Chuyển mạnh tư duy từ thu hút FDI đại trà sang hợp tác đầu tư có chọn lọc, chất lượng

Việt Nam có hơn 46.500 dự án FDI còn hiệu lực

Phát biểu tại Diễn đàn Nhịp cầu Phát triển Việt Nam 2026 ngày 13/5, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng bày tỏ trân trọng cảm ơn sự tham dự, đồng hành và đóng góp quý báu của cộng đồng doanh nghiệp, các nhà đầu tư, các hiệp hội trong nước và quốc tế đối với sự phát triển của Việt Nam trong suốt thời gian vừa qua.

Phó Thủ tướng nêu rõ, thế giới đang bước vào một giai đoạn chuyển dịch sâu sắc với biến động nhanh, phức tạp và khó lường. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng. Xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, phát triển trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, dữ liệu và công nghệ chiến lược đang làm thay đổi căn bản phương thức cạnh tranh và hợp tác kinh tế toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, cạnh tranh thu hút đầu tư quốc tế cũng thay đổi mạnh mẽ. Nếu trước đây lợi thế chủ yếu là chi phí lao động thấp và ưu đãi đầu tư, thì hiện nay các nhà đầu tư quan tâm nhiều hơn tới chất lượng thể chế, tính ổn định chính sách, hạ tầng chiến lược, nguồn nhân lực chất lượng cao, năng lượng xanh, hạ tầng dữ liệu, năng lực đổi mới sáng tạo và độ tin cậy ổn định của môi trường đầu tư.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, đối với Việt Nam, đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội rất lớn để tái định vị vai trò trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu, chuyển đổi và làm mới động lực tăng trưởng dựa trên ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển kinh tế tư nhân.

Phó Thủ tướng cho biết, khu vực đầu tư nước ngoài là điểm sáng quan trọng của nền kinh tế Việt Nam. Đến nay Việt Nam có hơn 46.500 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký hơn 543 tỷ USD. Vốn thực hiện lũy kế đạt khoảng 357,6 tỷ USD. Khu vực FDI hiện đóng góp khoảng trên 20% GDP, khoảng 70% kim ngạch xuất khẩu và tạo việc làm cho hàng triệu lao động.

Trong bối cảnh dòng vốn FDI toàn cầu suy giảm tại nhiều khu vực, Việt Nam tiếp tục duy trì vị trí trong nhóm các quốc gia thu hút FDI hàng đầu ASEAN.

Theo Phó Thủ tướng, điều này phản ánh niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp quốc tế đối với triển vọng phát triển ổn định chính trị-xã hội và môi trường đầu tư kinh doanh của Việt Nam. Đặc biệt trong những năm gần đây, Việt Nam là địa điểm ghi nhận sự hiện diện và mở rộng đầu tư của nhiều tập đoàn lớn trong các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, công nghệ cao, năng lượng, logistics, tài chính, đổi mới sáng tạo và dịch vụ hiện đại. Qua đó góp phần hình thành các hệ sinh thái sản xuất và chuỗi cung ứng mới tại Việt Nam.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, Phó Thủ tướng cho rằng, chất lượng và hiệu quả liên kết giữa khu vực FDI với khu vực kinh tế trong nước vẫn chưa đạt được như kỳ vọng. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn tham gia ở phân khúc giá trị gia tăng thấp, tỉ lệ nội địa hóa trong một số ngành công nghiệp còn hạn chế. Năng lực hấp thụ của doanh nghiệp trong nước còn chưa theo kịp yêu cầu của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Diễn đàn Nhịp cầu Phát triển Việt Nam lần thứ 6 (Ảnh: VGP)

Đến nay Việt Nam đã đạt được kết quả tích cực với việc thu hút nhiều vốn đầu tư, nhưng yêu cầu đặt ra cho giai đoạn mới là phải nâng cao hơn nữa chất lượng hợp tác, mức độ lan tỏa và khả năng cộng hưởng giữa khu vực FDI với nền kinh tế trong nước. Đây là chủ đề của diễn đàn quan trọng ngày hôm nay.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt của Việt Nam luôn coi khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận quan trọng không thể thiếu của nền kinh tế quốc gia, được khuyến khích phát triển lâu dài, bình đẳng, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh với các khu vực kinh tế khác. Tuy nhiên, trong giai đoạn phát triển mới, Việt Nam chuyển mạnh tư duy từ thu hút FDI đại trà sang hợp tác đầu tư có chọn lọc, chất lượng, hiệu quả và bền vững.

"Chúng tôi không chỉ đánh giá và quan tâm nhà đầu tư mang bao nhiêu vốn vào Việt Nam, mà quan trọng hơn là mang công nghệ gì, tạo ra giá trị gia tăng gì, đào tạo được nguồn nhân lực ra sao, kết nối được bao nhiêu doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng, đóng góp như thế nào cho chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và nâng cao năng lực nội sinh của nền kinh tế. FDI thế hệ mới không chỉ đến Việt Nam để sản xuất, để khai thác thị trường, mà cần cùng Việt Nam tạo ra giá trị mới, năng lực mới và vị thế mới trong chuỗi giá trị toàn cầu", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Định hướng lớn cho giai đoạn phát triển mới

Trên tinh thần đó, theo Phó Thủ tướng, thời gian tới Chính phủ Việt Nam sẽ tập trung triển khai một số định hướng lớn. Thứ nhất, tiếp tục đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ phát triển. Chính phủ sẽ tiếp tục cắt giảm thực chất các thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với tăng cường giám sát, thúc đẩy số hóa toàn diện và thực hiện hiệu quả cơ chế một cửa, nâng cao tính minh bạch ổn định và khả năng dự báo của chính sách.

Thứ hai, đổi mới định hướng thu hút đầu tư nước ngoài theo hướng có chọn lọc, lấy chất lượng, công nghệ, đổi mới sáng tạo, giá trị gia tăng, hiệu quả sử dụng đất, bảo vệ môi trường và liên kết với doanh nghiệp trong nước là tiêu chí chủ yếu. Việt Nam ưu tiên thu hút các dự án trong lĩnh vực bán dẫn, điện tử, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu, công nghệ sinh học, dược phẩm, năng lượng sạch, vật liệu mới, logistics hiện đại, dịch vụ tài chính, đổi mới sáng tạo và các ngành công nghệ chiến lược.

Thứ ba, phát triển mạnh doanh nghiệp trong nước và công nghiệp hỗ trợ để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. "Chúng tôi xác định đây là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược lâu dài. Nhà nước sẽ tiếp tục có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, tiêu chuẩn chất lượng, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, tiếp cận tín dụng và kết nối với các tập đoàn đa quốc gia", Phó Thủ tướng nói. Mục tiêu không chỉ là tăng số lượng doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng mà quan trọng hơn là từng bước hình thành đội ngũ doanh nghiệp Việt Nam có khả năng trở thành nhà cung ứng cấp 1, cấp 2 trong các chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Thứ tư, tập trung phát triển hạ tầng chiến lược và nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ thu hút FDI thế hệ mới. Chính phủ đang quyết liệt triển khai các dự án hạ tầng giao thông chiến lược, hạ tầng logistics, năng lượng, hạ tầng số dữ liệu, khu công nghiệp thế hệ mới, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ liên kết giữa nhà nước, nhà trường, nhà đầu tư nhằm đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của các ngành công nghệ cao và công nghệ chiến lược.

Thứ năm, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với khu vực FDI, bảo đảm hài hòa giữa lợi ích nhà nước, nhà đầu tư và người dân. Giữ vững độc lập tự chủ, an ninh kinh tế và phát triển bền vững.

Phó Thủ tướng khẳng định, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho các nhà đầu tư hoạt động đúng pháp luật, hiệu quả và lâu dài tại Việt Nam, nhưng cũng kiên quyết xử lý các hành vi chuyển giá, gian lận thương mại, vi phạm môi trường, sử dụng công nghệ lạc hậu, vi phạm sở hữu trí tuệ.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào năm 2045. Để đạt được mục tiêu đó, Việt Nam cần một mô hình tăng trưởng mới dựa trên đổi mới sáng tạo, công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và sự cộng hưởng hiệu quả giữa các khu vực kinh tế.

Nguồn: Chuyển mạnh tư duy từ thu hút FDI đại trà sang hợp tác đầu tư có chọn lọc, chất lượng