Thanh khoản hệ thống ngân hàng hạ nhiệt, NHNN quay lại bơm ròng

Điều này đến từ sự cộng hưởng các yếu tố, trong đó có hàng loạt biện pháp hỗ trợ thanh khoản được triển khai.

Đáng chú ý, từ ngày 1/8/2026, tỷ lệ tiền gửi KBNN tại các NHTM được tính vào chỉ số LDR được nâng từ 20% lên 50%, qua đó giúp các NHTM có thêm khoảng 190 nghìn tỷ đồng dư địa mở rộng tín dụng (theo Quyết định 1743/QĐ-NHNN). Quy định này khi được ban hành, đã được kỳ vọng giảm áp lực huy động vốn, cải thiện dư địa bảng cân đối, đặc biệt đối với nhóm ngân hàng quốc doanh.

Chênh lệch tăng trưởng huy động - tín dụng kỳ vọng đang thu hẹp khoảng cách, áp lực thanh khoản hạ nhiệt (Ảnh minh họa: Quốc Tuấn)

Lãi suất liên ngân hàng phân hóa, áp lực ngắn hạn giảm

Lãi suất liên ngân hàng tiếp tục phân hóa mạnh giữa các kỳ hạn trong tháng 8, dù mức độ chênh lệch giữa kỳ hạn ngắn và dài đã thu hẹp đáng kể so với tháng 7. Lãi suất qua đêm giảm từ 6,2% ngày 3/8 xuống 1,2% ngày 28/8, trong khi kỳ hạn 9 tháng giảm từ 9,26% xuống 8,12%. Các kỳ hạn khác cũng giảm trong nửa đầu tháng nhưng bật tăng trở lại vào cuối tháng, duy trì trong vùng tương đối cao 6,8–8,12%.

Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết sẽ áp dụng cơ chế tái cấp vốn cho các TCTD nhằm hỗ trợ thanh khoản, cho vay các chương trình, dự án đã được Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, hỗ trợ cơ cấu lại TCTD và xử lý nợ xấu.

Theo đánh giá của Chứng khoán Yuanta Việt Nam (YSVN), đây có thể trở thành một công cụ được sử dụng nhiều hơn trong thời gian tới, đặc biệt để hỗ trợ một số TCTD tài trợ các dự án quy mô lớn. Áp lực này xuất phát từ sự mất cân đối kỳ hạn khi vốn trung và dài hạn chỉ chiếm khoảng 16% tổng nguồn vốn huy động, trong khi tín dụng trung và dài hạn đã chiếm 48,5%.

Huy động vốn cải thiện

Theo số liệu NHNN công bố, tính đến ngày 22/8, tín dụng tăng hơn 9%, trong khi huy động vốn tăng 7,97%. Mặc dù tốc độ tăng huy động vẫn thấp hơn tín dụng, khoảng cách giữa hai chỉ tiêu đã liên tục thu hẹp trong ba tháng gần đây. Đây có thể là một trong những yếu tố góp phần làm giảm áp lực tăng lãi suất trên thị trường.

Dữ liệu YSVN ghi nhận, lãi suất trên thị trường 1 nhìn chung giảm nhẹ sau khi NHNN cho biết sẽ căn cứ vào mức độ tuân thủ chỉ đạo giảm lãi suất cho vay để phân bổ chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2027. Tuy nhiên, xu hướng lãi suất chứng chỉ tiền gửi tăng nhẹ trở lại gần đây cho thấy nhu cầu vốn của các ngân hàng vẫn ở mức cao.

Lãi suất chứng chỉ tiền gửi của VPBank ghi nhận quanh mức 8,8% - 9%/năm cho các kỳ hạn từ 184 đến 389 ngày; các kỳ hạn ngắn hơn (30 - 183 ngày) đạt 7,3 - 8%/năm, Vietcombank có chứng chỉ tiền gửi với lãi suất 6 tháng là 7,5%/năm, 9 tháng đạt 7,7%/năm và 12 tháng lên tới 7,9%/năm. Nhiều nhà băng như NCB, ACB, BVB đều có chứng chỉ tiền gửi với lãi suất cao hơn so với lãi suất tiết kiệm...

Song song đó, nhiều ngân hàng đã và đang đẩy mạnh vay hợp vốn quốc tế, với tổng giá trị khoảng 3,4 tỷ USD từ đầu năm đến nay như HDBank, VPBank, BIDV, Nam A Bank, MB, TPBank..., bổ sung dòng vốn hàng trăm triệu USD vào nguồn bổ sung vốn lưu động, kinh doanh; cùng với những nhà băng tích cực phát hành trái phiếu trên thị trường trong tháng (Vietcombank, TPBank, VIB, SHB...), bổ sung vốn cấp 2, cải thiện bộ đệm vốn... Nhờ đó, cộng hưởng giúp giảm áp lực nguồn vốn trong bối cảnh nhu cầu vốn tăng cao.

Nhìn chung, thanh khoản ngắn hạn trong tháng 8 đã hạ nhiệt đáng kể so với giai đoạn căng thẳng cuối quý II.

Đối với nguồn huy động trên thị trường vốn, theo bà Nguyễn Thảo Hạnh, Phó phòng Bộ phận Nghiên cứu và Dịch vụ nhà đầu tư tại FiinRatings, các ngân hàng có mức độ tín nhiệm cao hơn so với nhiều doanh nghiệp và chịu sự quản lý, giám sát chặt chẽ của NHNN. Vì vậy, trái phiếu ngân hàng phù hợp với khẩu vị thận trọng của nhiều quỹ đầu tư, công ty chứng khoán và doanh nghiệp bảo hiểm. Do đó, các ngân hàng vẫn thuận lợi trong phát hành trái phiếu huy động vốn.

Bà Hạnh cho biết dữ liệu ghi nhận mặt bằng lãi suất phát hành gần đây cũng cho thấy sự phân hóa giữa các nhóm ngân hàng. Với các ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân, lãi suất trái phiếu kỳ hạn 3-6 năm chủ yếu dao động quanh 9-9,1%/năm. Trong khi đó, trái phiếu của nhóm ngân hàng thương mại nhà nước lớn ghi nhận mức thấp hơn, khoảng 7,87-8,2%/năm.

Trong tháng 8, mức lãi suất cao đáng chú ý thuộc về TPBank với 9,7%/năm và PVcomBank với 9,6%/năm. Tuy nhiên, đây đều là mức lãi suất áp dụng cho trái phiếu có kỳ hạn dài 7 năm. Với PVcomBank, mức lãi suất này đã giảm 0,2 điểm phần trăm so với lô trái phiếu phát hành cuối tháng 7, có lãi suất 9,8%/năm.

Việc các ngân hàng liên tục huy động hàng nghìn tỷ đồng qua trái phiếu diễn ra trong bối cảnh nhu cầu bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn vẫn lớn, chuyên gia dự báo,

Theo nhìn nhận của chuyện gia YSVN, lãi suất liên ngân hàng ở các kỳ hạn ngắn được kỳ vọng tiếp tục duy trì ở vùng thấp hơn so với cuối quý II, nhờ thanh khoản hệ thống được cải thiện và các công cụ hỗ trợ của NHNN.

Chuyên gia YSVN cũng cho rằng sau nhịp giảm nhẹ vừa qua, lãi suất huy động và cho vay nhiều khả năng vẫn duy trì ở mặt bằng tương đối cao. Nhu cầu tín dụng tăng nhanh trong khi huy động chưa bắt kịp, cùng với nhu cầu vốn trung và dài hạn lớn, sẽ tiếp tục tạo áp lực nhất định lên chi phí vốn của các ngân hàng trong những tháng cuối năm.

Nguồn: Thanh khoản hệ thống ngân hàng hạ nhiệt, NHNN quay lại bơm ròng