Động lực mới cho tăng trưởng kinh tế toàn cầu

Các yếu tố cấu trúc và chu kỳ đang hội tụ trên khắp Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ và Đông Nam Á, với những tín hiệu ban đầu đã xuất hiện trong suốt năm 2025. Ảnh: BT

Trong phần lớn thập kỷ qua, thị trường chứng khoán toàn cầu xoay quanh các tập đoàn công nghệ vốn hóa siêu lớn của Mỹ và sức mua của người tiêu dùng Mỹ. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng, đang có một sự chuyển động âm thầm hơn, có khả năng tạo ra thay đổi sâu rộng hơn từ châu Á.

Các yếu tố mang tính cấu trúc và chu kỳ đang hội tụ tại Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ và Đông Nam Á, với những tín hiệu ban đầu đã xuất hiện trong suốt năm 2025. Tuy nhiên, năm 2026 có thể trở thành điểm bùng nổ, khi các xu hướng còn manh nha này kết tinh thành chu kỳ tiêu dùng siêu lớn tiếp theo của thế giới.

Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), đến năm 2030, 65% tầng lớp trung lưu toàn cầu, tương đương khoảng 3,5 tỷ người sẽ sinh sống tại châu Á. Sự dịch chuyển nhân khẩu học này đồng nghĩa với một sức mua lớn chưa từng có, đủ sức tái định hình các thị trường toàn cầu.

Với giới đầu tư, đây không chỉ là câu chuyện của cổ phiếu, mà còn là câu chuyện của tiền tệ. Người tiêu dùng Trung Quốc đã quay lại, nhưng cách chi tiêu đã thay đổi. Sau nhiều năm bất ổn của thị trường bất động sản, các hộ gia đình Trung Quốc đang chuyển sang tiêu dùng tiết kiệm hơn, chú trọng giá trị và trải nghiệm.

Xu hướng tiêu dùng này giúp mô hình mua chung giá rẻ của Pinduoduo hưởng lợi, trong khi Alibaba đối mặt với khó khăn khi người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu cho các mặt hàng cao cấp.

Theo Ravinder Kaur, Giám đốc phát triển kinh doanh của CMC Markets Singapore, việc Bắc Kinh chuyển hướng chính sách sang hỗ trợ trực tiếp thu nhập hộ gia đình, bao gồm gói 300 tỷ nhân dân tệ trái phiếu siêu dài hạn cho các chương trình đổi hàng tiêu dùng đã tạo ra nền tảng bền vững hơn cho tăng trưởng chi tiêu.

Đáng chú ý, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc nhấn mạnh rằng sự ổn định của đồng nhân dân tệ là yếu tố then chốt đối với ổn định tài chính và kinh tế toàn cầu.

"Với các hộ gia đình Trung Quốc, đồng nhân dân tệ ổn định giúp giảm nỗi lo về rủi ro tỷ giá, một yếu tố tâm lý rất quan trọng, vốn thường được cho là “chìa khóa” thúc đẩy chi tiêu của tầng lớp trung lưu", chuyên gia này nhận định.

Việc Bắc Kinh chuyển hướng chính sách sang hỗ trợ trực tiếp thu nhập hộ gia đình đã tạo ra nền tảng bền vững hơn cho tăng trưởng chi tiêu.

Nói cách khác, nhân dân tệ ổn định giúp củng cố niềm tin tiêu dùng, đồng thời hỗ trợ quá trình chuyển dịch sang mô hình tiêu dùng mà Bắc Kinh đang rất cần.

Bên cạnh đó, ông Kaur chỉ ra, diễn biến đáng chú ý nhất tại châu Á đang diễn ra ở Nhật Bản, nơi tiền lương thực tế tăng trở lại vào tháng 7/2025, lần đầu tiên sau bảy tháng giảm liên tiếp. Đây là cột mốc mang tính bước ngoặt đối với một nền kinh tế đã chịu tình trạng đình trệ tiền lương suốt từ những năm 1990.

Chi tiêu tiêu dùng của quốc gia này đã tăng ba tháng liên tiếp, trong bối cảnh tiền lương tại các tập đoàn lớn tăng trên 5%, giúp thu nhập khả dụng cải thiện rõ rệt. Cầu nội địa hiện trở thành động lực tăng trưởng chính của Nhật Bản, với OECD dự báo GDP thực tăng 0,7% trong năm 2025.

Đồng yen đã suy yếu đáng kể do tiến trình bình thường hóa chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản diễn ra chậm. Tuy nhiên, nếu cầu nội địa tiếp tục mạnh lên, kịch bản đảo chiều của đồng yen ngày càng có cơ sở.

Ông cho biết: "Đặt cược vào yen là một chiến lược ngược dòng nhưng có niềm tin cao: sự phục hưng tiêu dùng trong nước của Nhật Bản có thể kéo theo một chu kỳ định giá lại mạnh mẽ, trong đó đà phục hồi dần của yen sẽ khuếch đại sức mua của người dân".

Trong khi đó, Ấn Độ vẫn duy trì quỹ đạo tích cực về nhân khẩu học và tiêu dùng. Tầng lớp trung lưu mở rộng được kỳ vọng sẽ thúc đẩy mạnh mẽ du lịch khi thu nhập tăng. Đồng rupee hưởng lợi từ nền tảng kinh tế tương đối ổn định.

Ngược lại, Indonesia là một câu chuyện thận trọng. Theo Cục Thống kê Indonesia, tầng lớp trung lưu nước này đã giảm gần 9,5 triệu người trong 5 năm qua. Năm 2019, khoảng 57,3 triệu người Indonesia (21,4% dân số) được xếp vào tầng lớp trung lưu. Đến năm 2024, con số này giảm xuống còn 47,9 triệu người (17,1%), phản ánh sự xói mòn mang tính cấu trúc của sức mua, ngay cả khi tăng trưởng kinh tế vẫn ổn định.

Chuyên gia Kaur cho rằng, các báo cáo và phân tích cuối năm 2025 cho thấy nhóm này vẫn chịu áp lực do tiền lương trì trệ và lạm phát. Trong khi đồng rupee của Ấn Độ mang lại lợi thế cùng sự ổn định dài hạn, đồng rupiah đối mặt với nhiều lực cản từ tiêu dùng nội địa suy yếu. Điều này cho thấy sức mạnh tiền tệ và sức mua tiêu dùng không phải lúc nào cũng song hành.

Một biểu hiện rõ ràng nhất của sự trở lại của người tiêu dùng châu Á là làn sóng du lịch trong khu vực. Lượng đặt tour ra nước ngoài của Trung Quốc tăng 25% so với cùng kỳ, với Đông Nam Á là điểm đến được ưa chuộng.

Du lịch đóng vai trò như một bộ khuếch đại tiêu dùng, lan tỏa sang hàng không, khách sạn, bán lẻ và giải trí. Với Thái Lan, đây là động lực mang tính cấu trúc, không chỉ giới hạn trong năm 2025.

Đồng baht Thái được xem là “cửa đặt cược thuần túy nhất” vào du lịch tại châu Á. Khi du khách Trung Quốc quay trở lại và du lịch nội Á tăng tốc, sức mạnh của baht phản ánh trực tiếp sự gia tăng trong khả năng dịch chuyển và chi tiêu của người tiêu dùng châu Á.

Đằng sau tất cả là cuộc cách mạng thanh toán số tại Đông Nam Á. Khu vực này hiện là thị trường ví điện tử tăng trưởng nhanh nhất thế giới, với số tài khoản hoạt động dự kiến đạt 440 triệu vào năm 2025. Hơn 60% giao dịch đã được thực hiện qua kênh số, vượt nhiều thị trường phương Tây.

Tăng trưởng kinh tế toàn cầu có thể sẽ được dẫn dắt bởi 3,5 tỷ người châu Á - những người kiếm nhiều tiền hơn, đi du lịch nhiều hơn và chi tiêu nhiều hơn.

Nguồn: Động lực mới cho tăng trưởng kinh tế toàn cầu