Ba bài toán lớn của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ

Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ cần giải 3 bài toán: thoát khỏi các khâu gia công, giảm áp lực tài chính chuyển đổi kép và đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật của tập đoàn lớn.

Bà Đỗ Thị Thúy Hương - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VEIA

Bà Đỗ Thị Thúy Hương, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam (VEIA):

Doanh nghiệp Việt Nam đã có bước tiến đáng kể trong việc sản xuất, cung ứng linh kiện, chi tiết, cụm linh kiện và dịch vụ kỹ thuật cho các tập đoàn điện tử lớn. Một số doanh nghiệp đã đáp ứng những tiêu chuẩn tương đối khắt khe về chất lượng, độ chính xác, tiến độ giao hàng, quản trị sản xuất.

Bên cạnh đó, vẫn còn nhiều doanh nghiệp trong nước tập trung sản xuất những công đoạn có rào cản công nghệ và vốn đầu tư thấp hơn. Trong khi khâu tạo giá trị gia tăng cao hơn nằm ở thiết kế, nghiên cứu phát triển, sản xuất các vật liệu chuyên dụng, linh kiện cốt lõi.

Những hạn chế hiện nay của các doanh nghiệp hỗ trợ đến từ rào cản năng lực công nghệ và nghiên cứu phát triển; vốn và tài chính chưa đáp ứng được yêu cầu đầu tư dài hạn; thiếu hụt nguồn nhân lực kỹ thuật cao. Bên cạnh đó, hệ sinh thái công nghiệp thượng nguồn chưa phát triển đồng bộ; doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp trong nước thiếu liên kết để tạo những hiệu ứng lan tỏa tương xứng.

Trong bối cảnh mới, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ cần tìm lời giải đồng thời cho 3 bài toán lớn có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Đó là thoát khỏi các khâu gia công giá trị thấp, giảm áp lực tài chính khi chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng cao của các tập đoàn đa quốc gia.

Để thoát khỏi bẫy gia công giá trị thấp, doanh nghiệp phải nâng cấp công nghệ. Công việc này cần nguồn lực tài chính. Muốn đầu tư có hiệu quả phải đáp ứng các nhu cầu và tiêu chuẩn thực tế của khách hàng trong chuỗi cung ứng.

Làm được những điều trên, trước hết, doanh nghiệp cần chuyển từ gia công theo đơn đặt hàng sang nâng cấp năng lực, làm chủ công nghệ và phát triển sản phẩm. Trên cơ sở xác định rõ vị trí của mình trong chuỗi, doanh nghiệp cần lựa chọn các công đoạn có khả năng và lộ trình nâng cấp cụ thể.

Trong ngành điện tử, doanh nghiệp có thể bắt đầu từ việc làm chủ khuôn mẫu, công nghệ vật liệu, quy trình kiểm soát chất lượng, tự động hóa thiết kế sản xuất. Đây là những năng lực có thể tạo ra sự khác biệt thực chất về năng lực và giá trị gia tăng.

Thứ hai, liên quan đến chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, doanh nghiệp cần xây dựng theo lộ trình phù hợp với quy mô và năng lực tài chính.

Cách tiếp cận phù hợp nhất với doanh nghiệp vừa và nhỏ là bắt đầu từ những khâu có thể đo lường hiệu quả như số hóa dữ liệu sản xuất, quản lý tồn kho theo số lượng, kiểm soát tiêu hao năng lượng, giảm chi phí, giảm tỷ lệ sản phẩm lỗi… Tuy nhiên, để doanh nghiệp thực hiện được cần có chương trình hỗ trợ kỹ thuật tư vấn, tín dụng và đầu tư công nghệ cũng như cơ chế chia sẻ chi phí chuyển đổi.

Thứ ba, chuyển liên kết với doanh nghiệp FDI thành cơ chế nâng cấp nhà cung ứng thực chất. Đây là giải pháp có ý nghĩa quyết định. Chương trình kết nối dựa trên nhu cầu cụ thể của tập đoàn đầu chuỗi thông qua bản đồ chuỗi số.

Theo đó, các doanh nghiệp FDI cần cởi mở và công bố rõ hơn các thông tin liên quan. danh mục linh kiện, vật liệu, công đoạn có thể nội địa hóa, các tiêu chuẩn kỹ thuật và lộ trình đánh giá nhà cung ứng. Nhà nước và các tổ chức hỗ trợ cung cấp cơ chế về vốn, công nghệ, đào tạo, tư vấn công nghệ, tiêu chuẩn…

Nguồn: Ba bài toán lớn của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ