“Dò sóng” nâng hạng

Việc nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi không chỉ là cú hích thanh khoản ngắn hạn, mà là sự thay đổi cấu trúc dòng tiền, thu hút vốn ngoại dài hạn.

Theo SSI Research, Việt Nam dự kiến thu hút hàng tỷ USD dòng vốn tích lũy từ hiệu ứng nâng hạng TTCK.

Dòng tiền phân bổ qua 4 giai đoạn

Việc TTCK Việt Nam chính thức bước vào lộ trình nâng hạng đã mở ra kỳ vọng về sự thay đổi trong cấu trúc dòng vốn, đặc biệt là sự tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài có tổ chức. Theo BSC, khi thị trường chính thức được nâng hạng, dòng vốn giải ngân sẽ phân bổ theo từng giai đoạn với quy mô tăng dần theo thời gian. Điều này phản ánh đặc thù của dòng tiền ngoại gắn với cấu trúc chỉ số, đồng thời cho thấy sự thận trọng của các nhà đầu tư tổ chức khi tiếp cận thị trường mới được nâng hạng.

Theo lộ trình của FTSE Russell, cổ phiếu Việt Nam sẽ được đưa vào các bộ chỉ số toàn cầu qua 4 giai đoạn, với tỷ trọng lần lượt là 10% vào tháng 9/2026, 20% vào tháng 3/2027 và 35% trong hai kỳ cuối vào tháng 6 và tháng 9/2027.

Trong đó, tỷ lệ phân bổ trong giai đoạn đầu ở mức 10% để hạn chế tác động lên thị trường. Đây cũng là thời điểm các nhà đầu tư nước ngoài có điều kiện kiểm chứng mức độ vận hành của hệ thống, đặc biệt là các cơ chế mới như giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước. Tiếp đó, hai đợt triển khai vào tháng 6 và tháng 9/2027 chiếm khoảng 70% khối lượng vốn mục tiêu.

Ông Thomas Nguyễn, Giám đốc Thị trường nước ngoài của SSI cho biết, các tổ chức lớn đã chuẩn bị hạ tầng để giao dịch trực tiếp theo mô hình global broker (môi giới toàn cầu) trên TTCK Việt Nam. Theo ước tính, khoảng 1,5 tỷ USD dòng vốn thụ động có thể vào Việt Nam khi TTCK chính thức được nâng hạng, trong khi 2-5 tỷ USD có thể đến từ các quỹ chủ động.

Nhóm cổ phiếu nào hưởng lợi?

Theo danh sách sàng lọc sơ bộ được dẫn lại từ FTSE Russell, các cổ phiếu Việt Nam có khả năng đáp ứng tiêu chí để được đưa vào rổ chỉ số toàn cầu tập trung chủ yếu ở nhóm vốn hóa lớn và thanh khoản cao, có đà tăng trưởng và kinh doanh bền vững; đáp ứng tiêu chí về vốn hóa, thanh khoản và tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng. Hiện nay, nhóm này đều tập trung trong rổ chỉ số VN30.

Thứ nhất là nhóm cổ phiếu đại diện của Vingroup với điển hình là 3 cổ phiếu VIC, VHM, VRE. Riêng với cổ phiếu VIC, tính đến tháng 4/2026, vốn hóa thị trường đạt hơn 1,1 triệu tỷ đồng, duy trì vị thế là một trong những doanh nghiệp có vốn hóa lớn trên sàn HoSE. Giá cổ phiếu VIC có thời điểm giao dịch trên 220.000 đồng/cp, ghi nhận mức tăng trưởng vượt trội trong giai đoạn 2025-2026. Đáng chú ý, cổ phiếu VIC là trụ cột quan trọng trong nhóm cổ phiếu của Vingroup (VIC, VHM và VRE), có tác động lớn đến chỉ số VN-Index. Theo dự báo từ Vietcap, nhóm cổ phiếu của Vingroup sẽ hút mạnh vốn ngoại khi TTCK Việt Nam chính thức được nâng hạng.

Thứ hai là nhóm cổ phiếu có vốn Nhà nước chi phối với 2 đại diện là VCB và BID. Đây là hai cổ phiếu ngân hàng vốn hóa lớn, thanh khoản cao, hưởng lợi khi thị trường được nâng hạng. Về vốn hoá trong ngành, VCB được đánh giá đầu ngành với hơn 8 tỷ cổ phiếu lưu hành, trong khi BID ghi nhận khối lượng giao dịch đột biến từ các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài sở hữu phần lớn cổ phần tại nhà băng này. Cả hai mã này đều là những cổ phiếu đáp ứng tiêu chí vào các chỉ số quốc tế như FTSE Global All Cap.

Thứ ba là các cổ phiếu như MSN, SSI, FPT, VCI… Đây đều là những cổ phiếu đại diện đứng đầu ngành tiêu dùng bán lẻ như MSN, với khoảng 1,44 tỷ cổ phiếu đang lưu hành; nhóm chứng khoán với đại diện như SSI, VCI, đại diện trụ cột dẫn dắt trong rổ VN30 đáp ứng các tiêu chí về chỉ số quốc tế.

Thứ tư là các cổ phiếu thuộc tập đoàn GELEX, như GEX, VIX, GEE, dù nhóm này thuộc các doanh nghiệp top sau nhưng thời gian qua thanh khoản giao dịch cải thiện, sức cầu từ khối ngoại tăng.
Ngoài ra, các nhà đầu tư có thể theo dõi thêm các cổ phiếu ngành dầu khí, bất động sản, đầu tư công như BSR, HUT,...

Vẫn còn nhiều thách thức

Dù vậy, vẫn còn quá sớm để khẳng định danh sách cổ phiếu chính thức hưởng lợi từ nâng hạng thị trường. Bởi việc lựa chọn cổ phiếu với các tiêu chí như quy mô vốn hóa, thanh khoản, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và phần room còn lại cho nhà đầu tư nước ngoài, sẽ còn thay đổi theo từng kỳ đánh giá.

Tuy nhiên, theo ông Dominic Scriven, Chủ tịch Quỹ đầu tư Daragon Capital, các nhóm cổ phiếu nói trên đã hội tụ đủ các yếu tố để dòng vốn ngoại có tổ chức hướng tới. Ngoài ra, việc nâng hạng thị trường lên nhóm thị trường mới nổi không chỉ là cú hích thanh khoản ngắn hạn, mà là sự thay đổi cấu trúc dòng tiền, thu hút vốn ngoại dài hạn.

Thực tế cho thấy ở nhiều quốc gia được nâng hạng thị trường, bên cạnh dòng tiền lớn từ các tổ chức, quá trình nâng hạng còn đi kèm với sự dịch chuyển của dòng vốn. Khi Việt Nam rời khỏi nhóm thị trường cận biên, các quỹ ETFs theo dõi chỉ số sẽ phải giảm tỷ trọng hoặc thoái vốn khỏi cổ phiếu Việt Nam. Với dòng vốn vào và ra chồng lấn trong giai đoạn đầu sẽ gây khó khăn cho các nhóm cổ phiếu dù đã lọt danh sách nâng hạng. Đồng thời, một yếu tố nữa là các cổ phiếu có lọt danh sách nâng hạng hay không còn phụ thuộc vào các doanh nghiệp đó có giữ được đà tăng trưởng bền vững hay không. Theo ông Dominic Scriven, đây mới là chính yếu tố quan trọng để giữ chân các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, giữ dòng vốn ở lại TTCK Việt Nam sau khi nâng hạng.

Nguồn: “Dò sóng” nâng hạng