Vốn hóa chứng khoán Việt Nam tăng hơn 23 lần sau gần 20 năm

Tháng 3/2007, thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào một trong những giai đoạn sôi động nhất kể từ khi ra đời. Ngày 12/3, VN-Index xác lập đỉnh lịch sử 1.170,67 điểm, tăng mạnh so với mức chỉ vài trăm điểm của những năm trước. Nhiều cổ phiếu có thị giá hàng trăm nghìn đồng, trong khi nhà đầu tư liên tục tìm kiếm cơ hội tại các doanh nghiệp niêm yết.

Cuối năm 2007, cơn sốt hạ nhiệt. VN-Index kết thúc phiên giao dịch ngày 28/12 ở mức 927,02 điểm, thấp hơn gần 21% so với đỉnh tháng 3. Thị trường sau đó bước vào năm 2008 với cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, khiến chỉ số tiếp tục lao dốc và đóng cửa năm ở 315,62 điểm.

Gần hai thập kỷ trôi qua, VN-Index kết thúc phiên giao dịch ngày 6/11/2026 tại 1.725,36 điểm, tương đương khoảng 1,86 lần mức cuối năm 2007. Nếu chỉ nhìn vào chỉ số, mức tăng này có thể chưa thực sự gây ấn tượng khi đặt cạnh thời gian gần 20 năm.

Câu chuyện lại hoàn toàn khác khi nhìn vào quy mô thị trường. Vốn hóa cổ phiếu trên HOSE đã đạt 8,42 triệu tỷ đồng vào cuối tháng 10/2026, trong khi tổng giá trị vốn hóa được HOSE công bố cuối năm 2007 chỉ khoảng 359.000 tỷ đồng. Khoảng cách hơn 23 lần giữa hai thời điểm phản ánh một quá trình thay đổi sâu rộng, từ số lượng doanh nghiệp, quy mô vốn, thanh khoản cho tới vai trò của thị trường chứng khoán trong nền kinh tế.

(Ảnh minh họa)

Từ hơn 300.000 tài khoản đến thị trường vốn hóa hàng triệu tỷ đồng

Theo báo cáo tổng kết hoạt động năm 2007 của HOSE, thị trường có 138 doanh nghiệp niêm yết trên sàn TP.HCM, cùng 3 chứng chỉ quỹ. Trong cả năm, sở giao dịch tổ chức 248 phiên với tổng giá trị giao dịch gần 244.000 tỷ đồng, tương ứng bình quân khoảng 980 tỷ đồng mỗi phiên, bao gồm cả giao dịch trái phiếu.

Đây là một quy mô còn tương đối nhỏ nếu so với thị trường hiện nay. Kết thúc tháng 10/2026, HOSE có 407 mã cổ phiếu, bên cạnh 21 quỹ ETF, 3 chứng chỉ quỹ đóng và 335 chứng quyền có bảo đảm đang niêm yết, giao dịch.

Giá trị vốn hóa cổ phiếu đạt 8,42 triệu tỷ đồng, tương đương 65,53% GDP năm 2025 và chiếm hơn 95% vốn hóa cổ phiếu niêm yết trên toàn thị trường. Đặc biệt, HOSE đã có 51 doanh nghiệp đạt vốn hóa trên 1 tỷ USD, trong đó 4 doanh nghiệp vượt 10 tỷ USD gồm Vingroup, Vinhomes, Vietcombank và BIDV.

Sự thay đổi còn thể hiện rõ qua thanh khoản. Riêng tháng 10/2026, tổng khối lượng giao dịch cổ phiếu trên HOSE đạt 14,78 tỷ đơn vị, với tổng giá trị hơn 343.251 tỷ đồng. Bình quân mỗi phiên, nhà đầu tư giao dịch hơn 15.602 tỷ đồng cổ phiếu.

Như vậy, chỉ trong một tháng, giá trị giao dịch cổ phiếu trên HOSE đã vượt tổng giá trị giao dịch của tất cả các loại chứng khoán trên sở này trong cả năm 2007. Dù hai thống kê có phạm vi hàng hóa khác nhau, khoảng cách về quy mô giao dịch vẫn phản ánh sự mở rộng mạnh mẽ của thị trường.

Nếu năm 2007, thị trường chứng khoán vẫn là một kênh đầu tư tương đối mới đối với phần lớn người dân, thì đến năm 2026, việc sở hữu tài khoản và giao dịch cổ phiếu đã trở nên phổ biến hơn nhiều.

Theo thống kê của Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), tính đến ngày 31/10/2026, toàn thị trường có 14.384.902 tài khoản giao dịch chứng khoán. Trong đó, nhà đầu tư trong nước sở hữu hơn 14,33 triệu tài khoản, còn nhà đầu tư nước ngoài có hơn 53.000 tài khoản.

Để so sánh, vào đầu tháng 12/2007, tổng số tài khoản được mở tại các công ty chứng khoán mới vượt 327.000. Như vậy, số lượng tài khoản chứng khoán hiện đã tăng gần 44 lần so với thời điểm đó.

Số tài khoản không đồng nghĩa với số người đầu tư thực tế, bởi một cá nhân có thể mở tài khoản tại nhiều công ty chứng khoán. Dù vậy, sự gia tăng vẫn cho thấy thị trường đã mở rộng đáng kể phạm vi tiếp cận trong xã hội.

Bên cạnh những con số trên là sự thay đổi về cấu trúc thị trường. Từ chỗ chỉ có một số lượng hạn chế doanh nghiệp niêm yết, thị trường hiện tập trung hàng loạt tập đoàn lớn trong các lĩnh vực ngân hàng, bất động sản, công nghệ, công nghiệp, năng lượng, tiêu dùng và bán lẻ.

Cùng với số lượng doanh nghiệp tăng lên, quy mô phát hành cổ phiếu cũng mở rộng. Các doanh nghiệp có thêm khả năng huy động vốn cho đầu tư nhà máy, dự án hạ tầng, mở rộng chuỗi bán lẻ và phát triển hoạt động kinh doanh.

Vốn hóa tăng hơn 23 lần không đồng nghĩa nhà đầu tư mua một danh mục cổ phiếu năm 2007 đã thu về lợi nhuận tương ứng. Vốn hóa thay đổi không chỉ do giá cổ phiếu mà còn bởi doanh nghiệp tăng vốn và những công ty mới gia nhập thị trường. Sự khác biệt giữa mức tăng của VN-Index và vốn hóa chính là một trong những dấu hiệu rõ nhất cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam đã lớn lên như thế nào trong gần hai thập kỷ.

VN-Index lần đầu lập đỉnh lịch sử vào 12/3/2007. Biểu đồ: VnEconomy

Từ một thị trường đầu tư đến vị thế mới trên bản đồ tài chính quốc tế

Quá trình phát triển của chứng khoán Việt Nam không diễn ra theo một đường thẳng. Sau cơn sốt năm 2007 và cú sụt giảm nghiêm trọng năm 2008, thị trường trải qua nhiều giai đoạn phục hồi, điều chỉnh và tái cấu trúc.

Những biến động này đặt ra yêu cầu ngày càng lớn về công nghệ giao dịch, thanh toán, quản lý rủi ro và công bố thông tin. Cùng với sự mở rộng về quy mô, cấu trúc thị trường cũng từng bước được hoàn thiện thông qua việc bổ sung các phân khúc và sản phẩm đầu tư mới.

Ngày 24/6/2009, thị trường UPCoM chính thức ra đời tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, tạo thêm không gian giao dịch cho cổ phiếu của các công ty đại chúng chưa niêm yết. Sự xuất hiện của thị trường này góp phần mở rộng phạm vi quản lý và giao dịch đối với cổ phiếu doanh nghiệp.

Năm 2014, Việt Nam có quỹ ETF nội địa đầu tiên niêm yết trên HOSE. Sản phẩm quỹ hoán đổi danh mục mở ra một phương thức đầu tư khác, cho phép nhà đầu tư tiếp cận một rổ cổ phiếu thông qua chứng chỉ quỹ thay vì phải lựa chọn từng mã riêng lẻ.

Đến ngày 10/8/2017, thị trường chứng khoán phái sinh chính thức vận hành với sản phẩm đầu tiên là hợp đồng tương lai trên chỉ số VN30. Đây là bước phát triển trong quá trình hoàn thiện cấu trúc thị trường, bổ sung công cụ giao dịch và phòng ngừa rủi ro bên cạnh thị trường cổ phiếu cơ sở.

Những năm tiếp theo, sự phát triển của công nghệ tiếp tục làm thay đổi cách nhà đầu tư tham gia thị trường. Từ hoạt động giao dịch gắn với các sàn và công ty chứng khoán, nhà đầu tư ngày càng có thể mở tài khoản, đặt lệnh, theo dõi danh mục và tiếp cận thông tin qua các nền tảng trực tuyến.

Ngày 5/5/2025, hệ thống công nghệ thông tin KRX chính thức được đưa vào vận hành, kết nối hoạt động của các sở giao dịch, tổ chức lưu ký, bù trừ và thành viên thị trường. Đây là một dấu mốc trong quá trình hiện đại hóa hạ tầng giao dịch chứng khoán Việt Nam.

Bước sang năm 2026, thị trường tiếp tục ghi nhận một sự kiện mang tính bước ngoặt. Ngày 7/4, FTSE Russell xác nhận việc chuyển Việt Nam từ nhóm thị trường cận biên lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ ngày 21/9/2026.

Theo FTSE Russell, việc nâng hạng gắn với những cải thiện về khả năng tiếp cận thị trường của nhà đầu tư quốc tế, bao gồm cơ chế giao dịch không yêu cầu nhà đầu tư tổ chức nước ngoài phải có đủ tiền trước khi đặt lệnh và quy trình xử lý giao dịch không thành công.

Việc chuyển nhóm phân loại phản ánh bước tiến trong quá trình đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Tuy nhiên, nâng hạng không đồng nghĩa dòng vốn nước ngoài chắc chắn sẽ tăng ngay lập tức, cũng không bảo đảm thị trường tránh được những đợt điều chỉnh lớn.

Thực tế, ngay trong tháng 10/2026, nhà đầu tư nước ngoài vẫn bán ròng hơn 23.705 tỷ đồng trên HOSE. Con số này cho thấy vị thế quốc tế được cải thiện không loại bỏ những biến động ngắn hạn của dòng vốn, vốn còn chịu tác động từ lãi suất, tỷ giá, triển vọng kinh doanh và khẩu vị rủi ro toàn cầu.

Mặt khác, dù số tài khoản chứng khoán đã vượt 14 triệu, cơ cấu nhà đầu tư vẫn nghiêng mạnh về cá nhân. Theo VSDC, tính đến cuối tháng 10/2026, toàn thị trường chỉ có 25.591 tài khoản của nhà đầu tư tổ chức, so với hơn 14,35 triệu tài khoản cá nhân.

Sự chênh lệch này cho thấy yêu cầu tiếp tục phát triển các nhà đầu tư tổ chức dài hạn, quỹ đầu tư và những sản phẩm tài chính phù hợp với nhiều nhóm khách hàng. Cùng với đó là nhiệm vụ nâng cao chất lượng doanh nghiệp niêm yết, quản trị công ty, tính minh bạch và hiệu quả huy động vốn.

Nguồn:Vốn hóa chứng khoán Việt Nam tăng hơn 23 lần sau gần 20 năm