 tỷ đô la Mỹ, từ mức tăng 8,2% trong tháng 4, trong bối cảnh đang tiến hành xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông, năng lượng, lưới điện và kỹ thuật số. Đầu tư công đã tăng 11,2% trong 5 tháng đầu năm so với mức tăng 10,4% trong 4 tháng đầu năm 2026. Tiến độ giải ngân đã được đẩy mạnh so với năm trước, đạt 24% mục tiêu cả năm so với 22,5% kế hoạch hàng năm của 5 tháng đầu năm 2025 và 19,7% của 4 tháng đầu năm 2026, nhưng vẫn ở mức khiêm tốn và chậm tiến độ. Tình trạng thiếu hụt vật liệu xây dựng, áp lực chi phí nguyên vật liệu thô, tình trạng thiếu hụt lao động và những vướng mắc trong giải phóng mặt bằng là những khó khăn ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân.

Giải ngân vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vẫn mạnh mẽ, tăng với tốc độ tương tự trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 5 ở mức 9,6% so với mức 9,8% trong 4 tháng đầu năm 2026. Trong năm tháng đầu năm 2026, FDI giải ngân đã tăng lên 9,75 tỷ đô la Mỹ, trong đó ngành sản xuất chiếm 82,7% tổng vốn FDI. Cam kết FDI đăng ký đã tăng tốc, đạt mức tăng 34,9% so với cùng kỳ năm ngoái trong năm tháng đầu năm lên mức 24,8 tỷ đô la Mỹ so với mức tăng 32% trong 4 tháng đầu năm 2026. Vốn đăng ký mới tăng gấp 2,1 lần lên 14,8 tỷ đô la Mỹ, vượt qua mức tăng 1,7% về số lượng dự án với 1.576 dự án, chỉ ra những khoản đầu tư mới quy mô lớn. Điều này đã bù đắp cho sự sụt giảm trong việc bơm vốn vào các dự án hiện tại, vốn đã giảm trong 4 tháng đầu năm 2026.

Chúng tôi đánh giá tình hình tài khóa vẫn lành mạnh với doanh thu trong năm tháng đầu năm tăng 15,3% so với năm trước lên mức 1.339,7 nghìn tỷ đồng. Chi tiêu tăng 3,1% lên 843,7 nghìn tỷ đồng, mang lại thặng dư ngân sách nhà nước 496 nghìn tỷ đồng tương đương 3,4% GDP so với mục tiêu thâm hụt ngân sách cả năm là 605,8 nghìn tỷ đồng. Thặng dư ngân sách lũy kế từ đầu năm đến nay ở mức đáng kể cung cấp không gian tài khóa cho các chính sách hỗ trợ tiếp theo.

Nâng dự báo tăng trưởng GDP, kỳ vọng giữ nguyên lãi suất điều hành

Dữ liệu thống kê cũng ghi nhận lạm phát toàn phần đã tăng lên 5,6% trong tháng 5, nhỉnh hơn một chút so với mức 5,5% của tháng 4. Giá cả đã tăng 0,3% so với tháng trước so với mức tăng 0,8% trong tháng 4, là mức tăng chậm nhất kể từ tháng 1. Lạm phát chủ yếu đến từ các yếu phản ánh giá điện và nước tăng, nhu cầu điện cao trong thời tiết nắng nóng, sự gia tăng giá vật liệu xây dựng, giá thuê nhà và giá xăng dầu. Trong khi đó, lạm phát cơ bản duy trì ổn định ở mức 4,7% trong tháng 5, với giá cả tăng 0,3% so với tháng trước.

Theo quan sát, Ngân hàng Nhà nước dự kiến sẽ giữ nguyên lãi suất điều hành. (Ảnh minh họa)

Áp lực chi phí liên quan đến xung đột Trung Đông lên mức tăng CPI hàng tháng tương đối khiêm tốn ở mức 0,3%. Vào cuối tháng 5, đã có những đợt điều chỉnh mạnh đối với giá nhiên liệu vận tải trước khi triển khai xăng sinh học E10 từ ngày 1 tháng 6. Nhiên liệu phổ biến nhất là xăng RON95 đã được điều chỉnh giảm 5,4% so với một tuần trước xuống còn 24.150 đồng, tương đương 0,54 USD/ lít.

Chúng tôi giả định nếu căng thẳng vùng Vịnh tiếp tục hạ nhiệt, lạm phát dự kiến sẽ có xu hướng giảm trong phần còn lại của năm, mặc dù có khả năng vẫn duy trì trên mục tiêu 4,5% của Ngân hàng Nhà nước cho đến cuối quý 3. Tuy nhiên, lạm phát chi phí đầu vào có khả năng vẫn ở mức cao và chậm trở lại mức trước xung đột. Bên cạnh đó là tác động của thời tiết lên nhu cầu tiêu thụ năng lượng. Do đó, lạm phát cả năm do đó có khả năng sẽ cao hơn dự kiến trước đây. Chúng tôi dự báo lạm phát toàn phần trung bình được điều chỉnh lên mức 4,5% vào năm 2026 từ mức 4,3%, trong khi duy trì dự báo lạm phát năm 2027 ở mức 4,1%.

Tăng trưởng GDP thực tế dự kiến sẽ đạt mức 7,6% trong quý 2, chỉ thấp hơn một chút so với tốc độ 7,8% trong quý một. Dự báo tăng trưởng GDP cả năm được nâng lên mức 7,8% vào năm 2026 từ mức 6,9% trước đó. Việt Nam đã vượt qua những "cơn gió ngược" từ thị trường quốc tế. Nhìn về phía trước, tăng trưởng kinh tế sẽ duy trì khả năng phục hồi nhờ nhu cầu thiết bị điện tử liên quan đến AI mạnh mẽ và động lực FDI vững chắc, hoạt động như những lá chắn che lấp các áp lực. Ngoài ra, tăng trưởng đầu tư cơ sở hạ tầng sẽ duy trì mạnh mẽ với hàng loạt các dự án giao thông, logistics, năng lượng và mục tiêu đầu tư công cả năm tăng 28% của Chính phủ.

Về tiền tệ, theo quan sát, Ngân hàng Nhà nước dự kiến sẽ giữ nguyên lãi suất điều hành. Bất chấp môi trường lạm phát cao, Ngân hàng Nhà nước đặt ưu tiên cao hơn vào việc duy trì tăng trưởng kinh tế theo kỳ vọng của chính phủ. Mặc dù vậy, thanh khoản ngân hàng vẫn thắt chặt với lãi suất VND qua đêm chạm mức 11% mỗi năm vào ngày 1 tháng 6, trong khi kỳ hạn hai tuần và một tháng ở mức 7,5% đến 7,75%, với việc tăng trưởng tiền gửi tiếp tục tụt hậu so với tăng trưởng tín dụng.

Mặc dù Ngân hàng Nhà nước đã bơm 13,6 nghìn tỷ đồng thông qua hoạt động thị trường mở vào ngày 1 tháng 6 so với mức bơm ròng 30,7 nghìn tỷ đồng trong tuần cuối cùng của tháng 5, chúng tôi nhận thấy các yếu tố ổn định tỷ giá ngoại hối sẽ hạn chế khả năng cắt giảm lãi suất của nhà điều hành.

Nguồn: Tài khóa lành mạnh, nâng dự báo tăng trưởng GDP năm 2026