Động lực mới cho hợp tác Việt Nam - Philippines

Chuyến thăm này diễn ra trong bối cảnh hai nước đang hướng tới kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, đồng thời Philippines đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN 2026.

Philippines là một trong những thị trường trọng điểm về xuất khẩu gạo của Việt Nam. Ảnh: Vũ Sinh/TTXVN

Thương mại tăng trưởng mạnh, đầu tư mở rộng thực chất

Với mốc son 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, quan hệ Đối tác Chiến lược Việt Nam - Philippines đang phát triển tích cực, toàn diện và thực chất trên nhiều lĩnh vực then chốt. Đáng chú ý, kim ngạch thương mại hai chiều tăng trưởng ấn tượng với tốc độ trung bình trên 10%/năm trong giai đoạn 2015-2025, từ 2,92 tỷ USD lên 7,8 tỷ USD.

Hai bên đang hướng tới mục tiêu sớm nâng kim ngạch thương mại song phương lên trên 10 tỷ USD. Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn thứ 11 của Philippines. Trong khi đó, Philippines hiện là đối tác thương mại lớn thứ 6 trong khối ASEAN và lớn thứ 16 trên thế giới của Việt Nam.

Philippines hiện tiếp tục là thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam. Năm 2025, xuất khẩu gạo của Việt Nam sang thị trường này đạt khoảng 1,6 tỷ USD. Chỉ riêng 2 tháng đầu năm 2026, lượng gạo xuất khẩu sang Philippines đạt 711.000 tấn, tăng 30% so với cùng kỳ năm trước.

Đây là lĩnh vực có ý nghĩa thiết thực với cả hai bên. Việt Nam có đầu ra ổn định cho nông sản, trong khi Philippines được hỗ trợ bảo đảm an ninh lương thực. Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, trong lĩnh vực nông nghiệp và an ninh lương thực, Việt Nam mong muốn tiếp tục là đối tác tin cậy của Philippines, đồng thời mở rộng hợp tác sang chế biến nông sản, thủy sản, ứng dụng công nghệ cao và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Bên cạnh gạo, nhiều nhóm hàng có hàm lượng công nghiệp và giá trị gia tăng cao cũng ghi nhận tăng trưởng tích cực như máy móc thiết bị, clinker và xi măng, cà phê, điện thoại và linh kiện, máy tính, phương tiện vận tải và phụ tùng.

Đại sứ Philippines tại Việt Nam Francisco Noel R. Fernandez III đánh giá, trong suốt nửa thế kỷ qua, quan hệ Philippines - Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực, trong đó hợp tác kinh tế đang chứng kiến tốc độ tăng trưởng đặc biệt ấn tượng. Nhiều tập đoàn lớn của Philippines đang đầu tư vào Việt Nam trong các lĩnh vực thực phẩm, năng lượng tái tạo, cấp nước sạch và hạ tầng, trong khi các doanh nghiệp Việt Nam ngày càng hiện diện rõ nét hơn tại thị trường Philippines.

Nhiều doanh nghiệp Philippines cũng đang mở rộng hoạt động tại Việt Nam. Trong đó, Tập đoàn Jollibee hiện sở hữu hơn 230 cửa hàng trên toàn quốc và dự kiến nâng lên khoảng 300 cửa hàng trong năm 2026. Một số doanh nghiệp khác của Philippines cũng đang tham gia vận hành các nhà máy xử lý nước, đầu tư hạ tầng giao thông và tìm kiếm cơ hội hợp tác trong lĩnh vực cảng biển tại Việt Nam.

Dư địa mới từ kinh tế số, logistics và kinh tế xanh

Việt Nam và Philippines đang thúc đẩy đàm phán Hiệp định Vận tải thương mại. (Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN)

Trong tổng thể quan hệ song phương, hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Philippines đang có nhiều bước tiến tích cực, nhưng vẫn còn dư địa lớn để phát triển tương xứng hơn với tiềm năng của 2 nước.

Theo ông Lê Phú Cường, Tham tán thương mại Việt Nam tại Philippines, nhìn lại chặng đường 50 năm qua, có thể khẳng định quan hệ kinh tế - thương mại giữa Việt Nam và Philippines đã có những bước phát triển vượt bậc, đặc biệt từ khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược vào năm 2015.

“Cơ cấu hàng hóa giữa hai nước mang tính bổ trợ cao. Việt Nam là nhà cung cấp hàng đầu các mặt hàng nông sản, đặc biệt là gạo, là nguồn cung quan trọng góp phần bảo đảm an ninh lương thực cho Philippines. Cùng với đó, Việt Nam cũng mở rộng mạnh mẽ xuất khẩu các mặt hàng công nghiệp như vật liệu xây dựng, linh kiện điện tử và hàng tiêu dùng. Ở chiều ngược lại, Việt Nam nhập khẩu từ Philippines nhiều nguyên liệu phục vụ sản xuất, chủ yếu là các mặt hàng điện tử và linh kiện.

Trong thời gian qua, Thương vụ Việt Nam tại Philippines đã triển khai hàng loạt hoạt động xúc tiến với trọng tâm là kết nối trực tiếp các doanh nghiệp, tập đoàn phân phối bán lẻ hàng đầu của Philippines với doanh nghiệp và hệ thống phân phối lớn của Việt Nam.

Theo ông Lê Phú Cường, ngoài các lĩnh vực truyền thống như nông nghiệp và vật liệu xây dựng, giai đoạn tới sẽ chứng kiến những bước đột phá lớn ở 3 lĩnh vực mới mang tính xu thế. Đầu tiên là kinh tế số và thương mại điện tử. Cả Việt Nam và Philippines đều có quy mô dân số trẻ, tốc độ số hóa nhanh. Việc hợp tác chia sẻ giải pháp công nghệ, nền tảng logistics chặng cuối và thanh toán xuyên biên giới sẽ là mảnh đất giàu tiềm năng cho doanh nghiệp công nghệ hai nước.

Tiếp theo là năng lượng tái tạo và kinh tế xanh. Philippines đang đẩy mạnh thu hút đầu tư vào năng lượng mặt trời, năng lượng gió để giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Với kinh nghiệm phát triển năng lượng tái tạo nhanh chóng, Việt Nam có thể hợp tác, chia sẻ công nghệ hoặc liên doanh đầu tư tại quốc gia này.

Ngoài ra, thủy sản và thực phẩm chế biến sâu cũng được xem là lĩnh vực nhiều tiềm năng. Nhu cầu về thực phẩm tiện lợi, chất lượng cao tại các đô thị lớn của Philippines như Manila, Cebu, Davao,… là rất lớn. Đặc biệt, phân khúc thực phẩm Halal đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế là một hướng đi mới giúp doanh nghiệp Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào thị trường này.

Trong thời gian tới, theo nhiều chuyên gia, xúc tiến thương mại nên tập trung vào cung cấp thông tin thị trường, cảnh báo sớm những thay đổi về chính sách nhập khẩu; đồng thời tăng cường kết nối trực tiếp giữa doanh nghiệp Việt Nam với nhà nhập khẩu, hệ thống bán lẻ, siêu thị và nền tảng thương mại điện tử của Philippines. Cùng đó là hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực xây dựng thương hiệu, hoàn thiện truy xuất nguồn gốc, phát triển sản phẩm phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng sở tại.

Đáng chú ý, Philippines không chỉ là thị trường xuất khẩu truyền thống mà còn là địa bàn quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực ASEAN. Philippines có nhu cầu lớn về vận tải biển, logistics, kho lạnh, phân phối đa điểm và thương mại điện tử xuyên biên giới. Đây được xem là những lĩnh vực hợp tác giàu tiềm năng giữa 2 nước trong giai đoạn tới.

Nguồn: Động lực mới cho hợp tác Việt Nam - Philippines