Các FTA mở ra cơ hội tăng trưởng cho ngành bán lẻ

Mở rộng thị trường cho hàng hóa, dịch vụ

Báo cáo thị trường nội địa Việt Nam 2025 cho thấy, thị trường bán lẻ hàng hóa và dịch vụ Việt Nam với quy mô khoảng 269 tỷ USD, trong đó bán lẻ hàng hóa đạt khoảng 205 tỷ USD (số liệu ước tính đến cuối năm 2025) đang được coi là thị trường rất tiềm năng, thu hút sự quan tâm của nhiều doanh nghiệp bán lẻ lớn trong nước và trên thế giới.

Trong những năm vừa qua, các doanh nghiệp bán lẻ lớn nước ngoài như Aeon (Nhật Bản), Lotte (Hàn Quốc), Cetral Retail, MM Mega market (Thái Lan), Circle K (Canada)..., cùng với các doanh nghiệp bán lẻ lớn trong nước như Sai Gon Coop, Happro mart, Wincommerce, Bách Hóa Xanh... đã không ngừng đầu tư và phát triển số lượng các địa điểm bán lẻ hiện đại, góp phần thay đổi diện mạo, chất lượng hạ tầng thương mại và năng lực cung ứng hàng hóa tại nhiều địa phương trên cả nước.

Hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt thông qua các FTA, là cánh cửa quan trọng kết nối Việt Nam vào nền kinh tế toàn cầu. Với tinh thần lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ, Việt Nam đã ký kết nhiều FTA quan trọng, bao gồm các hiệp định thế hệ mới như CPTPP (Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương), EVFTA (Hiệp định Thương mại Tự do Liên minh châu Âu - Việt Nam), UKVFTA (Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - Vương quốc Anh và Bắc Ailen) và RCEP (Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực).

Việc triển khai và thực thi hiệu quả các FTA vừa là động lực thúc đẩy cải cách trong nước, mở rộng thị trường cho hàng hóa, dịch vụ của Việt Nam, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, đồng thời với 19 FTA đã ký kết cho thấy vai trò, vị thế của Việt Nam và sự tin tưởng của bạn bè quốc tế đối với Việt Nam.

Việc gia nhập WTO và ký kết các FTA đã giúp Việt Nam tiếp cận các thị trường lớn, tiềm năng với thuế suất ưu đãi, qua đó tác động tích cực và cơ hội cho hàng hóa Việt Nam.

Các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) giúp thị trường mở rộng, hàng hóa nhập khẩu rẻ hơn

Theo đó, các FTA, đặc biệt là các FTA thế hệ mới như EVFTA, CPTPP, RCEP, đã và đang giúp Việt Nam tiếp cận các nguồn hàng hóa, nguyên liệu nhập khẩu với thuế suất ưu đãi, thậm chí bằng 0%. Điều này không chỉ làm đa dạng hóa nguồn cung hàng hóa, tăng lựa chọn cho người tiêu dùng mà còn góp phần giảm giá thành sản phẩm đầu vào cho sản xuất trong nước, qua đó hạ giá bán lẻ và kích thích tiêu dùng.

Cụ thể như đối với hàng tiêu dùng, giá các mặt hàng như ô tô, rượu, thực phẩm, mỹ phẩm… từ châu Âu, châu Úc, Mỹ Latinh… giảm, kích thích tiêu dùng và đa dạng hóa lựa chọn cho người dân. Đối với nguyên liệu đầu vào, thuế nhập khẩu nguyên nhiên vật liệu, máy móc, thiết bị sản xuất được giảm hoặc xóa bỏ giúp doanh nghiệp trong nước giảm chi phí đầu vào, từ đó có thể giảm giá thành sản phẩm cuối cùng.

Tăng sức cạnh tranh và chất lượng hàng hóa nội địa, Khi thị trường mở cửa, sự cạnh tranh từ hàng hóa nhập khẩu sẽ gia tăng. Để tồn tại và phát triển, các doanh nghiệp Việt Nam buộc phải cải tiến công nghệ và quy trình sản xuất, chủ động đầu tư vào máy móc, công nghệ hiện đại để tăng năng suất và nâng cao chất lượng sản phẩm; tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt của các FTA như quy tắc xuất xứ hay các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm để sản phẩm đạt chuẩn xuất khẩu.

Điều này giúp tăng chất lượng hàng hóa Việt Nam, đồng thời nâng cao uy tín của hàng Việt với người tiêu dùng trong nước, thúc đẩy doanh nghiệp xây dựng thương hiệu, chú trọng hơn vào hoạt động marketing và phát triển các kênh phân phối để tiếp cận người tiêu dùng tốt hơn.

Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), các FTA, với những cam kết về bảo hộ đầu tư và môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định, đã giúp Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài. Dòng vốn FDI đổ vào không chỉ mang theo công nghệ, kinh nghiệm quản lý mà còn thúc đẩy phát triển các ngành dịch vụ phụ trợ, tạo ra việc làm và tăng thu nhập cho người lao động.

Thúc đẩy phát triển dịch vụ thương mại, các cam kết trong FTA về thương mại dịch vụ, thương mại điện tử mở ra cơ hội để các doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận và ứng dụng các mô hình kinh doanh hiện đại, hiệu quả. Đây là nền tảng để phát triển thị trường trong nước theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, minh bạch hơn.

Thách thức cạnh tranh gay gắt

Bên cạnh những lợi ích khi tham gia các FTA, quá trình thực thi các FTA cũng mang đến không ít thách thức, đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam phải nỗ lực cải tiến chất lượng sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đó là sức ép cạnh tranh gay gắt, việc giảm thuế nhập khẩu làm cho hàng hóa từ các nước thành viên FTA, như EU, Nhật Bản, Úc, New Zealand... dễ dàng thâm nhập vào thị trường Việt Nam hơn. Những mặt hàng này thường có lợi thế về chất lượng, mẫu mã và thương hiệu.

Điều này tạo ra một sức ép cạnh tranh trực tiếp lên các doanh nghiệp sản xuất trong nước, đặc biệt trong các ngành như thực phẩm chế biến, đồ uống, dệt may, da giày, ô tô..., nếu không có sự chuẩn bị và chiến lược kinh doanh phù hợp có thể bị mất thị phần ngay trên sân nhà; Đặt ra yêu cầu đối với các doanh nghiệp nội địa phải tìm hiểu, nắm bắt và tuân thủ các quy định phức tạp về xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật... của các FTA để đáp ứng và tận dụng được ưu đãi từ các FTA.

Thị trường mở cửa cũng đi kèm với nguy cơ gia tăng các hành vi gian lận thương mại, sản xuất và kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng. Đây là một trong những thách thức lớn nhất, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để kiểm soát, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và các doanh nghiệp làm ăn chân chính.

Tác động đến thị trường, giá cả hàng hóa trong nước, với nền kinh tế mở cửa, ngoài những lợi ích của các FTA đem lại, kinh tế trong nước sẽ trực tiếp chịu tác động của các bất ổn từ thị trường nước ngoài. Theo đó, bất kỳ biến động nào về chính trị, chính sách thương mại, tài chính, tiền tệ của các nước trên thế giới đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường trong nước.

Các FTA thế hệ mới tạo ra một “sân chơi” mới, thu hút các tập đoàn đa quốc gia tham gia nhằm tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu và Việt Nam đang trở thành một trong những điểm đến hấp dẫn.

Với cam kết cắt giảm thuế quan sâu rộng đã giúp Việt Nam trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng của nhiều ngành sản xuất lớn, như điện tử, dệt may, da giày... Các doanh nghiệp nước ngoài dịch chuyển sản xuất từ các quốc gia khác sang Việt Nam để tận dụng ưu đãi về thuế quan và chi phí lao động cạnh tranh, tạo cơ hội cho các doanh nghiệp trong nước được tham gia vào các khâu sản xuất, gia công, cung cấp nguyên liệu, từng bước nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị.

Đồng thời giúp doanh nghiệp Việt Nam có thể nhập khẩu nguyên liệu, linh kiện từ nhiều thị trường khác nhau với mức thuế ưu đãi hơn. Điều này không chỉ giúp giảm giá thành sản xuất mà còn giảm sự phụ thuộc vào một vài thị trường cung ứng truyền thống, qua đó tăng cường khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài (như bất ổn chính trị, thiên tai, dịch bệnh…

Các FTA thúc đẩy hoạt động thương mại xuyên biên giới, kéo theo sự gia tăng nhu cầu về các dịch vụ logistics, vận tải, kho bãi, hải quan. Điều này khuyến khích ngành logistics trong nước cải thiện cơ sở hạ tầng, ứng dụng công nghệ hiện đại, giảm chi phí và thời gian thông quan, từ đó nâng cao hiệu quả của chuỗi cung ứng, giúp các doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội phát triển mở rộng chuỗi cung ứng hàng hóa ra phạm vi toàn cầu.

Bên cạnh các ưu điểm và cơ hội mà các FTA đem lại cho chuỗi cung ứng của Việt Nam, khi tham gia các chuỗi cung ứng toàn cầu, Việt Nam cũng phải đối mặt với những thách thức như việc đáp ứng các yêu cầu về quy tắc xuất xứ, năng lực tài chính và nguy cơ có thể bị tổn thương bởi các biến động toàn cầu như căng thẳng địa chính trị, thiên tai, dịch bệnh...

Nguồn:Các FTA mở ra cơ hội tăng trưởng cho ngành bán lẻ