Ngân hàng tăng tốc làm chủ cuộc chơi bảo hiểm

Bancassurance - "vùng xanh" giữa thị trường bảo hiểm nhiều biến động

Trong bối cảnh thị trường bảo hiểm vẫn loay hoay tìm lại đà tăng trưởng, kênh phân phối bảo hiểm qua ngân hàng (Bancassurance) đang nổi lên như một "vùng xanh" hiếm hoi. Xu hướng này cũng thúc đẩy nhiều ngân hàng đẩy mạnh tăng vốn, mở rộng hệ sinh thái tài chính và từng bước chuyển từ vai trò đơn thuần là đối tác phân phối sang trực tiếp sở hữu doanh nghiệp bảo hiểm nhằm khai thác hiệu quả hơn nguồn dữ liệu khách hàng.

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tổng doanh thu phí bảo hiểm toàn thị trường trong 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt 117.900 tỷ đồng, tăng 2,2% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, đằng sau con số tăng trưởng khiêm tốn này là sự phân hóa rất rõ giữa các phân khúc và kênh phân phối.

Bảo hiểm nhân thọ tiếp tục là lĩnh vực chịu nhiều sức ép khi doanh thu phí chỉ đạt khoảng 68.800 tỷ đồng, giảm 4,5%. Đáng chú ý, doanh thu khai thác mới toàn thị trường giảm tới 16% so với cùng kỳ năm 2025; riêng trong tháng 6, mức giảm lên tới 36%. Những con số này cho thấy thị trường vẫn đang trong quá trình tái cơ cấu sau giai đoạn nhiều biến động, trong khi niềm tin của khách hàng chưa thực sự phục hồi.

Tuy nhiên, giữa bức tranh còn nhiều gam màu trầm, Bancassurance lại đi ngược xu hướng. Trong khi kênh đại lý truyền thống - vốn chiếm tỷ trọng lớn nhất của thị trường - ghi nhận mức sụt giảm tới 25,5%, thì Bancassurance là kênh phân phối duy nhất duy trì được tăng trưởng dương, tăng 2,4% trong nửa đầu năm. Diễn biến này cho thấy xu hướng dịch chuyển trong cách tiếp cận khách hàng và phân phối sản phẩm bảo hiểm đang ngày càng rõ nét.

Trong khi thị trường bảo hiểm còn nhiều khó khăn, Bancassurance tiếp tục là "vùng xanh" tăng trưởng.

Theo các chuyên gia, lợi thế lớn nhất của Bancassurance không chỉ nằm ở mạng lưới chi nhánh hay lượng khách hàng sẵn có, mà còn ở khả năng khai thác dữ liệu tài chính. Đây là yếu tố mà các kênh đại lý truyền thống rất khó có được.

TS. Lê Bá Chí Nhân, chuyên gia kinh tế cao cấp, nhận định: "Ngân hàng là nơi nắm giữ bức tranh toàn diện nhất về dòng tiền, thu nhập, tài sản cũng như hành vi tài chính của khách hàng. Đây là nền tảng quan trọng để các tổ chức tài chính thiết kế sản phẩm phù hợp hơn với từng nhóm khách hàng, đồng thời nâng cao chất lượng tư vấn và trải nghiệm dịch vụ."

Nhờ lợi thế này, thay vì tiếp cận đại trà, các ngân hàng có thể phân tích nhu cầu của từng phân khúc khách hàng, đặc biệt là nhóm khách hàng trung lưu, khách hàng ưu tiên (Priority) hay khách hàng có tài sản lớn để đưa ra các giải pháp bảo vệ tài chính phù hợp. Bảo hiểm vì thế không còn đơn thuần là một sản phẩm bán kèm (cross-selling), mà dần trở thành một cấu phần trong chiến lược quản lý tài sản và hoạch định tài chính dài hạn của khách hàng.

Nhận thấy tiềm năng ngày càng lớn của lĩnh vực này, nhiều ngân hàng cũng đang thay đổi chiến lược. Thay vì chỉ đóng vai trò trung gian phân phối và hưởng hoa hồng từ các hợp đồng hợp tác độc quyền, không ít nhà băng đã lựa chọn tăng vốn, đầu tư hoặc trực tiếp sở hữu công ty bảo hiểm để chủ động kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị - từ phát triển sản phẩm, khai thác dữ liệu, phân phối đến chăm sóc khách hàng sau bán.

Xu hướng này cho thấy cuộc cạnh tranh trong Bancassurance đang bước sang một giai đoạn mới. Lợi thế sẽ không còn chỉ nằm ở quy mô mạng lưới hay doanh số bán hàng, mà ngày càng phụ thuộc vào khả năng làm chủ dữ liệu khách hàng, ứng dụng công nghệ và xây dựng hệ sinh thái dịch vụ tài chính toàn diện. Đây cũng được xem là "mỏ vàng" mới mà nhiều ngân hàng đang hướng tới trong chiến lược tăng trưởng dài hạn.

Từ "bán thuê" đến làm chủ cuộc chơi

Nếu trước đây phần lớn ngân hàng chỉ đóng vai trò phân phối sản phẩm bảo hiểm và hưởng hoa hồng từ các hợp đồng hợp tác độc quyền, thì hiện nay xu hướng đang thay đổi rõ rệt. Thay vì "bán thuê", nhiều nhà băng lựa chọn trực tiếp đầu tư vào doanh nghiệp bảo hiểm, từng bước xây dựng hệ sinh thái tài chính khép kín để chủ động hơn trong phát triển sản phẩm, khai thác dữ liệu khách hàng và gia tăng nguồn thu ngoài tín dụng.

Xu hướng này đang diễn ra mạnh mẽ tại nhiều ngân hàng lớn. Mới đây, Hội đồng quản trị Techcombank đã thông qua kế hoạch tăng vốn góp tối đa 2.400 tỷ đồng vào Công ty Bảo hiểm nhân thọ Kỹ thương (Techcom Life). Sau khi hoàn tất, vốn điều lệ của Techcom Life sẽ tăng lên 4.300 tỷ đồng, đưa doanh nghiệp này vào nhóm 10 công ty bảo hiểm nhân thọ có quy mô vốn lớn nhất thị trường.

Theo Techcombank, việc sở hữu doanh nghiệp bảo hiểm giúp ngân hàng kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị, từ nghiên cứu và thiết kế sản phẩm, phân phối, chăm sóc khách hàng đến giải quyết quyền lợi bảo hiểm, thay vì phụ thuộc vào đối tác như mô hình hợp tác độc quyền trước đây.

Không chỉ ở lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ, xu hướng "làm chủ" cũng đang lan sang mảng bảo hiểm phi nhân thọ. ACB vừa thông qua chủ trương thành lập Công ty TNHH Bảo hiểm Phi nhân thọ ACB (ACB Insurance) với vốn điều lệ 500 tỷ đồng, đồng thời đặt mục tiêu doanh thu phí bảo hiểm tăng trưởng bình quân trên 50% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030.

Trong khi đó, VPBank tiếp tục tăng vốn hơn 1.000 tỷ đồng cho công ty bảo hiểm thành viên OPES nhằm mở rộng quy mô hoạt động. Ngay trong quý I/2026, OPES đã ghi nhận lợi nhuận tăng gần ba lần so với cùng kỳ năm trước. Một số ngân hàng khác như VietABank cũng đang nghiên cứu phương án góp vốn hoặc mua lại doanh nghiệp bảo hiểm để hoàn thiện hệ sinh thái dịch vụ tài chính.

Theo giới phân tích, làn sóng đầu tư này phản ánh sự thay đổi trong chiến lược phát triển của các ngân hàng. Khi dư địa tăng trưởng tín dụng chịu nhiều sức ép, trong khi biên lãi thuần (NIM) có xu hướng thu hẹp, các tổ chức tín dụng buộc phải tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới. Trong đó, bảo hiểm được xem là một trong những mảnh ghép quan trọng giúp đa dạng hóa nguồn thu, khai thác hiệu quả tệp khách hàng hiện hữu và nâng cao giá trị của hệ sinh thái tài chính.

Lãnh đạo nhiều ngân hàng cũng đánh giá thị trường bảo hiểm Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn nhiều tiềm năng. Với hơn một nửa dân số trong độ tuổi lao động nhưng tỷ lệ phí bảo hiểm nhân thọ trên GDP mới khoảng 1,2%, thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực, dư địa mở rộng thị trường trong dài hạn vẫn còn rất lớn.

Dẫu vậy, giới phân tích cũng lưu ý đây không phải lĩnh vực có thể mang lại lợi nhuận trong thời gian ngắn. Báo cáo của Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS) cho rằng bảo hiểm là ngành kinh doanh có tính đặc thù cao, đòi hỏi năng lực định phí, quản trị rủi ro và nguồn vốn dài hạn. Việc sở hữu công ty bảo hiểm đồng nghĩa các ngân hàng phải chấp nhận chu kỳ đầu tư dài hơn so với hoạt động tín dụng truyền thống.

Thực tế, Techcom Life dự kiến chưa phát sinh lợi nhuận trong hai năm đầu hoạt động, chỉ bắt đầu có lãi từ năm thứ ba và kỳ vọng lợi nhuận lũy kế đạt gần 1.200 tỷ đồng sau 5 năm. Trong khi đó, áp lực chi trả quyền lợi bảo hiểm trên toàn thị trường vẫn tiếp tục gia tăng, tăng 18,2% trong 6 tháng đầu năm 2026.

Điều này đặt ra yêu cầu rất cao về năng lực quản trị rủi ro, quản lý dòng tiền và kiểm soát chất lượng sản phẩm đối với các doanh nghiệp bảo hiểm cũng như các ngân hàng tham gia sâu vào lĩnh vực này.

Theo các chuyên gia, việc chuyển từ mô hình Bancassurance truyền thống sang trực tiếp sở hữu doanh nghiệp bảo hiểm là xu hướng tất yếu trong quá trình phát triển hệ sinh thái tài chính hiện đại.

Tuy nhiên, thành công sẽ không chỉ phụ thuộc vào quy mô vốn đầu tư mà còn ở khả năng khai thác dữ liệu khách hàng, ứng dụng công nghệ, quản trị rủi ro và xây dựng niềm tin với người tham gia bảo hiểm.

Trong bối cảnh thị trường đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc, những ngân hàng tạo dựng được hệ sinh thái minh bạch, lấy khách hàng làm trung tâm sẽ có nhiều cơ hội dẫn dắt chu kỳ tăng trưởng mới của ngành bảo hiểm.

Nguồn: Ngân hàng tăng tốc làm chủ cuộc chơi bảo hiểm