Kinh tế Việt Nam: Tăng tốc vượt kỳ vọng nhưng đối mặt sức ép nhập siêu, lạm phát

Tăng trưởng ấn tượng nhờ nhiều động lực cùng phát huy

Theo báo cáo mới nhất của HSBC về kinh tế Việt Nam nửa đầu năm 2026, nền kinh tế đã có khởi đầu tích cực với tốc độ tăng trưởng GDP quý I đạt 7,83%. Sang quý II, tăng trưởng tiếp tục được cải thiện lên 8,39%, đưa mức tăng GDP sáu tháng đầu năm lên 8,18%, thuộc nhóm cao nhất trong nhiều năm gần đây.

HSBC đánh giá kết quả này đến từ sự cộng hưởng của nhiều động lực tăng trưởng. Ngành chế biến chế tạo tiếp tục giữ vai trò đầu tàu khi đơn hàng xuất khẩu cải thiện và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài duy trì tích cực. Cùng với đó, đầu tư công được đẩy mạnh, lĩnh vực dịch vụ, du lịch và tiêu dùng nội địa tiếp tục phục hồi, tạo thêm lực đỡ cho nền kinh tế.

Sau nửa đầu năm tăng trưởng mạnh, kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn điều hành nhiều thách thức hơn khi ba sức ép gồm nhập siêu, lạm phát và tỷ giá xuất hiện đồng thời.

Ông Vũ Bình Minh, CFA, Giám đốc Kinh doanh Vốn và Tiền tệ, Khối Thị trường Vốn và Dịch vụ Chứng khoán HSBC Việt Nam cho rằng, hành trình của kinh tế Việt Nam năm 2026 giống như cuộc thi "Đường lên đỉnh Olympia". Sau hai phần thi đầu tiên, Việt Nam đang tạm dẫn điểm nhờ tốc độ tăng trưởng vượt kỳ vọng. Tuy nhiên, chặng đường phía trước được dự báo sẽ khó khăn hơn khi nhiều yếu tố bất lợi bắt đầu xuất hiện.

Theo HSBC, bức tranh tăng trưởng vẫn cho thấy nhiều điểm sáng. Sản xuất công nghiệp duy trì đà mở rộng, đầu tư hạ tầng tiếp tục được thúc đẩy, khu vực dịch vụ hưởng lợi từ sự phục hồi của du lịch quốc tế và sức mua trong nước. Dòng vốn FDI cũng tiếp tục chảy vào các lĩnh vực sản xuất, góp phần củng cố năng lực xuất khẩu và tạo việc làm.

Dù vậy, ngân hàng này cho rằng giai đoạn tăng trưởng thuận lợi nhất có thể đã đi qua. Những tháng cuối năm sẽ đòi hỏi năng lực điều hành linh hoạt hơn nhằm vừa duy trì động lực tăng trưởng, vừa hạn chế các rủi ro vĩ mô đang tích tụ.

Nhập siêu, lạm phát và tỷ giá tạo sức ép lên điều hành

HSBC nhận định ba biến số đáng chú ý nhất của kinh tế Việt Nam hiện nay là nhập siêu, lạm phát và tỷ giá.

Điểm thay đổi đầu tiên là cán cân thương mại. Sau nhiều năm liên tiếp duy trì xuất siêu, Việt Nam đã chuyển sang trạng thái nhập siêu trong những tháng gần đây. Theo HSBC, nhập siêu lũy kế đã lên khoảng 16,65 tỷ USD, phản ánh nhu cầu nhập khẩu nguyên vật liệu và máy móc tăng mạnh cùng với quá trình mở rộng sản xuất. Tuy nhiên, điều này cũng khiến cán cân thanh toán chịu nhiều áp lực hơn so với giai đoạn trước.

Cùng với nhập siêu, lạm phát cũng đang có xu hướng tăng. Giá lương thực, thực phẩm, dịch vụ cùng một số mặt hàng năng lượng tiếp tục tạo áp lực lên chỉ số giá tiêu dùng. HSBC cho rằng lạm phát chưa ở mức đáng lo ngại nhưng xu hướng tăng sẽ thu hẹp dư địa điều hành chính sách tiền tệ.

Một sức ép khác đến từ thị trường ngoại hối. Đồng USD duy trì sức mạnh trên thị trường quốc tế khiến nhiều đồng tiền châu Á chịu áp lực mất giá, trong đó có VND. Theo HSBC, việc ổn định tỷ giá sẽ trở thành nhiệm vụ quan trọng của Ngân hàng Nhà nước nhằm duy trì niềm tin của thị trường và kiểm soát lạm phát nhập khẩu.

Ba yếu tố này xuất hiện cùng thời điểm khiến bài toán điều hành trở nên phức tạp hơn. Nếu tiếp tục nới lỏng chính sách tiền tệ để hỗ trợ tăng trưởng, áp lực lên tỷ giá và lạm phát có thể gia tăng. Ngược lại, nếu ưu tiên ổn định vĩ mô bằng chính sách thận trọng hơn, tốc độ tăng trưởng kinh tế có thể chịu ảnh hưởng.

Đồng quan điểm về những thách thức mà nhiều nền kinh tế châu Á đang phải đối mặt, TS. Hồ Quốc Tuấn - Giảng viên cao cấp Đại học Bristol (Anh), cho rằng bộ ba sức ép gồm nhập siêu, lạm phát và tỷ giá sẽ trở thành phép thử lớn đối với các nhà điều hành trong nửa cuối năm 2026.

Theo ông, để ứng phó, nhiều chính phủ sẽ phải kết hợp đồng thời chính sách tài khóa và tiền tệ, đồng thời tận dụng các nguồn lực bên ngoài như tăng vay nợ, vay ngoại tệ từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) hoặc thực hiện các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ (currency swap) nhằm bổ sung thanh khoản ngoại tệ ngắn hạn.

Tuy nhiên, vị chuyên gia lưu ý áp lực tỷ giá có thể chỉ mang tính ngắn hạn do mất cân đối cung cầu hoặc chênh lệch kỳ hạn, trong khi lạm phát toàn cầu mới là biến số khó lường nhất. Nếu lạm phát tiếp tục tăng cao, nhiều tính toán về vay nợ, ổn định tỷ giá và điều hành kinh tế vĩ mô của các quốc gia có thể bị đảo lộn.

Theo TS. Hồ Quốc Tuấn, các chính phủ hiện đặt kỳ vọng việc đẩy mạnh đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI), hạ tầng sẽ thúc đẩy tăng trưởng mà không tạo thêm áp lực lạm phát, song kết quả vẫn còn là một dấu hỏi lớn.

Theo HSBC, thách thức lớn nhất của nửa cuối năm không phải là duy trì mức tăng trưởng cao bằng mọi giá mà là giữ được sự cân bằng giữa tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô. Đây cũng là nền tảng quan trọng để Việt Nam duy trì sức hấp dẫn đối với dòng vốn đầu tư nước ngoài trong trung và dài hạn.

Ngân hàng HSBC vẫn đánh giá tích cực về triển vọng của kinh tế Việt Nam nhờ nền tảng sản xuất vững, khả năng thu hút FDI, tiêu dùng nội địa cải thiện và đầu tư công tiếp tục được thúc đẩy. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng việc theo dõi sát diễn biến thương mại, lạm phát và tỷ giá sẽ đóng vai trò quyết định đối với hiệu quả điều hành trong những tháng còn lại của năm.

Theo HSBC, nếu kiểm soát tốt các rủi ro vĩ mô, Việt Nam vẫn có khả năng duy trì vị thế là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất khu vực. Song giai đoạn phía trước sẽ đòi hỏi sự linh hoạt trong chính sách nhiều hơn so với nửa đầu năm, khi các mục tiêu tăng trưởng, ổn định giá cả và ổn định thị trường tài chính cần được cân đối hài hòa để bảo đảm đà phát triển lâu dài.

Nguồn:Kinh tế Việt Nam: Tăng tốc vượt kỳ vọng nhưng đối mặt sức ép nhập siêu, lạm phát