Chất lượng tín dụng ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận ngân hàng?

Sau chu kỳ tín dụng tăng nhanh, áp lực nợ xấu đặt ra yêu cầu thiết về chất lượng tăng trưởng. Khả năng kiểm soát rủi ro quyết định sức bền của ngân hàng.

Tăng trưởng tín dụng và khoảng trống chất lượng tài sản

Trong nhiều năm, tăng trưởng tín dụng luôn được xem là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy lợi nhuận của các ngân hàng và cung ứng vốn cho nền kinh tế. Tuy nhiên, khi quy mô cho vay liên tục mở rộng, những rủi ro tích tụ phía sau các khoản tín dụng cũng bắt đầu bộc lộ rõ hơn. Bài toán của ngành ngân hàng vì thế không còn đơn thuần là mở rộng dư nợ, mà chuyển sang khả năng bảo đảm chất lượng tài sản và kiểm soát hiệu quả dòng vốn.

Theo phân tích của SGI Capital, báo cáo quý III/2026 cho thấy nợ nhóm 2 và nợ xấu (nhóm 3–5) tại các ngân hàng cùng tăng trong ba quý liên tiếp, tiến gần mức cao ghi nhận vào cuối năm 2022. Đáng chú ý, tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) đã giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 10 năm, dù nhiều ngân hàng tăng mạnh trích lập dự phòng trong quý III.

Một chỉ báo khác cũng phản ánh áp lực thu hồi vốn là số tháng phải thu trung bình tăng lên 2,12 tháng, mức cao nhất trong vòng 5 năm. Những diễn biến này cho thấy rủi ro tín dụng không chỉ thể hiện qua số lượng khoản vay chuyển nhóm nợ, mà còn nằm ở tốc độ thu hồi vốn và khả năng xử lý các khoản vay đã phát sinh vấn đề.

Về bản chất, tăng trưởng tín dụng chỉ thực sự tạo ra giá trị khi dòng vốn được đưa vào những hoạt động có khả năng sinh lời và tạo ra dòng tiền để hoàn trả nghĩa vụ vay. Nếu tốc độ giải ngân vượt quá khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế, hoặc vốn tập trung quá lớn vào những lĩnh vực có tính chu kỳ cao, nguy cơ mất cân đối sẽ dần hình thành.

Chất lượng tín dụng ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận ngân hàng?
Chất lượng tín dụng - phép thử sức bền ngân hàng (Ảnh: PL)

Điều đáng lưu ý là nợ xấu thường không xuất hiện ngay tại thời điểm ngân hàng giải ngân. Một khoản vay có thể vẫn được thanh toán đúng hạn trong giai đoạn đầu nhờ dòng tiền kinh doanh, nguồn thu khác hoặc các cơ chế hỗ trợ lãi suất. Tuy nhiên, khi hoạt động sản xuất, kinh doanh suy yếu, thị trường tài sản giảm thanh khoản hoặc chi phí vốn tăng, khả năng trả nợ thực tế mới bộc lộ đầy đủ.

Đây chính là khoảng trễ của rủi ro tín dụng. Khi nợ xấu bắt đầu tăng rõ rệt, ngân hàng có thể đã đi qua một giai đoạn dài mở rộng cho vay với những tiêu chuẩn đánh giá rủi ro được xây dựng trên kỳ vọng thị trường thuận lợi.

Một điểm đáng chú ý khác là sự phân hóa trong cơ cấu tín dụng bất động sản. Theo số liệu được SGI Capital đề cập, đến hết quý III/2026, tín dụng dành cho hoạt động đầu tư, kinh doanh bất động sản, chủ yếu phục vụ phát triển dự án, tăng hơn 25%, cao hơn gấp hai lần tốc độ tăng trưởng tín dụng chung. Trong khi đó, nhu cầu vay mua nhà gần như đi ngang.

Sự chênh lệch này phản ánh dòng vốn ngân hàng đang tập trung nhiều hơn vào phía chủ đầu tư, trong khi sức mua từ người dân chưa phục hồi tương ứng. Khi nguồn cung dự án có xu hướng gia tăng trong giai đoạn 2027–2028, khả năng tiêu thụ sản phẩm sẽ trở thành yếu tố quan trọng quyết định dòng tiền trả nợ của doanh nghiệp.

Áp lực dự phòng và yêu cầu tái định vị chiến lược

Bất động sản đang trở thành một trong những khu vực cần được theo dõi sát sao khi đánh giá rủi ro tín dụng. Theo SGI Capital, dư nợ tín dụng liên quan đến lĩnh vực này đã vượt 25% tổng tín dụng, tương đương gần 40% GDP. Đây là tỷ trọng đáng kể, cho thấy mức độ liên kết giữa hoạt động ngân hàng và diễn biến thị trường bất động sản.

Rủi ro không chỉ đến từ khả năng trả nợ của chủ đầu tư mà còn liên quan trực tiếp đến giá trị tài sản bảo đảm. Trong điều kiện thị trường thuận lợi, bất động sản có thể được giao dịch tương đối dễ dàng, giúp doanh nghiệp thu hồi vốn và ngân hàng có thêm cơ sở xử lý tài sản khi khoản vay phát sinh vấn đề.

Ngược lại, khi thanh khoản suy giảm, thời gian bán tài sản kéo dài và giá trị tài sản có thể không còn tương xứng với mức định giá tại thời điểm cấp tín dụng. Khi đó, ngay cả những khoản vay có tài sản bảo đảm cũng không đồng nghĩa với khả năng thu hồi vốn đầy đủ và nhanh chóng.

Đặc biệt, nhóm nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy tài chính trong các giai đoạn giá bất động sản tăng nóng 2021–2022 và 2024–2026 có thể chịu sức ép lớn hơn khi lãi suất tăng, trong khi thanh khoản và giá tài sản suy yếu. Những khoản vay từng được hỗ trợ bằng thời gian ân hạn lãi suất cũng có thể phát sinh áp lực khi chuyển sang giai đoạn trả nợ thực tế.

Với chủ đầu tư, việc kéo dài thời gian bán hàng đồng nghĩa với vốn bị mắc kẹt trong hàng tồn kho và chi phí tài chính tiếp tục gia tăng. Với người mua nhà, giá tài sản cao cùng nghĩa vụ trả nợ lớn khiến khả năng thanh toán trở nên nhạy cảm hơn trước biến động thu nhập. Hai áp lực này có thể cùng lúc tác động đến chất lượng danh mục cho vay của ngân hàng.

Không chỉ đối mặt với nguy cơ nợ xấu gia tăng, các tổ chức tín dụng còn phải giải quyết bài toán chi phí vốn và thanh khoản. Tăng trưởng huy động vốn chậm hơn tăng trưởng cho vay khiến khoảng cách giữa nguồn vốn đầu vào và nhu cầu sử dụng vốn cần được kiểm soát chặt chẽ hơn.

Trong khi đó, tiền gửi ngân hàng chủ yếu có kỳ hạn ngắn nhưng phải đáp ứng nhu cầu cho vay trung và dài hạn, đặc biệt đối với các dự án hạ tầng, bất động sản quy mô lớn. Sự chênh lệch kỳ hạn này khiến ngân hàng phải đối mặt với áp lực cân đối nguồn vốn, nhất là trong bối cảnh mặt bằng lãi suất huy động có xu hướng tăng.

Khi chi phí huy động vốn tăng, biên lãi ròng (NIM) có thể bị thu hẹp. Nếu đồng thời phải tăng trích lập dự phòng để xử lý các khoản vay có vấn đề, lợi nhuận ngân hàng sẽ chịu sức ép từ cả hai phía: doanh thu lãi giảm tốc và chi phí rủi ro tăng lên.

Theo nhận định của SGI Capital, áp lực chi phí dự phòng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kinh doanh ngành ngân hàng từ quý IV/2026 và kéo dài sang năm 2027. Đây là thách thức đáng kể đối với những ngân hàng từng duy trì tốc độ tăng trưởng lợi nhuận cao nhờ mở rộng tín dụng trong các giai đoạn trước.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là gia tăng quy mô dự phòng mà còn phải thay đổi cách tiếp cận trong quản trị rủi ro. Ngân hàng cần đánh giá khách hàng dựa trên năng lực tạo dòng tiền thực tế, thay vì quá phụ thuộc vào giá trị tài sản bảo đảm hoặc triển vọng tăng giá của tài sản trong tương lai.

Đồng thời, việc kiểm soát mức độ tập trung tín dụng theo ngành nghề, phân khúc khách hàng và chu kỳ thị trường cần được đặt lên hàng đầu. Những khoản vay có thời hạn dài, dòng tiền phụ thuộc vào khả năng tiêu thụ sản phẩm hoặc tiến độ triển khai dự án cần được giám sát thường xuyên hơn.

Về dài hạn, đa dạng hóa nguồn vốn, nâng cao năng lực dự báo và xây dựng hệ thống cảnh báo sớm sẽ là những yếu tố quan trọng giúp ngân hàng hạn chế rủi ro. Việc nhận diện sớm dấu hiệu suy giảm khả năng thanh toán có thể giúp tổ chức tín dụng chủ động cơ cấu khoản vay, làm việc với khách hàng và giảm thiểu tổn thất trước khi khoản nợ chuyển thành nợ xấu.

Sau một chu kỳ tăng trưởng tín dụng mạnh, ngành ngân hàng đang bước vào giai đoạn mà chất lượng tài sản có ý nghĩa quan trọng không kém quy mô dư nợ. Khả năng duy trì lợi nhuận trong thời gian tới sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào năng lực kiểm soát rủi ro, quản trị thanh khoản và hiệu quả thu hồi vốn. Đây cũng là phép thử đối với sức chống chịu của từng ngân hàng trước những biến động của nền kinh tế trong giai đoạn 2026–2027.

Nguồn: Chất lượng tín dụng ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận ngân hàng?

Phượng Hòa
thuongtruong.com.vn
Chia sẻ

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Chất lượng tín dụng ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận ngân hàng?

Chất lượng tín dụng ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận ngân hàng?

Sau chu kỳ tín dụng tăng nhanh, áp lực nợ xấu đặt ra yêu cầu thiết về chất lượng tăng trưởng. Khả năng kiểm soát rủi ro quyết định sức bền của ngân hàng.

Các tin khác

Loạt sức ép yêu cầu Nvidia đưa Jensen Huang quay trở lại

Loạt sức ép yêu cầu Nvidia đưa Jensen Huang quay trở lại

Sau khi Jensen Huang rời ghế CEO, Nvidia đang đối mặt với sức ép ngày càng lớn từ các cổ đông lớn và những nhân vật có ảnh hưởng trong giới công nghệ, yêu cầu hội đồng quản trị cân nhắc đưa nhà sáng lập trở lại vị trí lãnh đạo.
Xu hướng dịch chuyển vốn mua bán và sáp nhập (M&A)

Xu hướng dịch chuyển vốn mua bán và sáp nhập (M&A)

Vốn qua M&A doanh nghiệp bao gồm mua bán doanh nghiệp, dự án, góp vốn cổ phần… đang là lựa chọn cho nhiều doanh nghiệp trong hành trình tái cấu trúc.
Các ngân hàng chưa bán ngoại tệ giao ngay, vì sao?

Các ngân hàng chưa bán ngoại tệ giao ngay, vì sao?

Tỷ giá thị trường cao hơn giá mua của NHNN khiến các ngân hàng chưa có động lực bán ngoại tệ giao ngay.
Giới siêu giàu toàn cầu đang đổ tiền vào đâu?

Giới siêu giàu toàn cầu đang đổ tiền vào đâu?

Các nhà đầu tư giàu nhất thế giới ngày càng mở rộng danh mục sang những lĩnh vực ngoài cổ phiếu và trái phiếu, gia tăng rót vốn vào quỹ phòng hộ, vốn tư nhân và tài sản cơ sở hạ tầng. Xu hướng này được thúc đẩy bởi biến động thị trường và lo ngại lạm phát dai dẳng, khiến nhu cầu đa dạng hóa đầu tư ngày càng tăng.
Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) có trách nhiệm trong lĩnh vực ngân hàng

Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) có trách nhiệm trong lĩnh vực ngân hàng

Trong kỷ nguyên AI, Ngân hàng Nhà nước xác định việc ứng dụng Trí tuệ nhân tạo phải có trách nhiệm, lấy dữ liệu tin cậy và quản trị rủi ro làm nền tảng
Ngân hàng Nhà nước mua USD định kỳ: Tích lũy dự trữ, hỗ trợ giảm lãi suất

Ngân hàng Nhà nước mua USD định kỳ: Tích lũy dự trữ, hỗ trợ giảm lãi suất

Ngân hàng Nhà nước thông báo sẽ mua ngoại tệ giao ngay, bơm VND cho hệ thống ngân hàng vào thứ Hai và thứ Tư hằng tuần từ ngày 11/11.
Ngân hàng tăng huy động qua chứng chỉ tiền gửi, bài toán phía sau lãi suất cao

Ngân hàng tăng huy động qua chứng chỉ tiền gửi, bài toán phía sau lãi suất cao

Chứng chỉ tiền gửi đang được nhiều ngân hàng sử dụng để bổ sung nguồn vốn và thu hút khách hàng. Đằng sau sức hấp dẫn về lãi suất là bài toán cân đối kỳ hạn, kiểm soát chi phí huy động và duy trì khả năng đáp ứng nhu cầu tín dụng.
Vốn hóa chứng khoán Việt Nam tăng hơn 23 lần sau gần 20 năm

Vốn hóa chứng khoán Việt Nam tăng hơn 23 lần sau gần 20 năm

Gần 20 năm kể từ cơn sốt chứng khoán năm 2007, thị trường Việt Nam đã thay đổi mạnh mẽ. Từ hơn 327.000 tài khoản, con số hiện vượt 14 triệu. Vốn hóa cổ phiếu trên HOSE tăng từ vài trăm nghìn tỷ lên hơn 8 triệu tỷ đồng.
Doanh nghiệp cần cải thiện khả năng huy động vốn ra sao?

Doanh nghiệp cần cải thiện khả năng huy động vốn ra sao?

Các doanh nghiệp cần có năng lực để chuyển hóa những cơ hội thành lợi thế cạnh tranh thực sự trên thị trường. Năng lực này cũng bao gồm quyết định khả năng huy động vốn.
Hiệu quả phân bổ vốn thay thế kỳ vọng giảm lãi suất sâu

Hiệu quả phân bổ vốn thay thế kỳ vọng giảm lãi suất sâu

Yếu tố then chốt quyết định đà tăng trưởng GDP từ nay đến cuối năm là hiệu quả phân bổ vốn và năng lực triển khai dự án thực tế, chứ không chỉ phụ thuộc vào ý chí giảm lãi suất sâu.
5 đề xuất chiến lược cho ngành ngân hàng trong bối cảnh mới

5 đề xuất chiến lược cho ngành ngân hàng trong bối cảnh mới

Theo ông Nguyễn Hữu Hiệu - Tổng Giám đốc FiinGroup, để đáp ứng nhu cầu vốn lớn hơn cho nền kinh tế giai đoạn tới, song song với phát triển thị trường vốn, ngành ngân hàng cần có các định hướng chiến lược bền vững.
Triển khai giải pháp xử lý TCTD yếu kém, cải thiện tiếp cận vốn cho doanh nghiệp

Triển khai giải pháp xử lý TCTD yếu kém, cải thiện tiếp cận vốn cho doanh nghiệp

Kế hoạch triển khai theo nhóm trọng tâm trong đó có giải pháp về hiện đại hóa hệ thống ngân hàng; xử lý các TCTD yếu kém; giải pháp về tăng cường khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp, nhất là DNNVV...
Tăng cường năng lực an ninh trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng

Tăng cường năng lực an ninh trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng

AI và công nghệ lượng tử không còn đơn thuần là những dự báo về tương lai mà đã trở thành những lực lượng công nghệ hiện hữu, vừa tạo động lực bứt phá, vừa đặt ra thách thức lớn đối với an toàn hệ thống tài chính, tiền tệ quốc gia.
Lãi suất giảm nhanh: Thời kỳ vốn rẻ sẽ duy trì được bao lâu?

Lãi suất giảm nhanh: Thời kỳ vốn rẻ sẽ duy trì được bao lâu?

Ngân hàng Nhà nước thúc đẩy giảm lãi suất huy động và cho vay nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, trong khi tín dụng toàn hệ thống đã tăng hơn 12% và lạm phát tháng 10 vượt 5%. Theo EBC Financial Group, sự chênh lệch giữa tốc độ mở rộng tín dụng, khả năng huy động vốn và chi phí thanh khoản đang đặt ra câu hỏi về tính bền vững của mặt bằng lãi suất thấp trong những tháng cuối năm.
Nợ xấu gia tăng, ngân hàng chịu sức ép củng cố dự phòng

Nợ xấu gia tăng, ngân hàng chịu sức ép củng cố dự phòng

Nợ cần chú ý và các khoản nợ dưới tiêu chuẩn tăng tại nhiều ngân hàng, trong khi khả năng bao phủ dự phòng có sự phân hóa rõ rệt. Diễn biến này đặt ra yêu cầu nhìn sâu vào chất lượng lợi nhuận, năng lực thu hồi vốn và nguồn lực xử lý rủi ro của từng nhà băng.
Ngân hàng duy trì NIM ổn định, huy động tiếp tục phục hồi

Ngân hàng duy trì NIM ổn định, huy động tiếp tục phục hồi

Ngành ngân hàng quý III/2026 nhìn chung duy trì tỷ lệ biên lãi ròng (NIM) ổn định. Một tín hiệu tích cực đáng chú ý là huy động tiếp tục phục hồi trong khi nhu cầu tín dụng vẫn đang cao.
Tỷ giá USD/VND từ nay đến cuối năm dự báo ra sao?

Tỷ giá USD/VND từ nay đến cuối năm dự báo ra sao?

Quyết định lãi suất từ các ngân hàng trung ương lớn của thế giới mới đây không tác động nhiều đến tỷ giá USD/VND ngắn hạn, nhưng cần theo dõi chênh lệch lãi suất và cung cầu ngoại tệ.
Tín dụng tăng, vì sao lợi nhuận nhiều ngân hàng vẫn giảm?

Tín dụng tăng, vì sao lợi nhuận nhiều ngân hàng vẫn giảm?

Dư nợ mở rộng chưa đủ bảo đảm lợi nhuận tăng trưởng khi chênh lệch thu chi lãi bị thu hẹp, chi phí dự phòng gia tăng và nguồn thu dịch vụ thiếu ổn định. Kết quả kinh doanh 9 tháng năm 2026 cho thấy sự phân hóa giữa các ngân hàng ngày càng rõ.
Xem thêm
Đổi thay nơi ngã ba biên giới Mường Nhé

Đổi thay nơi ngã ba biên giới Mường Nhé

Nỗ lực gỡ thẻ vàng thủy sản và khai thác nghề cá có trách nhiệm tại các vùng  biển.

Nỗ lực gỡ thẻ vàng thủy sản và khai thác nghề cá có trách nhiệm tại các vùng biển.

Gỡ thẻ vàng thủy sản gắn với xây dựng kinh tế biển

Gỡ thẻ vàng thủy sản gắn với xây dựng kinh tế biển

Ngày hội văn hóa các dân tộc Việt Nam 2024 sắp diễn ra tại Quảng Trị

Ngày hội văn hóa các dân tộc Việt Nam 2024 sắp diễn ra tại Quảng Trị

[Tổng Hợp] 6 Quy Định Mới Về Đất Đai, Nhà Ở Có Hiệu Lực Tháng 8/2024

[Tổng Hợp] 6 Quy Định Mới Về Đất Đai, Nhà Ở Có Hiệu Lực Tháng 8/2024

WORLDBANK DỰ BÁO KINH TẾ VIỆT NAM NĂM 2024 VÀ NĂM 2025 | NHỊP ĐẬP THỊ TRƯỜNG  #62

WORLDBANK DỰ BÁO KINH TẾ VIỆT NAM NĂM 2024 VÀ NĂM 2025 | NHỊP ĐẬP THỊ TRƯỜNG #62

Cụ thể, báo cáo “Điểm lại - Cập nhật tình hình kinh tế Việt Nam” ấn bản tháng 4/2024 của WB tại Việt Nam ngày 23/4 đã chỉ ra xuất khẩu đang phục hồi, tiêu dùng và đầu tư tư nhân trong nước cũng trên đà tăng dần. Xuất khẩu thực tế dự kiến sẽ tăng 3,5% vào năm 2024, phản ánh sự cải thiện dần dần nhu cầu toàn cầu. Ngoài ra, lĩnh vực bất động sản dự báo phục hồi mạnh hơn vào cuối năm nay và năm sau, thúc đẩy nhu cầu trong nước khi các nhà đầu tư và người tiêu dùng dần lấy lại niềm tin.
Tọa đàm “Xúc tiến thương mại: Khơi thông đầu ra cho sản phẩm OCOP”

Tọa đàm “Xúc tiến thương mại: Khơi thông đầu ra cho sản phẩm OCOP”

sản phẩm OCOP
Bác sĩ tư vấn cách phòng tránh bệnh đường hô hấp trong thời tiết giao mùa

Bác sĩ tư vấn cách phòng tránh bệnh đường hô hấp trong thời tiết giao mùa

Trao yêu thương cho em

Trao yêu thương cho em

Nhằm kết nối, sẻ chia với các trẻ em mồ côi cha, mẹ do dịch Covid-19 vừa qua trên địa bàn Cần Thơ. Tạp chí Gia đình Việt Nam tại TP Cần Thơ tổ chức Chương trình nghệ thuật “ Nối vòng yêu thương” diễn ra vào ngày 28/6/2022. Công ty Cổ phần Trầm hương sinh học TTT là đơn vị tài trợ chính cho chương trình với mong muốn các em sẽ đón nhận những tương lai tươi sáng.
Kon Tum giải cứu nạn nhân bị lừa bán sang Campuchia

Kon Tum giải cứu nạn nhân bị lừa bán sang Campuchia

Ngày 18/4 vừa qua, đối tượng Lê Ngọc Nhất đã dẫn Y Liên cùng 5 người khác gồm 2 nữ, 3 nam không rõ tên tuổi, không quen biết nhau sang Campuchia qua đường mòn biên giới tỉnh Long An.
Giao diện di động