Tăng trưởng mạnh nhờ mở rộng đầu tư, sức ép dồn lên tín dụng và lạm phát

Tăng trưởng bứt tốc, công nghiệp và đầu tư dẫn dắt

Theo ấn phẩm Triển vọng Phát triển Châu Á được công bố ngày 23/9, GDP Việt Nam được dự báo tăng 7,8% trong năm nay và 7,6% vào năm 2027, cao hơn lần lượt 0,6 và 0,6 điểm phần trăm so với dự báo hồi tháng 7.

Nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng 8,2% trong nửa đầu năm 2026, cao hơn mức 7,5% cùng kỳ năm 2025. Động lực tăng trưởng được phân bổ khá rộng giữa các khu vực. Công nghiệp và xây dựng tăng 9,8%, trong đó riêng chế biến, chế tạo tăng 10,2%, còn xây dựng tăng 9,5% nhờ đầu tư cơ sở hạ tầng được đẩy nhanh. Khu vực dịch vụ tăng 8,1%, trong khi nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,9%.

Ở phía cầu, đầu tư nổi lên là một trong những động lực quan trọng nhất. Tổng tích lũy tài sản tăng 15,2% trong nửa đầu năm, trong khi tiêu dùng cuối cùng tăng 8,2%. Điều này cho thấy tăng trưởng đang được hỗ trợ đồng thời bởi nhu cầu trong nước, đầu tư công và hoạt động sản xuất.

Ông Bùi Minh Giáp - Chuyên gia kinh tế trưởng của ADB tại Việt Nam, cho rằng dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục là một điểm sáng. Tổng vốn FDI đăng ký trong nửa đầu năm tăng 61%, đạt 34,7 tỷ USD; vốn FDI giải ngân tăng 11,2%, lên 13 tỷ USD, mức cao nhất trong 5 năm. Ngành chế biến, chế tạo chiếm 63% tổng vốn đăng ký mới và tăng thêm, đồng thời chiếm tới 82,6% vốn FDI giải ngân. Singapore là nguồn đầu tư đăng ký mới lớn nhất, tiếp theo là Hàn Quốc, Nhật Bản và Trung Quốc.

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục duy trì ở mức cao. Nguồn: Cục thống kê quốc gia, Bộ tài chính, Ước tính của ADB.

Triển vọng công nghiệp trong những tháng tới tiếp tục được củng cố bởi hoạt động sản xuất. ADB dự báo công nghiệp có thể tăng khoảng 9% trong cả năm 2026. Chỉ số PMI ngành chế biến, chế tạo tăng từ 51,8 điểm trong tháng 6 lên 52,9 điểm tháng 7, cho thấy sản lượng và đơn hàng mới tiếp tục mở rộng. FDI tiếp tục chảy vào sản xuất cũng được kỳ vọng tạo hiệu ứng lan tỏa sang thương mại, vận tải, logistics và các dịch vụ kinh doanh.

Theo ông Giáp, đầu tư công là một động lực khác. Gần 357.000 tỷ đồng đã được giải ngân trong nửa đầu năm, tăng khoảng 38.000 tỷ đồng so với cùng kỳ năm trước. Đến cuối tháng 7, giải ngân đầu tư công đạt 425.300 tỷ đồng, tương đương 41,9% kế hoạch cả năm. ADB cho rằng phần kế hoạch còn lại nếu được triển khai nhanh trong nửa cuối năm sẽ tiếp tục hỗ trợ xây dựng và nhu cầu trong nước.

Dịch vụ cũng duy trì đà tăng trưởng nhờ tiêu dùng, du lịch, vận tải và thương mại. Việt Nam đón 12,3 triệu lượt khách quốc tế trong nửa đầu năm, tăng 14,9% so với cùng kỳ. ADB dự báo khu vực dịch vụ tăng 8% trong năm 2026. Trong khi đó, nông nghiệp được dự báo tăng 3,9%, với xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 35,9 tỷ USD trong nửa đầu năm, tăng 6%.

Những kết quả trên là cơ sở để ADB nâng dự báo tăng trưởng GDP năm 2026 lên 7,8%, từ 7,2% trong ADO tháng 7; dự báo năm 2027 cũng được nâng từ 7% lên 7,6%.

Tăng trưởng nhanh đi cùng sức ép lạm phát và rủi ro tín dụng

Bên cạnh các động lực tăng trưởng, chuyên gia ADB lưu ý nền kinh tế đang đối mặt với những đánh đổi ngày càng rõ hơn. Lạm phát bình quân trong nửa đầu năm 2026 tăng lên 4,4%, từ 3,3% cùng kỳ năm trước. Lạm phát cơ bản cũng tăng lên 4,1%. Các yếu tố chính gây sức ép gồm chi phí nhà ở, tiện ích, thực phẩm và vận tải. ADB dự báo lạm phát cả năm 2026 ở mức 4,3%, trước khi giảm về 4% vào năm 2027.

Chính sách tiền tệ vẫn theo hướng hỗ trợ tăng trưởng. Lãi suất tái cấp vốn được duy trì ở mức 4,5%, trong khi mục tiêu tăng trưởng tín dụng cả năm khoảng 15%. Đến cuối tháng 6, tín dụng tăng khoảng 8% so với cuối năm 2025, với dư nợ đạt khoảng 20.000 nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên, nhu cầu vốn lớn, áp lực lãi suất và sức ép lên tỷ giá đang làm thu hẹp dư địa nới lỏng tiền tệ. ADB đồng thời lưu ý tăng trưởng tín dụng nhanh và mức độ tập trung tín dụng vào bất động sản đòi hỏi phải theo dõi chặt chẽ chất lượng tài sản.

Thách thức trong nước vẫn hiện hữu: tăng trưởng phụ thuộc vào tín dụng và doanh nghiệp tiếp tục rút khỏi thị trường. Nguồn: Cục thống kê quốc gia, Bộ tài chính, Ngân hàng nhà nước Việt Nam, ước tính của ADB

Một vấn đề đáng chú ý khác là sự phụ thuộc ngày càng lớn vào tín dụng ngân hàng để tài trợ cho đầu tư. Đến cuối năm 2025, dư nợ tín dụng ngân hàng tương đương 145% GDP, trong khi thị trường trái phiếu doanh nghiệp chỉ tương đương 10% GDP. Tín dụng tăng nhanh hơn tiền gửi, trong khi bộ đệm vốn và tình trạng chênh lệch kỳ hạn hạn chế khả năng duy trì tốc độ mở rộng tín dụng cao trong thời gian dài.

Cán cân đối ngoại cũng trở thành điểm cần theo dõi. Trong 7 tháng đầu năm, xuất khẩu tăng 21,7%, nhưng nhập khẩu tăng tới 34,8%, khiến thâm hụt thương mại hàng hóa lên 20,5 tỷ USD. Việc nhập khẩu tăng mạnh một phần phản ánh nhu cầu nguyên liệu và tư liệu sản xuất tăng, nhưng thâm hụt lớn hơn có thể làm giảm đóng góp của xuất khẩu ròng, gây sức ép lên cán cân vãng lai và tỷ giá. Trong nửa đầu năm, cán cân vãng lai được ước tính chuyển từ thặng dư 5,3% GDP sang thâm hụt 3,4% GDP.

Ở trong nước, khu vực doanh nghiệp cũng chịu sức ép. Khoảng 155.300 doanh nghiệp rút khỏi thị trường trong 7 tháng đầu năm, dù có khoảng 187.200 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động. Các chương trình giảm thuế và tín dụng ưu đãi đang được triển khai để hỗ trợ doanh nghiệp, nhưng ADB cho rằng việc giảm chi phí vốn có thể chưa đủ đối với những doanh nghiệp thiếu tài sản thế chấp hoặc chưa đáp ứng yêu cầu tín dụng.

Trong bối cảnh đó, dư địa tài khóa vẫn là một điểm hỗ trợ quan trọng. Thu ngân sách nửa đầu năm đạt 1.568,2 nghìn tỷ đồng, tăng 17,7% so với cùng kỳ và đạt 62% kế hoạch năm. Tuy nhiên, giải ngân đầu tư công mới đạt 35,5% kế hoạch vào giữa năm, cho thấy bài toán không chỉ nằm ở nguồn lực mà còn ở khả năng triển khai.

Về phía bên ngoài, các chuyên gia ADB cảnh báo tăng trưởng toàn cầu yếu hơn, bất định chính sách thương mại, căng thẳng địa chính trị và giá năng lượng cao có thể gây sức ép lên xuất khẩu, đầu tư, lạm phát và tỷ giá. Hiện tượng El Niño mạnh hơn cũng có thể ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, đặc biệt tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Theo ADB, bài toán của Việt Nam trong giai đoạn tới không chỉ là duy trì tốc độ tăng trưởng cao mà còn phải bảo đảm chất lượng tăng trưởng. Điều này đòi hỏi kiểm soát lạm phát và áp lực tỷ giá, củng cố chất lượng tín dụng, đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, đồng thời phát triển sâu hơn thị trường vốn, đặc biệt là thị trường trái phiếu doanh nghiệp, để giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Nguồn:Tăng trưởng mạnh nhờ mở rộng đầu tư, sức ép dồn lên tín dụng và lạm phát