Vì sao Mỹ cùng Nhật Bản "nâng đỡ" đồng yên?

Cuối tuần qua, Mỹ và Nhật Bản phối hợp can thiệp để nâng đỡ đồng yên sau khi đồng tiền này rơi xuống mức thấp nhất trong 40 năm. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở việc Mỹ nhập cuộc, mà còn ở lợi ích trực tiếp của Mỹ trong việc ngăn đồng yên tiếp tục mất giá.

Mỹ và Nhật Bản phối hợp can thiệp để nâng đỡ đồng yên (Ảnh: Pexels)

Lần đầu phối hợp mua yên kể từ năm 1998

Ngày 3/8, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama xác nhận Tokyo và Washington đã phối hợp mua đồng yên. Đây là chiến dịch mua yên chung đầu tiên của hai nước kể từ năm 1998.

Thị trường phản ứng ngay lập tức. Đồng yên tăng hơn 1%, lên 155,20 yên đổi một USD, mức mạnh nhất kể từ đầu tháng 5. Trong phiên sáng tại Tokyo, đồng tiền Nhật Bản có lúc tăng 1,4%, rời xa mức đáy gần 164 yên đổi một USD ghi nhận trong tháng trước.

Động thái phối hợp diễn ra sau khi Nhật Bản đơn phương can thiệp với quy mô 58,97 tỷ USD trên thị trường New York, theo số liệu của ngân hàng trung ương nước này.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent xác nhận sự tham gia của Washington và cho biết Mỹ sẽ không ngần ngại phối hợp trong các đợt can thiệp tiếp theo. Tổng thống Donald Trump gọi sự hỗ trợ này là “một dấu hiệu của tình hữu nghị”.

Bộ Tài chính Nhật Bản cho biết chiến dịch nhằm đối phó với tình trạng biến động quá mức và các chuyển động hỗn loạn của đồng yên trong những tháng gần đây.

Nguyên nhân chính khiến đồng yên suy yếu là chênh lệch lãi suất giữa Nhật Bản với Mỹ và châu Âu. Trong nhiều năm, lãi suất tại Nhật Bản gần bằng 0, trong khi lợi suất tại các nền kinh tế phát triển khác duy trì ở mức cao. Nhà đầu tư vì thế vay hoặc bán yên để mua các tài sản có lợi suất hấp dẫn hơn.

BoJ đã nâng lãi suất lên 1% trong tháng 6, mức cao nhất trong 31 năm, và phát tín hiệu có thể tiếp tục tăng lãi suất vào tháng 9. Tuy nhiên, khoảng cách lợi suất với Mỹ vẫn đủ lớn để duy trì sức ép giảm giá đối với đồng yên.

Yếu tố chính trị trong nước cũng làm thị trường thêm bất ổn. Đồng yên giảm mạnh sau thông tin Thủ tướng Sanae Takaichi cân nhắc tổ chức bầu cử sớm. Nhà đầu tư lo ngại một chiến thắng lớn có thể giúp bà tiếp tục chương trình chi tiêu quy mô lớn, làm gia tăng thâm hụt ngân sách.

Đồng yên yếu đẩy giá hàng nhập khẩu tăng, gây thêm áp lực lạm phát, làm giảm sức mua của các hộ gia đình và ảnh hưởng tới tỷ lệ ủng hộ chính phủ.

Mỹ bảo vệ thị trường trái phiếu của mình

Thông thường, đồng tiền của đối tác thương mại suy yếu có thể mang lại lợi thế cho người tiêu dùng và doanh nghiệp nhập khẩu Mỹ. Tuy nhiên, việc Washington trực tiếp hỗ trợ đồng yên cho thấy vấn đề đã vượt khỏi phạm vi thương mại hàng hóa.

Lợi ích cốt lõi của Mỹ nằm ở thị trường trái phiếu chính phủ. Nhật Bản là chủ nợ nước ngoài lớn nhất của Mỹ và nắm giữ một lượng lớn trái phiếu kho bạc. Nếu đồng yên tiếp tục giảm, Tokyo có thể phải bán tài sản bằng USD, trong đó có trái phiếu Mỹ, để lấy tiền tài trợ cho các đợt mua yên.

Hoạt động bán ra với quy mô lớn có thể đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ tăng, qua đó làm tăng chi phí vay của chính phủ, doanh nghiệp và hộ gia đình Mỹ.

Vì vậy, Washington hỗ trợ đồng yên một phần để giảm nguy cơ Nhật Bản trở thành người bán bắt buộc trên thị trường nợ Mỹ.

Theo nhận định của các nhà phân tích được Al Jazeera dẫn lại, chiến dịch phối hợp phản ánh quyết tâm của hai nước trong việc ngăn một đợt bán tháo đồng yên và trái phiếu chính phủ Nhật Bản lan sang các thị trường toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh lợi suất trái phiếu Mỹ đã chịu áp lực tăng.

Hai chi tiết trong phương thức can thiệp cũng thu hút sự chú ý của giới tài chính.

Thứ nhất, thay vì bán USD để mua yên như thông lệ, Bộ Tài chính Mỹ được cho là đã bán euro. Chuyên gia Robin Brooks thuộc Viện Brookings nhận định, nếu thông tin này chính xác, Washington có thể đang tìm cách hỗ trợ đồng yên mà không làm giảm nhu cầu đối với tài sản bằng USD.

Thứ hai, ông Bessent cho biết Mỹ có thể mở rộng cơ chế repo dành cho các cơ quan tiền tệ nước ngoài của Cục Dự trữ Liên bang, gọi tắt là FIMA. Công cụ này cho phép ngân hàng trung ương nước ngoài dùng trái phiếu Mỹ làm tài sản thế chấp để vay USD tạm thời, thay vì phải bán trái phiếu trên thị trường.

Cả hai biện pháp đều hướng tới mục tiêu giúp Nhật Bản có nguồn USD để can thiệp mà không phải bán đứt trái phiếu kho bạc Mỹ.

Can thiệp chỉ có thể mua thêm thời gian

Dù chiến dịch đã giúp đồng yên phục hồi, giới phân tích vẫn hoài nghi về tác động dài hạn. Can thiệp thị trường có thể ngăn các biến động quá mức trong ngắn hạn, nhưng khó đảo ngược xu hướng tỷ giá nếu chênh lệch lãi suất không thu hẹp.

Chris Turner của ING cho rằng phản ứng tương đối hạn chế của đồng USD có thể xuất phát từ việc thị trường chưa rõ Fed sẽ điều chỉnh lãi suất thế nào trong tháng 9?

HSBC nhận định một thay đổi mang tính nền tảng trong chính sách của BoJ mới có thể tạo ra sự phục hồi bền vững cho đồng yên. Các đợt can thiệp đơn phương của Tokyo vào cuối tháng 4 và đầu tháng 5 chỉ tạo ra hiệu ứng ngắn. Ngay cả quyết định nâng lãi suất trong tháng 6 cũng chưa đủ để thay đổi xu hướng.

Sức ép vì thế quay trở lại BoJ. Ông Bessent tiếp tục kêu gọi ngân hàng trung ương Nhật Bản nâng lãi suất, đồng thời tuyên bố Mỹ ủng hộ các biện pháp tiền tệ và thị trường dứt khoát nhằm xử lý tình trạng đồng yên bị định giá quá thấp.

Bà Naomi Muguruma của Mitsubishi UFJ Morgan Stanley Securities cho rằng thông điệp này phù hợp với quan điểm của phe ủng hộ thắt chặt trong BoJ. Theo bà, khả năng ngân hàng trung ương tăng lãi suất vào tháng 9 hiện gần như chắc chắn.

Đợt can thiệp chung cho thấy biến động của một đồng tiền lớn có thể nhanh chóng lan sang thị trường nợ của nền kinh tế lớn nhất thế giới. Mỹ tham gia không chỉ để hỗ trợ một đồng minh, mà còn để hạn chế rủi ro đối với chi phí vay và sự ổn định của chính thị trường tài chính trong nước.

Đối với Việt Nam, đồng yên mạnh lên có thể tác động trực tiếp đến thương mại, đầu tư và chi phí tài chính với Nhật Bản, một trong những đối tác kinh tế lớn nhất. Tuy nhiên, một chiến dịch can thiệp chưa đủ để khẳng định giai đoạn đồng yên yếu đã kết thúc. Khả năng phục hồi bền vững vẫn phụ thuộc chủ yếu vào chính sách lãi suất của BoJ và diễn biến lợi suất tại Mỹ.

Nguồn: Vì sao Mỹ cùng Nhật Bản "nâng đỡ" đồng yên?