Tiền gửi dân cư vượt 11 triệu tỷ đồng, lãi suất huy động tiếp tục chịu sức ép

Tiền gửi dân cư lập kỷ lục mới

Theo số liệu mới nhất Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) công bố, đến cuối tháng 6/2026, tiền gửi của dân cư tại các tổ chức tín dụng đạt hơn 11,07 triệu tỷ đồng, tăng 7,1% so với cuối năm 2025. Đây là lần đầu tiên tiền gửi dân cư vượt mốc 11 triệu tỷ đồng.

Trong tháng 6, tiền gửi dân cư tăng thêm khoảng 242.000 tỷ đồng. Tính chung 6 tháng đầu năm, dòng tiền gửi của khu vực dân cư tăng khoảng 733.000 tỷ đồng.

Cùng thời điểm, tiền gửi của các tổ chức kinh tế đạt khoảng 6,37 triệu tỷ đồng, tăng 3,09% so với cuối năm 2025. Riêng trong tháng 6, tiền gửi của tổ chức kinh tế tăng thêm khoảng 203.000 tỷ đồng.

Điểm đáng chú ý trong diễn biến huy động vốn nửa đầu năm là tốc độ tăng tiền gửi dân cư cao hơn đáng kể so với tiền gửi của tổ chức kinh tế. Với mức tăng 7,1% so với cuối năm 2025, tiền gửi dân cư tăng hơn gấp đôi tốc độ tăng 3,09% của tiền gửi tổ chức kinh tế. Quy mô tiền gửi dân cư hiện cũng chiếm gần hai phần ba tổng tiền gửi của khách hàng tại hệ thống ngân hàng.

Tổng tiền gửi của dân cư và tổ chức kinh tế tại hệ thống ngân hàng đến cuối tháng 6 đạt khoảng 17,44 triệu tỷ đồng. Trong khi đó, tổng phương tiện thanh toán đạt hơn 20,4 triệu tỷ đồng, tăng 4,99% so với cuối năm trước.

Dù nguồn tiền gửi cải thiện, quy mô tín dụng vẫn cao hơn đáng kể. Theo số liệu NHNN, dư nợ tín dụng đến cuối tháng 6 đạt khoảng 20,15 triệu tỷ đồng, tăng 8,37% so với cùng kỳ năm trước. Việc tiền gửi dân cư tăng mạnh góp phần bổ sung nguồn vốn cho hệ thống ngân hàng, song áp lực cân đối nguồn vốn vẫn đặt ra trong bối cảnh tín dụng tiếp tục mở rộng.

Lãi suất huy động và áp lực cân đối nguồn vốn

Một trong những yếu tố góp phần thúc đẩy dòng tiền vào hệ thống ngân hàng là mặt bằng lãi suất huy động có xu hướng tăng trở lại tại một số kỳ hạn. Theo báo cáo của NHNN, trong tháng 6, lãi suất tiền gửi VND bình quân đối với kỳ hạn 6-12 tháng của nhóm ngân hàng thương mại Nhà nước và ngân hàng thương mại cổ phần ở mức khoảng 6,1-7,6%/năm, tăng 0,1-0,2 điểm phần trăm so với tháng 5.

Ở kỳ hạn 12-24 tháng, lãi suất bình quân của hai nhóm ngân hàng ở mức 5,9-7,3%/năm, tăng khoảng 0,2 điểm phần trăm so với tháng trước. Đối với kỳ hạn trên 24 tháng, lãi suất bình quân ở mức 7,1-7,8%/năm. So với tháng 5, nhóm ngân hàng thương mại cổ phần ghi nhận mức tăng khoảng 0,2 điểm phần trăm ở kỳ hạn này.

Như vậy, mặt bằng lãi suất huy động cao nhất trong các nhóm kỳ hạn được NHNN thống kê đã tiến gần mốc 8%/năm. Trên thị trường, một số ngân hàng cũng đang niêm yết lãi suất từ 7%/năm tại một số kỳ hạn. Tuy nhiên, mức lãi suất thực tế còn phụ thuộc vào từng ngân hàng, kỳ hạn, hình thức gửi và các điều kiện áp dụng đối với khách hàng.

Theo ghi nhận từ thị trường, một số ngân hàng áp dụng mức lãi suất cao hơn thông qua chương trình ưu đãi, chính sách dành cho khách hàng gửi số tiền nhất định hoặc các chương trình cộng thêm lãi suất.

Tuy nhiên, áp lực đối với mặt bằng lãi suất không chỉ đến từ nhu cầu huy động vốn. Báo cáo mới đây của NHNN tại cuộc họp với Thủ tướng Chính phủ ngày 13/8 cho thấy chênh lệch tín dụng – huy động vốn VND hiện khoảng 2 triệu tỷ đồng. NHNN đánh giá nhu cầu sử dụng vốn hiện cao hơn khả năng huy động vốn, tiềm ẩn các rủi ro liên quan đến thanh khoản và lãi suất, đồng thời tạo áp lực đối với an toàn hoạt động của hệ thống.

Theo NHNN, vốn khả dụng của các tổ chức tín dụng đã được cải thiện, song nguồn vốn này vẫn phụ thuộc nhất định vào lượng tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước tại hệ thống ngân hàng.

Số dư tiền gửi Kho bạc Nhà nước tại các tổ chức tín dụng biến động đáng kể trong năm 2026. Mức thấp nhất được ghi nhận khoảng 460.000 tỷ đồng vào ngày 23/2 và mức cao nhất khoảng 743.000 tỷ đồng vào ngày 24/7. Mức biến động trong một ngày có thời điểm lên tới khoảng 70.000 tỷ đồng.

NHNN cho biết những thời điểm lượng tiền lớn của Kho bạc Nhà nước đến hạn hoặc ngân sách Nhà nước thu thuế vào cuối tháng, cuối quý có thể ảnh hưởng đến nguồn vốn của các tổ chức tín dụng, khiến lãi suất trên thị trường liên ngân hàng tăng nhanh.

Bên cạnh đó, NHNN nhận định mặt bằng lãi suất thời gian tới vẫn còn nhiều sức ép do bốn yếu tố chính: mặt bằng lãi suất tiền gửi và cho vay đã tăng từ cuối năm 2025 và tiếp tục tăng trong những tháng đầu năm 2026; nhu cầu tín dụng dự kiến tiếp tục tăng để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số”; áp lực lạm phát trong nước có xu hướng gia tăng; đồng thời một số ngân hàng trung ương trên thế giới điều chỉnh tăng hoặc tiếp tục duy trì lãi suất ở mức cao.

Tăng cường kiểm soát lãi suất

Trong bối cảnh đó, NHNN cho biết sẽ tiếp tục chỉ đạo các tổ chức tín dụng kiểm soát mặt bằng lãi suất phù hợp với diễn biến thị trường, vừa bảo đảm khả năng thu hút nguồn vốn huy động, vừa duy trì lãi suất cho vay hợp lý.

Các ngân hàng được khuyến khích chia sẻ lợi ích, giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ khách hàng. NHNN đồng thời sẽ tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát lãi suất huy động và cho vay, xử lý các hành vi vi phạm cũng như cạnh tranh huy động vốn không lành mạnh.

Thủ tướng Lê Minh Hưng làm việc với Ngân hàng Nhà nước và hệ thống các tổ chức tín dụng, tập trung vào lãi suất, tín dụng, tỷ giá và an toàn hệ thống.

Đáng chú ý, NHNN cho biết việc giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2027 sẽ căn cứ vào mức độ tuân thủ của từng tổ chức tín dụng đối với chỉ đạo giảm mặt bằng lãi suất. Theo đó, các ngân hàng không thực hiện đúng chỉ đạo của NHNN về giảm lãi suất có thể được giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng thấp hơn trong năm 2027.

Cùng với điều hành lãi suất, NHNN cho biết sẽ tiếp tục vận hành nghiệp vụ thị trường mở linh hoạt, duy trì các mức lãi suất điều hành phù hợp và tái cấp vốn cho các tổ chức tín dụng nhằm hỗ trợ thanh khoản, cho vay các chương trình đã được Chính phủ, Thủ tướng phê duyệt, hỗ trợ cơ cấu lại tổ chức tín dụng và xử lý nợ xấu.

Về tín dụng, cơ quan quản lý sẽ triển khai các giải pháp phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô, lạm phát, thị trường tiền tệ và khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế; đồng thời tiếp tục tạo điều kiện để các ngân hàng cho vay nhà ở cho thuê, doanh nghiệp vừa và nhỏ trong các lĩnh vực ưu tiên và các dự án lớn, trọng điểm có tính lan tỏa.

Trong khi đó, việc tiền gửi dân cư vượt 11 triệu tỷ đồng cho thấy nguồn vốn nhàn rỗi trong dân tiếp tục là một nguồn lực quan trọng đối với hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, chênh lệch lớn giữa tín dụng và huy động cùng những sức ép về lạm phát, tỷ giá và lãi suất quốc tế cho thấy bài toán cân đối nguồn vốn và kiểm soát mặt bằng lãi suất sẽ tiếp tục là vấn đề đáng chú ý trong những tháng cuối năm 2026.

Nguồn: Tiền gửi dân cư vượt 11 triệu tỷ đồng, lãi suất huy động tiếp tục chịu sức ép