Điện gió ngoài khơi: Trụ cột năng lượng mới của Việt Nam?

The0 PGS.TS Lê Quang Duyến - Trưởng khoa Dầu khí và Năng lượng, Trường Đại học Mỏ - Địa chất, điện gió ngoài khơi đang tăng trưởng mạnh trên thế giới và được dự báo sẽ tiếp tục bứt tốc trong giai đoạn 2025 – 2030.

Điện gió ngoài khơi sẽ trở thành trụ cột mới.

Theo đó, các nguồn năng lượng truyền thống của Việt Nam đang dần chạm tới giới hạn. Thủy điện gần như đã khai thác hết tiềm năng, còn nhiệt điện than chịu sức ép ngày càng lớn về môi trường, phát thải và các cam kết giảm khí nhà kính. Trong bối cảnh đó, điện gió ngoài khơi cùng với hệ thống lưu trữ năng lượng sẽ trở thành những trụ cột mới của ngành năng lượng Việt Nam.

Việt Nam có đường bờ biển dài hơn 3.000 km, qua đó tạo lợi thế đáng kể cho phát triển điện gió, đặc biệt là điện gió ngoài khơi. Nhiều khu vực ven biển miền Trung và Nam Trung Bộ, như Phan Thiết, được đánh giá sở hữu nguồn gió chất lượng cao, ổn định, phù hợp để triển khai các dự án quy mô lớn.

Theo Quy hoạch điện VIII, điện gió ngoài khơi được xác định giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong cơ cấu nguồn điện quốc gia. Công suất dự kiến đạt khoảng 6 GW vào năm 2030 và tăng lên gần 140 GW vào năm 2050; tỷ trọng trong cơ cấu nguồn điện theo đó tăng từ khoảng 4% lên 16% trong cùng giai đoạn.

Ông Duyến phân tích, điện gió ngoài khơi có lợi thế về quy mô lớn, phù hợp với nhu cầu phụ tải nền dài hạn, đồng thời có thể tạo động lực hình thành các chuỗi công nghiệp mới, từ sản xuất thiết bị đến dịch vụ biển. Tuy vậy, các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió và điện mặt trời có tính biến động cao, phụ thuộc nhiều vào thời tiết và mùa vụ. Vì vậy, không thể chỉ phát điện và sử dụng ngay tại thời điểm phát; hệ thống lưu trữ giữ vai trò then chốt trong điều phối và bảo đảm vận hành ổn định của lưới điện quốc gia.

Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển điện gió ngoài khơi, theo PGS.TS Lê Quang Duyến, việc hoàn thiện khung pháp lý là điều kiện tiên quyết. Cụ thể, cần sớm ban hành các nghị định hướng dẫn về giao khu vực biển phục vụ khảo sát, xây dựng quy trình đầu tư riêng cho điện gió ngoài khơi, đồng thời rà soát và điều chỉnh các quy định còn chồng chéo trong pháp luật về điện lực, tài nguyên và môi trường biển, hải đảo.

Đi trước trong quy hoạch, chủ động về vốn và công nghệ.

Ông Duyến cảnh báo, nếu thiếu một hành lang pháp lý rõ ràng và thống nhất, các dự án điện gió ngoài khơi sẽ tiếp tục đối mặt với nhiều trở ngại trong quá trình triển khai.

Bên cạnh đó, cần xây dựng lộ trình giá điện gió ngoài khơi phù hợp, gắn với việc triển khai cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA). Các chính sách ưu đãi ổn định và dài hạn được xem là yếu tố then chốt để thu hút dòng vốn lớn, đặc biệt từ nhà đầu tư quốc tế.

Việt Nam cần chủ động đi trước một bước trong quy hoạch điện gió ngoài khơi nhằm phát đi tín hiệu rõ ràng cho thị trường. Đồng thời, cần tận dụng hiệu quả các quỹ tài chính khí hậu, nguồn vốn dài hạn, cũng như tăng cường hợp tác với các quốc gia có kinh nghiệm như Anh, Đan Mạch, Đức và Trung Quốc.

Bên cạnh đó lưu trữ năng lượng là cấu phần không thể tách rời của hệ thống điện, có thể vận hành độc lập hoặc kết hợp với các nguồn năng lượng tái tạo, và cần được tích hợp đầy đủ trong quy hoạch điện quốc gia.

Các công nghệ như pin, thủy điện tích năng, lưu trữ nhiệt hay hydrogen cần được nghiên cứu, thử nghiệm và đánh giá thận trọng theo điều kiện thực tế của Việt Nam.

Nguồn:Điện gió ngoài khơi: Trụ cột năng lượng mới của Việt Nam?