Tăng cường năng lực an ninh trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng

Diễn đàn An ninh Tài chính số Việt Nam 2026 với chủ đề “AI và Niềm tin số: Kiến tạo lá chắn An ninh Tài chính Việt Nam” đặt ra nhiều vấn đề về mối liên hệ trọng yếu giữa an ninh mạng, an toàn dữ liệu, bảo vệ tài sản và củng cố niềm tin của người dùng đối với các dịch vụ tài chính số.

Đa dạng hóa nguồn vốn đầu tư, phát triển kinh tế số

Phát biểu tại phiên toàn thể của Diễn đàn, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Trương Minh Huy Vũ cho biết, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, kinh tế số đóng góp 30% GRDP. Cùng với đó, TP Hồ Chí Minh và Đà Nẵng được lựa chọn phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế. Đây là hai mục tiêu lớn nhưng có chung một yếu tố cốt lõi là niềm tin.

Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Trương Minh Huy Vũ. (Ảnh: BTC)

Phó Chủ tịch UBND Thành phố cho biết, trong môi trường kinh tế số, khi tài chính và tài sản số được vận hành trên các nền tảng công nghệ, niềm tin không chỉ được xây dựng từ sự tin tưởng giữa các chủ thể mà còn phụ thuộc trực tiếp vào mức độ an toàn, bảo mật của hệ thống. Nếu nền tảng công nghệ không được bảo vệ tốt, năng lực an ninh mạng chưa đủ mạnh và chưa tạo được sự tin cậy, Thành phố sẽ khó thu hút dòng vốn, công nghệ cũng như các nhà đầu tư đến đặt trụ sở, hoạt động. Vì vậy, an ninh mạng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với mục tiêu phát triển kinh tế số và Trung tâm Tài chính quốc tế.

Từ yêu cầu thực tiễn này, ông Trương Minh Huy Vũ đề xuất các giải pháp cụ thể xoay quanh bốn nhóm vấn đề trọng tâm.

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý và cụ thể hóa các cơ chế, chính sách vào thực tiễn. Thành phố đã có những nền tảng pháp lý quan trọng như Nghị quyết 57-NQ/TW, Luật Công nghiệp công nghệ số, các quy định về dữ liệu và cơ chế phát triển đô thị, trong đó có các nội dung liên quan đến Trung tâm Tài chính quốc tế, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số. Tuy nhiên, thách thức hiện nay là chuyển hóa các quy định, cơ chế này thành từng nhiệm vụ, sản phẩm và mô hình ứng dụng cụ thể.

Thực tế, tài sản số đang phát triển mạnh, mở ra nhiều tiềm năng cho các mô hình thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), như du lịch, thanh toán xuyên biên giới và ứng dụng Blockchain. Vấn đề đặt ra là cần xác định rõ các bước triển khai, phạm vi áp dụng và cách thức đưa những mô hình này vào phục vụ khách du lịch, hoạt động tiêu dùng cũng như nhu cầu thực tế của xã hội. Do đó, việc hoàn thiện hành lang pháp lý cần đi vào từng lĩnh vực, từng đầu việc cụ thể, thay vì chỉ dừng ở những định hướng chung.

Thứ hai, phát triển hạ tầng trung tâm dữ liệu gắn với trí tuệ nhân tạo (AI) và bảo đảm an ninh mạng. Nhu cầu về các trung tâm dữ liệu tích hợp AI ngày càng lớn. Trong khi đó, TP Hồ Chí Minh là một trong những địa điểm đặt Trung tâm Dữ liệu quốc gia, tạo ra yêu cầu cấp thiết về hoàn thiện khung pháp lý, khung chuyển đổi số và mô hình phát triển hạ tầng dữ liệu.

Theo Lãnh đạo Thành phố, cần nghiên cứu phương án đầu tư tập trung, kết nối các trung tâm dữ liệu với hệ sinh thái ứng dụng AI, đồng thời xác định rõ các cấu phần an ninh mạng cần ưu tiên triển khai. Khi quá trình số hóa ngày càng mở rộng, số lượng giao dịch và dữ liệu gia tăng, năng lực xử lý rủi ro, ứng phó sự cố và giải quyết khủng hoảng trở thành yêu cầu không thể thiếu. Đây cũng là vấn đề cần được tính toán ngay trong quá trình xây dựng và vận hành hạ tầng dữ liệu của Thành phố, trong đó có hệ thống tại Công viên Phần mềm Quang Trung.

Thứ ba, đa dạng hóa nguồn vốn đầu tư cho an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu và các lĩnh vực công nghệ mới. Theo lãnh đạo Thành phố, để hiện thực hóa các mục tiêu về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu, cần có dòng vốn đủ lớn, đa dạng và được huy động từ nhiều kênh, đặc biệt là các quỹ đầu tư chuyên ngành.

Bên cạnh các quỹ đầu tư truyền thống và quỹ đầu cơ (hedge funds), Thành phố cần nghiên cứu khả năng kết nối với những quỹ chuyên sâu về trung tâm dữ liệu, tài sản số, chuyển đổi số và Blockchain. Tuy nhiên, để thu hút dòng vốn này, nhà đầu tư không chỉ quan tâm đến định hướng phát triển mà còn đánh giá mức độ nhận thức, cam kết và năng lực bảo đảm an ninh mạng ở cả cấp quốc gia lẫn địa phương.

Quan trọng hơn, nhà đầu tư cần nhìn thấy những dự án, sản phẩm và cơ hội đầu tư cụ thể. Vì vậy, dòng vốn không tự nhiên tìm đến mà phải được thu hút bằng một hệ sinh thái có hành lang pháp lý rõ ràng, năng lực bảo mật đáng tin cậy và các dự án đủ sức thuyết phục.

Thứ tư, phát triển nguồn nhân lực và nâng cao nhận thức về an ninh mạng trong toàn xã hội. Đây không chỉ là yêu cầu đối với đội ngũ chuyên gia, kỹ sư trực tiếp làm việc trong lĩnh vực an ninh mạng mà còn bao gồm nhận thức và trách nhiệm của người dân, các hiệp hội, doanh nghiệp và toàn thể cộng đồng.

An ninh trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng

Đại tá Nguyễn Bá Sơn, Phó Cục trưởng A05, Bộ Công an khai mạc Diễn đàn, khẳng định quan điểm: Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, tài chính, ngân hàng giữ vai trò đặc biệt quan trọng, vừa cung cấp nguồn lực cho nền kinh tế, vừa trực tiếp thúc đẩy sự phát triển của các phương thức giao dịch, thanh toán và dịch vụ số. Vì vậy, an ninh, an toàn của hệ thống tài chính, ngân hàng không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động của từng tổ chức mà còn liên quan trực tiếp đến ổn định kinh tế, trật tự, an toàn xã hội và niềm tin của người dân, doanh nghiệp.

Đại biểu tham quan gian hàng Agribank tại Triển lãm công nghệ An ninh Tài chính số Việt Nam 2026

Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây (Cloud Computing) và chuỗi khối (Blockchain) đang mở ra nhiều cơ hội nâng cao chất lượng dịch vụ tài chính, tối ưu hóa hoạt động và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ của người dân. Đi cùng với những lợi ích đó là các nguy cơ, thách thức ngày càng phức tạp về an ninh mạng, đặc biệt khi các nhóm tội phạm công nghệ cao liên tục thay đổi phương thức, thủ đoạn hoạt động.

Đưa ra những con số cảnh báo, ông Sơn cho biết trong năm 2025, lực lượng chức năng ghi nhận hơn 500.000 hoạt động tấn công mạng nhằm vào các hệ thống thông tin, đặc biệt là hệ thống thông tin trọng yếu quốc gia. Trong đó, lĩnh vực tài chính, ngân hàng là một trong những mục tiêu được các nhóm tin tặc quốc tế và tội phạm mạng ưu tiên nhắm đến.

Đáng chú ý, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng ghi nhận gần 1.000 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, với số tiền thiệt hại lên đến hàng nghìn tỷ đồng.

Ông cũng cho biết thời gian qua, sự phối hợp giữa ngành tài chính, ngân hàng với Bộ Công an, trong đó có A05 đã đạt được một số kết quả đáng chú ý. Cụ thể, hệ thống giám sát của Ngân hàng Nhà nước đã kết nối với gần 100 tổ chức tài chính đang hoạt động tại Việt Nam, ghi nhận hơn 668.000 tài khoản có dấu hiệu vi phạm pháp luật, bao gồm tài khoản ngân hàng, ví điện tử và các tài khoản trung gian thanh toán.

Thông qua hoạt động phối hợp, các ngân hàng đã chủ động phát đi hàng triệu cảnh báo, đồng thời thu hồi và tạm dừng dòng tiền liên quan đến hoạt động tội phạm mạng với giá trị lên đến hàng nghìn tỷ đồng.

Về phía Bộ Công an, lực lượng chức năng tiếp tục tham mưu hoàn thiện thể chế, chính sách và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh mạng. Hiện Bộ Công an đang phối hợp với các cơ quan, ủy ban của Quốc hội trong quá trình trình Quốc hội xem xét, thông qua Dự thảo Luật Bảo vệ an ninh dữ liệu tại kỳ họp này.

Đại tá Nguyễn Bá Sơn đánh giá đây là dự luật có ý nghĩa quan trọng, có phạm vi tác động rộng trong bối cảnh dữ liệu ngày càng trở thành trung tâm của hoạt động tại các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp.

Cùng với việc hoàn thiện thể chế, Bộ Công an tiếp tục tăng cường năng lực bảo vệ các hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia và hạ tầng tài chính số; phối hợp với Ngân hàng Nhà nước, các bộ, ngành, tổ chức tài chính và doanh nghiệp nhằm bảo đảm an toàn hệ thống thông tin, dữ liệu, góp phần hình thành môi trường số an toàn, ổn định.

Diễn đàn do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia chủ trì về định hướng và chuyên môn, phối hợp với Tổ hợp Truyền thông Việt Nam Đầu tư tổ chức, được phối hợp bởi Ngân hàng Nhà nước và Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ và Tạp chí Thế giới Di sản là đơn vị đồng hành truyền thông.

Trong khuôn khổ Diễn đàn, đã diễn ra sự kiện Triển lãm công nghệ An ninh Tài chính số Việt Nam 2026 với không gian trưng bày tại Phố đi bộ Nguyễn Huệ, thu hút nhiều ngân hàng, tổ chức tài chính công nghệ tham gia trưng bày giới thiệu nhiều giải pháp về an ninh tài chính số, công nghệ AI, thực tế mở rộng (XR), robot và các ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm và fintech.

Các hệ thống phòng thủ dữ liệu, công nghệ định danh, xác thực sinh trắc học và giải pháp chống lừa đảo trực tuyến ứng dụng AI là những nội dung đáng chú ý tại triển lãm.

Đặc biệt, khu vực trải nghiệm “Deepfake & Scam Lab” mô phỏng các tình huống giả mạo bằng công nghệ và lừa đảo trực tuyến, giúp khách tham quan nhận diện những thủ đoạn có thể gặp phải khi giao dịch, thanh toán và sử dụng dịch vụ tài chính trên môi trường mạng.

Cùng với đó, các tình huống lừa đảo cũng được đưa vào không gian trải nghiệm, góp phần nhận diện các tình huống rủi ro, tăng nhận thức và kỹ năng của người dùng khi ứng phó với các mối nguy lừa đảo, có khả năng bị tấn công trong giao dịch thực tế.

Nguồn: Tăng cường năng lực an ninh trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng