Khơi thông dòng tiền trong kỷ nguyên cải cách thị trường vốn

Dưới thời Tân Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh, các chính sách tiền tệ của NHTW Mỹ trở nên khó dự đoán, kéo theo việc khó dự đoán về chính sách tiền tệ toàn cầu với sự ảnh hưởng của các NHTW lớn nói chung. Chưa kể, các biến động thường trở nên thay đổi gần như đảo ngược so với diễn tiến của các xung đột địa chính trị; cũng như các rủi ro về chính sách thuế quan từ các thị trường nhập khẩu lớn...

Nền kinh tế đang đối mặt với sự chênh lệch đáng kể giữa huy động và tín dụng. Áp lực của hệ thống ngân hàng đòi hỏi thị trường vốn tăng tốc cải cách để "san sẻ" nhu cầu vốn chung. (Ảnh minh họa: HDB)

Thúc đẩy tín dụng, sẵn sàng cho chu kỳ tăng trưởng kinh tế

Trong bối cảnh như vậy, củng cố và nâng cao nội lực, cải cách thị trường vốn đã trở thành định hướng quan trọng và có ý nghĩa nền tảng cho nhu cầu vốn lớn của nền kinh tế trong chu kỳ tăng trưởng mới hướng đến cao hơn và bền vững. Những cải cách trọng tâm với các chính sách được định hướng, ban hành đã, đang hướng về các nỗ lực khơi thông nguồn vốn nội địa và lộ trình tháo gỡ nút thắt nâng hạng thị trường nhằm đưa thị trường vốn bứt phá, không chỉ dừng lại ở một cơ hội gần là nâng hạng theo chuẩn FTSE Russell vào tháng 9 tới đây.

Theo đánh giá của Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam (MASVN), đối với tác động của vĩ mô bên ngoài, các quyết định cắt giảm hay duy trì mức lãi suất của Fed dưới góc nhìn của Chủ tịch Kevin Warsh sẽ phản ứng trực tiếp "không qua bộ lọc" với các dữ liệu kinh tế thực tế.

Việc cơ quan này thành lập 5 Tổ công tác đặc biệt nhằm nghiên cứu tác động của AI, nguồn dữ liệu thời gian thực và đứt gãy chuỗi cung ứng cho thấy một sự thay đổi toàn diện trong khung phân tích lạm phát. Thị trường hiện đang định giá một lập trường "diều hâu" hơn, phản ánh rõ qua sự dịch chuyển của đường cong lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ với dự báo lạm phát và lãi suất sẽ duy trì ở mức cao trong dài hạn.

Những biến động và sự gia tăng lợi suất trái phiếu quốc tế lập tức tạo áp lực lớn lên chính sách tiền tệ của nhiều NHTW, và trong bối cảnh đó, áp lực lên lãi suất và thanh khoản hệ thống trong nước là rào cản lớn đối với hiệu quả của các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Việt Nam

Dẫn số liệu từ Ngân hàng Nhà nước, MASVN chỉ ra rằng tính đến cuối tháng 6/2026, nền kinh tế đang đối mặt với sự chênh lệch đáng kể giữa huy động và tín dụng. Tốc độ tăng trưởng tiền gửi thấp hơn tín dụng đã tạo ra khoảng hụt huy động xấp xỉ 2,7 triệu tỷ đồng (tương đương 13,4% tổng dư nợ). Đáng chú ý, lượng tiền mặt lưu thông ngoài hệ thống vẫn neo ở mức rất cao, khoảng 2,1 triệu tỷ đồng, tạo ra lực cản không nhỏ cho thanh khoản vĩ mô. Lưu ý rằng tại báo cáo của Ngân hàng Nhà nước phục vụ cuộc họp với Thủ tướng Chính phủ và các NHTM hôm 13/8 trong tuần, số liệu được đưa ra với thông tin cho thấy con số thấp hơn. "Đặc biệt là trong điều kiện nhu cầu sử dụng vốn cao hơn khả năng huy động vốn lớn (chênh lệch tín dụng - huy động bằng tiền VND hiện đang ở mức khoảng 2 triệu tỷ đồng) là tiềm ẩn rủi ro, gây ra các hệ lụy về thanh khoản, lãi suất, đe dọa đến an toàn hoạt động hệ thống", báo cáo của Ngân hàng Nhà nước nêu. Tuy nhiên đến nay, con số chênh lệch giữa dư nợ - huy động của nhiều tổ chức vẫn ước tính ở một mức cao hơn.

Để hóa giải những áp lực ngoại biên, nhà điều hành đã khẩn trương tung ra hàng loạt giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý. Trong ngắn hạn, sự linh hoạt nới lỏng từ Ngân hàng Nhà nước đã diễn ra. Cụ thể, Thông tư 25/2026/TT-NHNN chính thức nâng tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn từ 30% lên 40%. Thêm vào đó, Quyết định 1743/QĐ-NHNN gia tăng tỷ lệ tính số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào tổng tiền gửi lên mức 50% (áp dụng đến 31/07/2028). Thông qua các công cụ điều hành trên thị trường mở, Ngân hàng Nhà nước cũng liên tục hỗ trợ thanh khoản cho các ngân hàng thương mại để có thêm nguồn được điều tiết, nhằm từ đó đáp ứng thanh khoản và cân đối chi phí vốn.

Ngân hàng Nhà nước cũng đã có các văn bản yêu cầu các ngân hàng thương mại thực hiện tiết giảm chi phí vốn, giảm lãi suất vay, tăng tiếp cận vốn cho các thành phần trong nền kinh tế. Đáng chú ý gần nhất, đã chỉ đạo các NHTM triển khai vốn ưu đãi cho các động lực tăng trưởng kinh tế và các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo đó, 4 NHTM Vietcombank, BIDV, VietinBank và BIDV đã triển khai chương trình 220.000 tỷ đồng cho vay với lãi suất ưu đãi thấp từ 1-2% so với lãi suất thương mại bình quân đang áp dụng hiện hành. Nhiều NHTM khác cũng đã công bố các chương trình tín dụng ưu đãi với lãi suất hạ đáng kể so với công bố trước đó.

Những chính sách của Ngân hàng Nhà nước sẽ là "chìa khóa" mở rộng dư địa tăng trưởng tín dụng, hỗ trợ mạnh mẽ nhóm ngân hàng thương mại nhà nước trong giai đoạn giải ngân đầu tư công bùng nổ lên tới 8,22 triệu tỷ đồng.

Song song đó, đáng chú ý NHNN đã cho phép các NHTM áp dụng với dư nợ từ các dự án nhà ở xã hội, khu công nghiệp, cùng 18 dự án trọng điểm của các tập đoàn lớn (như Vingroup, Sun Group, Masterise) được linh hoạt loại trừ khỏi hạn mức tín dụng năm nay. Các NHTM cũng được khuyến khích mở rộng cho vay hợp vốn và mở rộng đa dạng các kênh vốn để tăng nguồn vốn sẵn sàng cho nhu cầu với các kỳ hạn dài hơn, trung và dài hạn - phục vụ cho các mục tiêu dài hạn.

Động lực từ thị trường vốn

Nhìn xa hơn, động lực cốt lõi cho thị trường chứng khoán nằm ở các chiến lược dài hạn mang tính bước ngoặt. Tâm điểm là Đề án Trung tâm tài chính quốc tế (VIFC) tầm nhìn đến năm 2035 và kế hoạch cơ cấu lại nguồn vốn Nhà nước.

Việc thành lập VIFC không nhằm mục đích để cạnh tranh với Dubai mà trước hết bắt đầu từ động lực nhu cầu vốn, hướng đến thu hẹp khoảng trống vốn 1,5 nghìn tỷ USD của Việt Nam. (Ảnh: VIFC-HCMC; L.M)

Đặc biệt, định hướng lớn đối với khu vực quan trọng của nền kinh tế - khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, được khơi mở và nâng tầm cơ hội đến thị trường vốn, các lĩnh vực đầu tư, niêm yết tại Nghị quyết 10-NQ/TW, hứa hẹn chất lượng và số lượng hàng hóa/ doanh nghiệp trên thị trường sẽ ngày càng đa dạng hơn. Tương tự là cơ hội từ các đối tác, tổ chức, quỹ đầu tư quốc tế... vào thị trường Việt Nam.

Gần nhất, các văn bản như Quyết định 40/2026/QĐ-TTg và Nghị định 57/2026/NĐ-CP đang thúc đẩy quá trình sắp xếp vốn tại 20 doanh nghiệp quy mô lớn (như Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Viettel, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam, Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam...). Động thái này giúp gia tăng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng đạt mức tối thiểu 10% theo luật định, từ đó tháo gỡ triệt để điểm nghẽn thanh khoản cốt lõi.

Cộng hưởng cùng các yếu tố trên là tiến trình bứt tốc nâng hạng thị trường. Chuyên gia của MASVN nhận định, lộ trình đưa chứng khoán Việt Nam vào rổ chỉ số FTSE EM thứ cấp dự kiến được triển khai qua 4 giai đoạn, kéo dài từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027. Việc hoàn thiện khung pháp lý cho cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) nhằm gỡ vướng quy định non-prefunding - dự kiến vận hành vào quý 1/2027 - sẽ là mảnh ghép pháp lý quan trọng nhất để hướng tới mục tiêu nâng hạng MSCI EM vào năm 2030.

Trong bối cảnh định giá P/E toàn thị trường lùi về mức hấp dẫn 13,4x cùng lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết tăng trưởng ấn tượng (tăng 46% so với cùng kỳ trong quý 2), dòng tiền đầu tư dài hạn đang đứng trước thời cơ lớn. Sự hội tụ của các chính sách cải cách mạnh mẽ chính là nhân tố dẫn dắt vững chắc, tạo sức đề kháng cho thị trường vốn bước lên những nấc thang mới sau khi vượt qua những "cơn gió ngược" từ vĩ mô toàn cầu.

Nguồn: Khơi thông dòng tiền trong kỷ nguyên cải cách thị trường vốn