Điều hành lãi suất phù hợp diễn biến mới: "Chìa khóa" nào?

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 3/2026, Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà cho biết, trong thời gian tới, nhiều tổ chức quốc tế lớn đánh giá tình hình thế giới tiếp tục bất định, khó dự báo, nhiều rủi ro tác động đến tăng trưởng, lạm phát và ổn định kinh tế toàn cầu.

Việc điều hành linh hoạt chính sách thanh khoản sẽ là chìa khóa để giải quyết tình hình mất cân đối huy động - tín dụng. (Ảnh minh họa)

Điều hành lãi suất phù hợp

Trước bối cảnh đó, NHNN sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến tình hình kinh tế thế giới và trong nước để điều hành chính sách tiền chủ động, linh hoạt, đồng bộ, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm và các chính sách vĩ mô khác nhằm kiên định ưu tiên mục tiêu kiểm soát lạm phát, góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững, Phó Thống đốc nhấn mạnh.

Cụ thể, về lãi suất, NHNN sẽ theo dõi sát diễn biến kinh tế trong nước, quốc tế và lãi suất thị trường để điều hành lãi suất phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô, lạm phát và mục tiêu chính sách tiền tệ; sử dụng linh hoạt các công cụ, biện pháp để hỗ trợ thanh khoản cho các TCTD; tiếp tục yêu cầu các TCTD thực hiện nghiêm túc công khai lãi suất cho vay.

Về phía các TCTD, theo ông Hà, cần thực hiện nghiêm túc các biện pháp theo chỉ đạo của NHNN tại công văn số 2342/NHNN-CSTT ngày 30/3/2026 nhằm ổn định mặt bằng lãi suất, đồng thời đảm bảo cân đối giữa tăng trưởng tín dụng với tăng trưởng huy động vốn, không làm xáo trộn mặt bằng lãi suất trên thị trường.

Áp lực lãi suất - tỷ giá "dồn lại"

Ông Hà cũng cho biết, NHNN cũng đã các giải pháp ổn định mặt bằng lãi suất thị trường, góp phần ổn định thị trường tiền tệ. Tuy nhiên, mặt bằng lãi suất có sức ép tăng cao do tác động của nhiều yếu tố như:

Thứ nhất, huy động vốn toàn hệ thống TCTD có thể bị ảnh hưởng và cạnh tranh từ các kênh đầu tư khác dẫn đến lãi suất tiền gửi có xu hướng tăng từ cuối năm 2025 sau một thời gian duy trì ổn định trước đó;

Thứ hai, tăng trưởng tín dụng cao hơn tăng trưởng huy động vốn cho thấy cầu vốn tín dụng ở mức cao nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho nền kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Thực tế, áp lực lãi suất - tỷ giá đã xuất hiện từ cuối năm 2025. Mặc dù thị trường vẫn còn kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) giữ tiến trình cắt giảm lãi suất, qua đó đưa lãi suất quỹ liên bang về thấp hơn, các NHTW sẽ giảm bớt áp lực với tỷ giá.

Tuy nhiên, sau một năm tăng trưởng tín dụng mạnh mẽ, nhiều lĩnh vực hấp thụ vốn song vòng quay tiền trong nền kinh tế còn chậm, áp lực thanh khoản hệ thống căng hơn. Tín dụng bất động sản và các dự án đầu tư công tiếp tục chiếm tỷ trọng dư nợ cao, tạo ra nhu cầu vốn dài hạn lớn và đẩy chi phí huy động lên mức kỷ lục, làm sâu sắc thêm tính mất cân đối giữa huy động – tín dụng. Bài toán giữ mặt bằng lãi suất thấp của 2026 đầy thách thức.

"Trong bối cảnh , Ngân hàng Nhà nước đã chủ động thực hiện các nghiệp vụ điều tiết thanh khoản trên thị trường mở và bán ngoại tệ kỳ hạn nhằm hỗ trợ tỷ giá. Đồng thời, việc điều hành linh hoạt chính sách thanh khoản sẽ là chìa khóa để giải quyết tình hình mất cân đối hiện tại, từ đó, vấn đề tỷ giá và lãi suất cũng được gỡ nút thắt", chuyên gia phân tích của VDSC nhận định.

Lãi suất trong nhóm "lựa chọn ưu tiên"

Chuyên gia VDSC cũng cho rằng nhìn chung, mặt bằng lãi suất tăng cao là không thể tránh khỏi khi tín dụng bất động sản và tín dụng chung đều cần nguồn vốn trung dài hạn. Sự mất cân đối giữa huy động và tín dụng, khiến hệ thống ngân hàng phải phụ thuộc lớn vào nguồn tiền gửi từ Kho bạc Nhà nước để hỗ trợ thanh khoản. Trong khi đó, nếu muốn sử dụng nguồn tiền từ Kho bạc Nhà nước để xử lý chênh lệch cần có thời gian, nhất là trong bối cảnh cơ quan điều hành chưa có chính sách mới về thanh khoản.

Năm 2026 là năm đầu của kế hoạch 5 năm, việc đảm bảo tăng trưởng cao là tiền đề quan trọng. Bài toán đảm bảo cung ứng vốn cho nền kinh tế trở thành điểm then chốt và hệ thống ngân hàng tiếp tục đóng vai trò chủ đạo.

Đây cũng là quan điểm đã được PGS, TS Trần Đình Thiên đưa ra tại một hội thảo gần đây. Ngoài ra, PGS.TS Trần Đình Thiên cũng nhìn nhận các lựa chọn ưu tiên cần tập trung hướng đến tạo môi trường đầu tư an toàn, thuận lợi, định hướng dòng tiền vào những khu vực, tọa độ đầu tư an toàn, hỗ trợ tăng trưởng.

Theo đó, dù dư địa chính sách tiền tệ thu hẹp, vẫn cần lựa chọn ưu tiên giữ mặt bằng lãi suất, hỗ trợ lãi suất; song song thực hành chính sách "chi tiêu ngân sách nghịch chu kỳ" để hỗ trợ thị trường, hỗ trợ khu vực tiềm năng. Cùng với đó, đẩy mạnh đầu tư công và thúc đẩy tiêu dùng.

Nguồn: Điều hành lãi suất phù hợp diễn biến mới: "Chìa khóa" nào?