Ngân hàng nửa cuối 2026: Nóng chuyện lãi suất, khó bài toán lợi nhuận

Lãi suất huy động neo cao, lãi vay khó giảm

Giai đoạn đầu năm, thị trường từng chứng kiến làn sóng tăng lãi suất huy động mạnh mẽ. Đến đầu tháng 4, sau hàng loạt chỉ đạo siết kỷ luật thị trường và yêu cầu giảm lãi suất từ cơ quan quản lý, mặt bằng huy động đã có dấu hiệu hạ nhiệt.

Tuy nhiên, phía sau các biểu lãi suất niêm yết được duy trì ổn định tương đối là một cuộc cạnh tranh huy động vốn âm thầm nhưng không kém phần quyết liệt giữa các ngân hàng thương mại.

Có một "làn sóng ngầm" thỏa thuận lãi suất giữa ngân hàng và khách hàng đang diễn ra. Tại nhiều nhà băng, mức lãi suất thực tế mà khách hàng nhận được cao hơn đáng kể so với mức công bố trên website hoặc tại quầy giao dịch. Ở nhiều ngân hàng quy mô vừa và nhỏ, cuộc đua lãi suất thỏa thuận trở nên nóng hơn bao giờ hết thông qua các chương trình ưu đãi cộng thêm hoặc mã giới thiệu từ nhân viên.

Nếu mức lãi suất niêm yết phổ biến hiện dao động quanh 6 - 7%/năm thì nhiều chương trình dành cho khách hàng gửi tiền với giá trị lớn đã đưa mức lãi thực nhận lên khoảng 8 - 9%/năm.

Dẫn đầu cuộc đua hiện nay là PVcomBank với lãi suất tới 10%/năm áp dụng cho kỳ hạn 12 - 13 tháng với số tiền gửi từ 2.000 tỷ đồng. MSB cũng không kém cạnh khi đưa mức lãi suất 9%/năm cho các khoản tiền gửi từ 500 tỷ đồng. Thậm chí, vào cuối tháng 6, Sacombank từng đưa ra mức lãi suất 8,8%/năm mà không kèm theo yêu cầu về số tiền gửi tối thiểu.

Không nằm ngoài xu hướng, các ngân hàng có vốn nhà nước (Big4) cũng âm thầm gia nhập cuộc đua tăng lãi suất. Tại một ngân hàng thuộc nhóm Big4, người gửi tiền được nhân viên chào lãi suất huy động lên tới 8%/năm đối với khoản tiết kiệm từ 200 triệu đồng trở lên cho kỳ hạn 12 tháng, cao hơn gần 2% so với mức biểu lãi suất công khai.

Nguyên nhân khiến các ngân hàng phải đẩy mạnh lãi suất thỏa thuận xuất phát từ sự lệch pha giữa tốc độ tăng trưởng cho vay và huy động vốn. Theo số liệu từ NHNN, tính đến ngày 15/6, tăng trưởng tín dụng đạt 6,38% nhưng huy động vốn chỉ tăng 4,3%. Chênh lệch lớn giữa huy động và tín dụng khiến áp lực cân đối nguồn vốn gia tăng, buộc nhiều ngân hàng phải đẩy mạnh huy động để đáp ứng nhu cầu giải ngân.

Dù cuộc đua lãi suất huy động đã có dấu hiệu chững lại nhưng nhiều chuyên gia cho rằng, mặt bằng lãi suất vẫn khó giảm trong ngắn hạn và có thể tiếp tục neo ở mức cao đến hết năm.

Chi phí đầu vào tăng khiến mặt bằng lãi suất cho vay tiếp tục neo ở mức cao. Áp lực từ chi phí huy động vốn cao trong nhiều tháng qua đang khiến các ngân hàng khó có thể giảm mạnh lãi vay như kỳ vọng.

Thậm chí, lãi suất cho vay bình quân tại nhiều ngân hàng có xu hướng tăng. Số liệu từ NHNN cho thấy lãi suất cho vay bình quân đang nhích dần lên với biên độ hẹp. Cụ thể, mức lãi suất này đã tăng từ khoảng 7 - 9,3% trong tháng 1 lên mức 8-10,1% vào tháng 5.

Lãi suất vay mua nhà theo cơ chế thả nổi đã có khoản lên tới 15 - 16%/năm, khiến giao dịch bất động sản sụt giảm mạnh và người mua ngày càng hạn chế sử dụng vốn vay. Trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng cao hơn tốc độ huy động vốn, nhiều doanh nghiệp không chỉ phải chấp nhận chi phí vay cao hơn mà còn đối mặt với điều kiện cấp tín dụng ngày càng chặt chẽ, khiến kế hoạch mở rộng sản xuất, kinh doanh gặp nhiều khó khăn.

Ngân hàng đối mặt bài toán khó

Theo các chuyên gia, nhìn vào bức tranh toàn cảnh ngành ngân hàng, sẽ thấy một nghịch lý đầy thách thức. Một mặt, các ngân hàng buộc phải tăng lãi suất huy động để bù đắp sự thiếu hụt thanh khoản và giữ chân dòng vốn trong bối cảnh các kênh đầu tư khác đang dần ấm lên. Trong khi đó, việc giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ nền kinh tế sẽ ảnh hưởng mục đích bảo toàn biên lợi nhuận.

Áp lực chi phí vốn đầu vào tăng cao và bài toán bảo vệ biên lợi nhuận khiến mục tiêu giảm lãi suất cho vay trong nửa cuối năm trở thành một "cuộc vượt rào" không hề dễ dàng cho hệ thống ngân hàng.

Việc giảm lãi suất lúc này là một "bài toán thắt lưng buộc bụng" thực sự. Khi chi phí đầu vào “đắt đỏ” nhưng đầu ra bị kiểm soát thì biên lãi ròng (NIM) chắc chắn sẽ bị co hẹp. Chênh lệch giữa lãi suất cho vay và huy động của nhiều ngân hàng đang dao động trong khoảng 2,5 - 3 điểm phần trăm.

Từ đó, thị trường đang chứng kiến sự phân hóa mạnh mẽ. Các nhà băng lớn với lợi thế tiền gửi không kỳ hạn (CASA) dồi dào sẽ ít bị bào mòn lợi nhuận hơn. Trái lại, nhóm ngân hàng quy mô nhỏ, tập trung vào cho vay bán lẻ hoặc bất động sản, sẽ đối mặt với áp lực sụt giảm NIM nặng nề hơn khi chi phí vốn đầu vào bị đẩy lên.

Bên cạnh đó, các ngân hàng cũng chịu áp lực đảm bảo an toàn hệ thống khi tỷ lệ tín dụng trên huy động vốn duy trì ở mức cao và nợ xấu vẫn là yếu tố cần được kiểm soát. Điều này khiến dư địa giảm lãi suất cho vay trong ngắn hạn không còn nhiều.

Trong bối cảnh đó, theo các chuyên gia, thay vì nới lỏng lãi suất trên diện rộng, giải pháp phù hợp hơn là tiếp tục triển khai các gói tín dụng có mục tiêu, tập trung vào những lĩnh vực ưu tiên như nhà ở xã hội, thủy sản, nông nghiệp và một số ngành sản xuất trọng điểm. Ngoài ra, các ngân hàng thương mại cũng cần chủ động tái cơ cấu hoạt động, tiết giảm chi phí vận hành và chấp nhận chia sẻ một phần lợi nhuận để đồng hành cùng doanh nghiệp và người dân trong giai đoạn còn nhiều áp lực hiện nay.

Theo ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, dư địa giảm lãi suất cho vay vẫn còn nhưng không lớn. Việc điều chỉnh lãi suất cần được thực hiện thận trọng nhằm bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp với yêu cầu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng.

TS. Lê Xuân Nghĩa, chuyên gia tài chính ngân hàng, cho rằng chính sự kết hợp giữa áp lực từ bên ngoài và những điểm nghẽn trong lưu thông dòng tiền đã khiến mặt bằng lãi suất hiện nay khó giảm nhanh, nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao đến hết năm. Trong bối cảnh đó, dòng tiền sẽ khó dịch chuyển mạnh vào các tài sản rủi ro như chứng khoán hay bất động sản mà tiếp tục có xu hướng đứng ngoài quan sát hoặc tìm đến các kênh trú ẩn an toàn hơn.

Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà cho hay, trong nửa cuối năm, cơ quan quản lý sẽ theo dõi sát diễn biến thị trường để điều hành dòng vốn đúng mục đích. Mục tiêu cao nhất vẫn là duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý, bảo đảm chất lượng tăng trưởng tín dụng và ổn định kinh tế vĩ mô trong bối cảnh nhu cầu vốn của nền kinh tế đang rất lớn nhưng khả năng đáp ứng qua kênh tín dụng vẫn còn gặp nhiều khó khăn.

Nguồn:Ngân hàng nửa cuối 2026: Nóng chuyện lãi suất, khó bài toán lợi nhuận