Bỏ độc quyền vàng miếng chưa đủ để thị trường vàng "hạ nhiệt"?

Thị trường vàng vừa trải qua một tuần "bùng nổ" chưa từng có trong lịch sử. Giá vàng chính thức vượt ngưỡng 130 triệu đồng/lượng, xác lập kỷ lục cao nhất từ trước đến nay.

Chỉ trong vỏn vẹn một tuần, vàng miếng SJC đã nhảy vọt từ mức 125,6 – 126,6 triệu đồng/lượng (mua vào – bán ra) lên 129,1 – 130,6 triệu đồng/lượng, tương đương mức tăng "sốc" 3,5 – 4 triệu đồng/lượng.

Không chỉ SJC, thị trường vàng nhẫn cũng ghi nhận đợt leo thang mạnh mẽ. Các thương hiệu lớn như PNJ, Bảo Tín Minh Châu, DOJI, Mi Hồng đồng loạt điều chỉnh giá vàng nhẫn tròn trơn lên ngưỡng 122,5 – 125,5 triệu đồng/lượng (mua vào – bán ra), cho thấy sức nóng bao trùm toàn thị trường.

Biến động giá vàng SJC trong tuần qua.

Đà tăng bất ngờ của giá vàng xuất hiện ngay sau khi Chính phủ “cởi trói” cho thị trường vàng. Cụ thể, ngày 26/8, Chính phủ ban hành Nghị định 232/2025/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, chính thức khép lại 13 năm độc quyền sản xuất vàng miếng. Đồng thời, nghị định cũng mở đường cho các doanh nghiệp và ngân hàng đủ điều kiện được phép nhập khẩu vàng nguyên liệu.

Trước đó, nhiều chuyên gia kỳ vọng việc xóa bỏ độc quyền sẽ giúp giá vàng trong nước hạ nhiệt. Tuy nhiên, thực tế lại diễn ra ngược lại. Ngay sau khi nghị định được ban hành, giá vàng trong nước không giảm mà tiếp tục leo thang mạnh mẽ, liên tục xô đổ những kỷ lục đã thiết lập trước đó.

Giải thích cho “nghịch lý” này, giới phân tích cho rằng thị trường cần có độ trễ để chính sách thực sự phát huy tác dụng, nhất là khi Nghị định 232 chỉ bắt đầu có hiệu lực từ ngày 10/10/2025. Bên cạnh đó, khuôn khổ pháp lý hiện vẫn chưa đưa ra những quy định cụ thể về tiêu chuẩn sản xuất, cơ chế kiểm soát chất lượng,… khiến nhiều đơn vị còn lúng túng, chưa thể ngay lập tức tham gia thị trường, qua đó tạo khoảng trống cho giá vàng tiếp tục tăng nóng.

Theo Chứng khoán Vietcap, thay đổi quan trọng nhất trong Nghị định 232 là việc mở cửa cho doanh nghiệp được nhập khẩu vàng nguyên liệu. Trước đây, Nghị định 24 có quy định các công ty có thể nhập khẩu vàng nguyên liệu nếu được NHNN cấp phép nhưng thực tế suốt hơn một thập kỷ qua chưa có bất kỳ giấy phép nào được ban hành.

Mặc dù Nghị định 232 đã sửa lại những quy định trên, mở cửa cho doanh nghiệp nhập khẩu vàng nguyên liệu bằng cách NHNN sẽ đưa ra hạn ngạch hàng năm và cấp giấy phép cho từng lần xuất/nhập khẩu vàng nguyên liệu, song, dựa trên tiến độ pháp lý hiện tại, sớm nhất phải đến năm 2026, các doanh nghiệp đủ điều kiện mới có thể bắt đầu nhập khẩu vàng nguyên liệu. Đến khi đó, thị trường vàng trong nước mới “dồi dào” hơn về nguồn cung.

Bất kể chính sách nào cũng cần có độ trễ mới có thể đi vào thực tiễn.

Trong khi đó, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi nhận định, quy định mới sẽ góp phần gia tăng nguồn cung vàng, qua đó từng bước khắc phục tình trạng khan hiếm kéo dài trên thị trường, kéo theo đà giảm của giá vàng. Tuy vậy, ông cũng nhấn mạnh tác động tích cực này khó có thể thấy trong ngắn hạn.

Theo ông Huy, quy trình cấp phép, sản xuất và xây dựng niềm tin của thị trường đều cần thời gian. Hơn nữa, thương hiệu vàng miếng SJC hiện vẫn giữ được vị thế thống trị, trong khi các thương hiệu mới sẽ phải mất một khoảng thời gian đáng kể để chứng minh chất lượng và khả năng thanh khoản trước khi giành được sự chấp nhận của nhà đầu tư.

Về dài hạn, xóa bỏ độc quyền sản xuất vàng miếng và mở cửa nhập khẩu vàng nguyên liệu chỉ là điều kiện cần bởi ổn định giá vàng không chỉ phụ thuộc vào chính sách quản lý mà còn cần xây dựng một môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch và hấp dẫn. Khi người dân có cơ hội và niềm tin để đầu tư, mở rộng sản xuất và khởi nghiệp thay vì tích trữ vàng, nhu cầu nắm giữ vàng sẽ giảm, giúp giá vàng ổn định và từng bước hạ nhiệt. Quan điểm này cũng được Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh tại cuộc họp Thường trực Chính phủ về quản lý thị trường vàng hồi tháng 5/2025.

Những thay đổi chính sách vừa qua, kết hợp với môi trường kinh doanh minh bạch và cạnh tranh, sẽ đặt nền móng cho một thị trường vàng vận hành lành mạnh, bền vững, mở ra cơ hội cho cả người dân và doanh nghiệp trong tương lai cũng như góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Nguồn:Bỏ độc quyền vàng miếng chưa đủ để thị trường vàng 'hạ nhiệt'?