Nâng hạng tín nhiệm quốc gia: "Chìa khóa" huy động vốn rẻ cho tăng trưởng hai con số

Mỗi bậc nâng hạng tín nhiệm quốc gia có thể giúp Chính phủ và doanh nghiệp tiết kiệm hàng tỷ USD chi phí huy động vốn trong dài hạn. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu đó, Việt Nam cần vượt qua không ít “điểm nghẽn” về thể chế, quản trị và chất lượng tăng trưởng.

Ông Brook Taylor Tổng Giám đốc Điều hành Tập đoàn VinaCapital kiêm Tổng Giám đốc Công ty Quản lý Quỹ VinaCapital.

- Việt Nam đang đặt mục tiêu nâng hạng tín nhiệm quốc gia trong thời gian tới. Theo ông, mục tiêu này có ý nghĩa như thế nào đối với sự phát triển của nền kinh tế?

Ông Brook Taylor: Chúng tôi cho rằng mục tiêu đạt được xếp hạng tín nhiệm quốc gia ở mức “Đầu tư” hoàn toàn phù hợp với định hướng phát triển dài hạn của Việt Nam.

Đây không đơn thuần là một cột mốc mang tính kỹ thuật, mà là một bước chuyển mang tính cấu trúc, giúp nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn vốn và cải thiện khả năng huy động vốn cho toàn bộ nền kinh tế.

Về bản chất, việc đạt được mức xếp hạng “Đầu tư” sẽ giúp giảm chi phí huy động vốn, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận với nguồn vốn từ các nhà đầu tư tổ chức toàn cầu. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển đòi hỏi nguồn vốn lớn cho cơ sở hạ tầng, chuyển đổi năng lượng và chuyển đổi số, những lĩnh vực cần nguồn tài chính dài hạn với quy mô lớn.

Quan trọng hơn, tác động của việc nâng hạng không chỉ giới hạn ở khả năng vay nợ của Chính phủ. Một hồ sơ tín nhiệm mạnh hơn còn phản ánh mức độ trưởng thành của nền tảng thể chế và độ tin cậy của chính sách, qua đó củng cố niềm tin của nhà đầu tư và hỗ trợ sự phát triển của thị trường vốn. Về dài hạn, điều này sẽ tạo ra một hệ sinh thái huy động và phân bổ vốn hiệu quả hơn, phù hợp với mục tiêu tăng trưởng bền vững và chất lượng cao của Việt Nam.

- Nhiều ý kiến cho rằng nâng hạng tín nhiệm không chỉ giúp Chính phủ vay vốn rẻ hơn mà còn giảm chi phí huy động vốn cho doanh nghiệp. Ông nhìn nhận tác động này ra sao?

Ông Brook Taylor: Tác động này diễn ra theo cả kênh trực tiếp lẫn gián tiếp. Ở cấp độ quốc gia, việc nâng hạng tín nhiệm thường giúp lợi suất trái phiếu giảm xuống và thu hẹp phần bù rủi ro. Trên thực tế, điều này tạo ra một mức chuẩn thấp hơn để định giá rủi ro trong toàn hệ thống tài chính, từ đó giúp các ngân hàng và doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn với chi phí cạnh tranh hơn.

Tuy nhiên, tác động quan trọng hơn nằm ở các hiệu ứng lan tỏa. Khi chi phí vốn giảm xuống, nhiều dự án đầu tư dài hạn, đặc biệt trong các lĩnh vực thâm dụng vốn như hạ tầng, logistics và năng lượng, sẽ trở nên khả thi hơn về mặt tài chính. Điều này không chỉ giúp đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án mà còn hỗ trợ việc quản lý bảng cân đối kế toán một cách bền vững hơn ở cả khu vực công và khu vực tư nhân.

Về dài hạn, quá trình này có thể tạo ra một vòng tuần hoàn tích cực: chi phí vốn thấp hơn thúc đẩy đầu tư, đầu tư cao hơn hỗ trợ tăng trưởng, và tăng trưởng mạnh hơn tiếp tục cải thiện chất lượng tín dụng của nền kinh tế. Theo chúng tôi, đây chính là lý do việc nâng hạng tín nhiệm có ý nghĩa vượt ra ngoài vấn đề tài chính đơn thuần và trở thành một động lực quan trọng đối với năng suất và tăng trưởng dài hạn.

- Theo ông, đâu là những yếu tố tích cực đang giúp Việt Nam có cơ hội cải thiện xếp hạng tín nhiệm?

Ông Brook Taylor: Điểm quan trọng là Việt Nam hiện đang sở hữu nhiều nền tảng thuận lợi. Về mặt định lượng, các chỉ số cốt lõi như nợ công và nợ nước ngoài đều đang ở mức tương đối tương đồng với các quốc gia đã đạt xếp hạng tín nhiệm mức “Đầu tư”. Đây là nền tảng kinh tế vĩ mô quan trọng để tiếp tục cải thiện xếp hạng trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, chúng tôi cũng đang chứng kiến sự đồng thuận chính sách ngày càng rõ nét hơn. Chính phủ đã xác định mục tiêu đạt mức xếp hạng “Đầu tư” và từng bước triển khai các cải cách xoay quanh quản lý nợ công thận trọng, duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và tăng cường trao đổi với các tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế.

Quan trọng hơn, những nỗ lực này đang được hỗ trợ bởi các cải cách thể chế rộng hơn, bao gồm hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao tính minh bạch và cải thiện hệ thống dữ liệu.

Tất cả những yếu tố này cho thấy Việt Nam đang đi đúng hướng theo các tiêu chí mà các tổ chức xếp hạng tín nhiệm quan tâm, không chỉ là duy trì ổn định ở hiện tại mà còn xây dựng một lộ trình đáng tin cậy để nâng cao chất lượng thể chế trong dài hạn.

- Ngược lại, những “điểm nghẽn” nào đang cản trở quá trình nâng hạng tín nhiệm của Việt Nam hiện nay?

Ông Brook Taylor: Ở giai đoạn hiện nay, các rào cản còn lại chủ yếu mang tính định tính hơn là định lượng. Trước hết là tính dự báo của chính sách. Các tổ chức xếp hạng tín nhiệm ngày càng quan tâm đến việc liệu khung chính sách có nhất quán, minh bạch và được triển khai rõ ràng hay không. Những yếu tố thiếu chắc chắn hoặc thiếu đồng bộ thường khiến đánh giá rủi ro duy trì ở mức cao.

Thứ hai là khả năng chống chịu của hệ thống tài chính. Mặc dù tăng trưởng tín dụng đã hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong nhiều năm qua, một số ngân hàng vẫn có bộ đệm vốn còn tương đối hạn chế. Do đó, việc tăng cường năng lực tài chính, nâng cao quản trị rủi ro và hoàn thiện khung giám sát sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm ổn định dài hạn cho hệ thống ngân hàng.

Thứ ba là tính minh bạch dữ liệu và năng lực thanh khoản đối ngoại. Dự trữ ngoại hối hiện vẫn thấp hơn mức mong muốn, đồng thời vẫn còn dư địa để cải thiện việc công bố thông tin liên quan đến vị thế đối ngoại và các chỉ tiêu của hệ thống tài chính. Điều này rất quan trọng bởi khi thông tin chưa đầy đủ, các tổ chức xếp hạng tín nhiệm thường có xu hướng sử dụng các giả định thận trọng hơn, từ đó ảnh hưởng tới kết quả đánh giá cuối cùng.

- Theo ông, Việt Nam cần ưu tiên những cải cách nào để đáp ứng các tiêu chí của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế?

Ông Brook Taylor: Các ưu tiên cải cách hiện khá rõ ràng và tập trung vào đúng những tiêu chí mà các tổ chức xếp hạng tín nhiệm theo dõi sát sao. Trước hết là củng cố sức khỏe hệ thống ngân hàng thông qua việc tăng cường năng lực vốn, nâng cao hiệu quả giám sát và bảo đảm tăng trưởng tín dụng phù hợp với năng lực quản trị rủi ro.

Thứ hai là tiếp tục nâng cao chất lượng thể chế và tăng tính dự báo của khung pháp lý. Một hệ thống dựa trên nguyên tắc minh bạch, được thực thi nhất quán, đi kèm với cơ chế bảo vệ nhà đầu tư tốt hơn và hạn chế tình trạng chồng chéo về quy định sẽ hỗ trợ trực tiếp cho hồ sơ tín nhiệm của Việt Nam.

Thứ ba là cải thiện tính minh bạch dữ liệu. Việc công bố đầy đủ hơn các thông tin về cán cân đối ngoại, nghĩa vụ nợ và tình hình sức khỏe của hệ thống tài chính sẽ giúp giảm bất định và củng cố niềm tin của cả nhà đầu tư lẫn các tổ chức xếp hạng tín nhiệm.

- Ngoài ổn định kinh tế vĩ mô, đâu là những yếu tố mà các tổ chức xếp hạng tín nhiệm đặc biệt quan tâm khi đánh giá một quốc gia, thưa ông?

Ông Brook Taylor: Khung đánh giá của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm đã mở rộng đáng kể trong những năm gần đây. Nếu như trước đây ổn định kinh tế vĩ mô là điều kiện trọng yếu, thì hiện nay các tổ chức này ngày càng chú trọng hơn đến chất lượng thể chế, độ tin cậy của chính sách và khả năng chống chịu trước các cú sốc.

Đối với Việt Nam, các yếu tố được quan tâm bao gồm chất lượng khuôn khổ chính sách, mức độ vững mạnh của hệ thống ngân hàng và tính minh bạch của dữ liệu kinh tế.

Bên cạnh đó, năng lực thanh khoản đối ngoại, đặc biệt là quy mô dự trữ ngoại hối, vẫn là một tiêu chí rất quan trọng trong đánh giá tín nhiệm quốc gia. Điều này phản ánh xu hướng đánh giá rủi ro mới trên toàn cầu, trong đó nhà đầu tư và các tổ chức xếp hạng ngày càng coi trọng quản trị, minh bạch và mức độ phù hợp với các chuẩn mực quốc tế.

Đối với Việt Nam, việc tiếp tục cải thiện những lĩnh vực này sẽ không chỉ hỗ trợ mục tiêu nâng hạng mà còn góp phần duy trì niềm tin của nhà đầu tư trong dài hạn.

- Ông đánh giá như thế nào về triển vọng Việt Nam được nâng hạng tín nhiệm trong giai đoạn 2026-2030?

Ông Brook Taylor: Điều gì sẽ quyết định thành công của mục tiêu này? Chúng tôi cho rằng triển vọng nâng hạng trong giai đoạn 2026-2030 là hoàn toàn khả thi. Việt Nam hiện đã tiệm cận ngưỡng yêu cầu ở nhiều tiêu chí định lượng quan trọng, trong khi khoảng cách còn lại ngày càng tập trung vào một số yếu tố thể chế và cấu trúc đã được xác định khá rõ. Thành công sẽ phụ thuộc vào ba nhóm yếu tố có mối liên hệ chặt chẽ với nhau.

Thứ nhất là tiếp tục nâng cao tính dự báo của chính sách và củng cố uy tín thể chế.

Thứ hai là tăng cường sức khỏe hệ thống ngân hàng để bảo đảm khả năng chống chịu trong bối cảnh tín dụng tiếp tục tăng trưởng.

Thứ ba là cải thiện tính minh bạch dữ liệu và tái xây dựng các bộ đệm ngoại hối nhằm củng cố niềm tin trong các giai đoạn biến động. Quan trọng hơn, đây cần được xem là một quá trình liên tục chứ không phải một mục tiêu đạt được một lần duy nhất.

Việc được nâng lên mức “Đầu tư” là một cột mốc quan trọng, nhưng để duy trì được mức xếp hạng này đòi hỏi cam kết cải cách dài hạn và kỷ luật chính sách bền vững. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy những quốc gia từng đánh mất xếp hạng mức “Đầu tư” thường là những nước để quá trình cải cách chững lại hoặc các bộ đệm tài chính quan trọng của nền kinh tế bị suy yếu.

Trân trọng cảm ơn ông!

Nguồn:Nâng hạng tín nhiệm quốc gia: 'Chìa khóa' huy động vốn rẻ cho tăng trưởng hai con số