Áp lực nợ xấu tăng trở lại

Theo VDSC, định lượng nợ xấu hình thành ròng tăng mạnh trở lại trong quý I/2026, chịu ảnh hưởng một phần bởi yếu tố mùa vụ nợ xấu nội bảng toàn ngành tăng và nợ nhóm 2 toàn ngành tăng.

Thách thức với ngân hàng

Một trong những yếu tố có tính chi phối cao đối với bức tranh hoạt động của hệ thống ngân hàng là chênh lệch cao giữa huy động và dư nợ sau một năm tăng trưởng tín dụng mạnh mẽ. Theo đó, với sự thiếu hụt khoảng hơn 1,6 triệu tỷ đồng, áp lực thanh khoản của ngành ngân hàng có thể sẽ xuyên suốt trong năm nay.

Để đáp ứng nhu cầu vốn, các ngân hàng tăng tốc điều chỉnh lãi suất huy động trong những tháng đầu năm nay. Lãi suất tăng cao trên các thị trường 1 và 2 dẫn đến lãi suất cho vay cũng tăng nhưng chưa thể tương ứng. Biến động NIM theo chiều giảm điểm so với quý trước hoặc cùng kỳ là phổ biến ở hầu hết các ngân hàng.

Theo dự báo của ACBS, trong năm 2026 NIM của ngành hàng giảm nhẹ 4 điểm cơ bản so với năm 2025 khi loại trừ STB, nhưng có sự phân hoá giữa hai nhóm ngân hàng. Cùng với đó, là sự suy giảm tỷ lệ CASA khi mặt bằng lãi suất huy động không còn thấp như trước. Ngân hàng nỗ lực tiết giảm chi phí, cân đối giữa giữ chất lượng tài sản, bào mỏng trích lập dự phòng để đảm bảo lợi nhuận.

Sức ép từ nợ xấu

Trong khi chất lượng tài sản trên sổ sách không quá biến động, nợ xấu ngân hàng đã và đang trở thành một áp lực mới trong tương lai. Nhìn từ kết quả kinh doanh quý I/2026 của các ngân hàng, ông Cao Việt Hùng, chuyên gia phân tích của ACBS cho rằng, thông thường, tỷ lệ nợ chuyển quá hạn quý I tăng lên do yếu tố mùa vụ sau khi các ngân hàng làm sạch chất lượng tài sản vào quý cuối năm trước đó. Tuy nhiên, quý I/2026 chứng kiến mức tăng khá mạnh lên tới hơn 1%. Chất lượng tài sản suy giảm nhẹ nhưng vẫn ở mức tốt, cụ thể tỷ lệ nợ xấu tăng 15 điểm cơ bản so với quý trước lên 2%, tỷ lệ nợ nhóm 2 cũng tăng nhẹ 8 điểm cơ bản lên 1,23%.

“Thực trạng nói trên là do lãi suất tăng mạnh và giới hạn room tín dụng bất động sản khiến thị trường bất động sản chịu áp lực điều chỉnh trong quý I/2026. Dù vậy, khả năng thị trường bất động sản giai đoạn hiện tại rơi vào khủng hoảng như giai đoạn 2022 đến 2023 là rất thấp, nhờ chính sách tháo gỡ pháp lý các dự án tồn đọng của Chính phủ cũng như việc đẩy mạnh phát triển cơ sở hạ tầng giúp làm tăng giá trị bất động sản, bất chấp chính sách tiền tệ chưa ủng hộ thị trường”, ông Hùng lý giải.

Thống kê chi tiết, VDSC cho biết định lượng nợ xấu hình thành ròng tăng mạnh trở lại trong quý I/2026, chịu ảnh hưởng một phần bởi yếu tố mùa vụ nợ xấu nội bảng toàn ngành tăng 11% lên 293.000 tỷ đồng, tương đương tỷ lệ nợ xấu (cho vay khách hàng) là 1,99% (so với 1,86% trong quý IV/2025), và nợ nhóm 2 toàn ngành tăng 10% lên hơn 181.000 tỷ đồng, tương đương tỷ lệ nợ nhóm 2 là 1,23% (so với 1,16% trong quý IV/2025). Nợ xấu hình thành ròng có sự gia tăng mạnh trở lại lên gần 55.000 tỷ đồng từ mức 39.000 tỷ đồng trong quý trước cùng với quy mô trích lập dự phòng chỉ 39.000 tỷ đồng, khiến tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) toàn ngành giảm nhẹ xuống 80% từ 83% tại cuối năm 2025.

Theo VDSC, việc nợ xấu hình thành ròng bật tăng trong quý I/2026 có thể chưa phản ánh chất lượng nợ của toàn hệ thống xấu đi do tập trung vào số ít các ngân hàng như BID, VPB, CTG, MBB, TPB. Ngoài ra, xu hướng nợ xấu tăng trở lại vào quý I hàng năm cũng bị ảnh hưởng bởi tính chất mùa vụ khi thanh khoản của các doanh nghiệp có thể bị gián đoạn sau kỳ nghỉ Tết, chưa kể đến tính chất hệ quả của hành vi quản trị báo cáo nợ xấu trong quý IV hàng năm.

Diễn biến cần theo dõi

Trong kịch bản kinh doanh của các ngân hàng năm nay, được biết, hầu hết đều đặt chỉ tiêu tăng trưởng cao, đi kèm kỳ vọng về hạn mức tăng trưởng tín dụng do NHNN cấp. Tăng trưởng tín dụng nóng năm 2025 có thể chưa đi kèm rủi ro nợ xấu và chi phí dự phòng lớn hơn trong năm 2026, song khi tín dụng kết hợp lãi suất cao cùng tăng thì các nhà băng dường như cũng nhận thức cần chấp nhận tăng trưởng thận trọng để tránh trả giá bằng chất lượng tài sản.

Ông Lê Hoài Ân, Chuyên gia phân tích tài chính, nhận định: “Bức tranh nợ xấu đầu năm 2026 cho thấy, ngành ngân hàng chưa bước ra khỏi chu kỳ xử lý rủi ro. Tỷ lệ nợ xấu vẫn duy trì ổn định, tiến trình xử lý nợ xấu được mạnh tay hơn ở các ngân hàng, nhưng tổng nợ xấu, áp lực dự phòng và sự phân hóa giữa các ngân hàng vẫn lớn”.

Như vậy, nợ xấu vẫn đang và sẽ là diễn biến cần theo dõi bởi trong chu kỳ mới, sự hình thành nợ xấu mới cũng đang phản ánh sự hấp thu những yếu tố tiêu cực cộng dồn từ thử thách “sức khỏe” doanh nghiệp đến sức chịu đựng của hệ thống ngân hàng. “Đà tăng nợ xấu hình thành ròng vẫn cần được theo dõi xem có dừng lại trong quý II/2026 hay không trước rủi ro khả năng trả nợ của khách hàng vay bị ảnh hưởng từ lãi suất tăng, và tác động gián tiếp từ xung đột Trung Đông kéo dài tới chi phí sản xuất đầu vào, lạm phát...”, ông Tùng Đỗ, chuyên gia của VDSC nhấn mạnh.

Nguồn: Áp lực nợ xấu tăng trở lại