Vì sao Đông Nam Á chậm thúc đẩy chuyển đổi năng lượng?

Đông Nam Á không thể chờ các quốc gia phát triển nâng cao hỗ trợ tài chính để đối phó với biến đổi khí hậu.

Kết luận của hội nghị về biến đổi khí hậu của Liên hợp quốc Cop29 cho thấy khu vực Đông Nam Á không thể chờ các quốc gia phát triển nâng cao hỗ trợ tài chính. Các giải pháp cần phải đến từ nội lực của các quốc gia.

Tại Cop29 ở Baku, Azerbaijan, các quốc gia phát triển đã đồng ý cung cấp ít nhất 300 tỷ USD hàng năm cho đến năm 2035 để giúp các quốc gia đang phát triển. Theo Ngân hàng Phát triển Châu Á, riêng Đông Nam Á cần 210 tỷ USD hàng năm cho đến năm 2030 để đáp ứng nhu cầu chuyển đổi năng lượng của mình.

Đầu tư vào năng lượng tái tạo là nhu cầu cấp thiết vì tăng trưởng kinh tế của Đông Nam Á có hàm lượng carbon cao. Khi những quốc gia như Trung Quốc và Ấn Độ khuyến khích các ngành công nghiệp xanh của họ bằng sự hỗ trợ về chính sách, Đông Nam Á có nguy cơ không thể đáp ứng các yêu cầu về môi trường ngày càng khắt khe ở châu Âu và mất đi các cơ hội tăng trưởng.

COP29 nhấn mạnh các giải pháp vốn tư nhân và cam kết của quốc gia để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng của Đông Nam Á. Nhưng sự tham gia của khu vực tư nhân phụ thuộc vào tính thương mại. Các quyết định đầu tư và tài trợ phải khả thi về mặt tài chính, điều này chỉ có thể xảy ra nếu chính sách quản lý tạo ra một môi trường thuận lợi.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, lượng khí thải carbon ở nhiều nền kinh tế tiên tiến đã giảm kể từ năm 2007, ngay cả khi GDP tăng. Sự tách biệt giữa GDP và lượng khí thải này không quá rõ ràng ở các nền kinh tế mới nổi. Ví dụ, nền kinh tế của Trung Quốc gấp 14 lần so với năm 1990 nhưng lượng khí thải chỉ gấp 5 lần.

Ở Châu Phi và Châu Mỹ Latinh, hoạt động kinh tế và lượng khí thải cũng đang đi theo những con đường khác nhau. Tuy nhiên, ở Đông Nam Á, cả GDP và lượng khí thải đều tăng gần như cùng một hệ số.

Năng lượng là nguồn phát thải lớn nhất đòi hỏi phải nhanh chóng áp dụng năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, việc phát triển công suất đã không đủ, và than đá vẫn là nguồn năng lượng chiếm ưu thế. Các rủi ro đã được nhận diện, nhưng cần nhấn mạnh lại.

Khu vực Đông Nam Á có nguy cơ mất 11% GDP vào năm 2100 do biến đổi khí hậu. Khoảng 87 triệu người đang sống trong các khu vực có nguy cơ lũ lụt. Nhiều quốc gia Đông Nam Á nằm trong số những quốc gia dễ bị tổn thương nhất trên thế giới bởi biến đổi khí hậu.

Những lý do thường được nêu ra cho việc tiếp tục phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch bao gồm năng lượng và an ninh việc làm nhưng những lý do này cần được cân bằng với những rủi ro dài hạn hơn của biến đổi khí hậu, bao gồm lũ lụt, hạn hán và nắng nóng, cũng đe dọa đến an ninh lương thực và an toàn công cộng.

Theo bà Melissa Moi, Giám đốc kinh doanh bền vững tại Văn phòng phát triển bền vững của tập đoàn UOB, vốn tư nhân có vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi năng lượng nhưng không thể trông đợi họ gánh vác gánh nặng này một mình. Là một vấn đề chung, biến đổi khí hậu cần có giải pháp chung.

Trong khi đó, các phát triển kinh tế - xã hội tích cực luôn được thúc đẩy bởi chính sách và quy định, chẳng hạn như trong lĩnh vực y tế, an toàn lao động, giáo dục và bình đẳng. Các thị trường thành công trong việc tách rời tăng trưởng kinh tế khỏi phát thải đã đạt được điều này thông qua sự kết hợp giữa quy định, các ưu đãi kinh tế, hành động tự nguyện, thuế và dịch vụ của chính phủ.

Ví dụ, bà Moi chỉ ra, Trung Quốc áp đặt các yêu cầu bắt buộc đối với các lĩnh vực năng lượng, giao thông, xây dựng và công nghiệp của mình. Nước này đang bổ sung công suất năng lượng tái tạo với tốc độ nhanh nhất thế giới trong khi làm chậm quá trình mở rộng năng lượng nhiệt.

Môi trường chính sách phù hợp có thể hỗ trợ đầu tư khí hậu mà không hạn chế tăng trưởng kinh tế.

Trong nửa đầu năm nay, 133,3 gigawatt công suất năng lượng tái tạo đã được bổ sung, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước, trong khi chỉ có 18,3 GW công suất nhiên liệu hóa thạch được bổ sung, giảm 30%. Trung Quốc cũng trợ cấp cho sản xuất năng lượng tái tạo và mua xe điện, đồng thời đưa ra các chính sách thuế ưu đãi để khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo.

Thành công trong quá trình chuyển đổi năng lượng của Trung Quốc đã khiến nước này trở thành trọng tâm của nhiều nghiên cứu và phân tích, tất cả đều chỉ ra sức mạnh việc phối hợp hệ sinh thái thông qua các chính sách và quy hoạch.

Có nhiều cách để tính toán tiến độ. Các chính phủ có thể xem xét lượng khí thải carbon và cách chúng thay đổi hàng năm. Các nước Đông Nam Á có thể tính toán chi tiêu cho việc giảm thiểu và thích ứng hoặc cho năng lực năng lượng tái tạo. Hoặc, khu vực có thể đo mực nước biển, lượng mưa, nhiệt độ và số lượng các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt.

Tất cả những điều này đều là những dấu hiệu quan trọng của tiến trình chuyển đổi năng lượng và chúng sẽ tiếp tục có ý nghĩa. Tuy nhiên, bà Melissa Moi cho rằng, chúng là những chỉ số trễ, chỉ phản ánh mức độ mà các hành động đang mang lại kết quả. Chỉ số tiên phong, và có lẽ là quan trọng nhất, chính là khung chính sách được thiết lập để thúc đẩy hành động từ cả cá nhân lẫn tổ chức.

Theo Climate Action Tracker, một dự án khoa học độc lập theo dõi các biện pháp của chính phủ, có khoảng cách đáng kể giữa các ý định và các chính sách hoặc hành động thực tế. Nhiều chính sách của các nước đang phát triển và phát triển được đánh giá là không đủ để đạt được mục tiêu phát thải ròng bằng 0. Do đó. các chuyên gia cho rằng, khoảng cách này cần phải phải thu hẹp ngay lập tức.

Hiện nay, nhu cầu phát triển năng lượng tái tạo, nâng cấp và cải thiện năng lực truyền tải và phân phối, cũng như cải thiện hiệu quả sử dụng đòi hỏi các khoản đầu tư đáng kể nhưng chỉ với 300 tỷ đô la Mỹ được cam kết tại COP29 là chưa đủ. Thế giới cần suy nghĩ về cách tận dụng các nỗ lực của mình và thúc đẩy thêm vốn tư nhân vào lĩnh vực này.

Một số khoản đầu tư vào cơ sở hạ tầng sẽ đòi hỏi sự can thiệp lớn trong nước và giữa chính phủ với chính phủ, nhưng nhiều khoản cũng có thể được thúc đẩy bởi các nỗ lực phi cacbon hóa nền kinh tế thực. Môi trường chính sách phù hợp có thể hỗ trợ đầu tư khí hậu mà không hạn chế tăng trưởng kinh tế.

Nguồn: Vì sao Đông Nam Á chậm thúc đẩy chuyển đổi năng lượng?