Kiến tạo động lực tăng trưởng mới

PGS TS Trần Kim Chung - nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) cho biết: Trong mô hình tăng trưởng mới được xác lập, cơ cấu không gian phát triển được mở rộng nhằm đưa nền kinh tế từ phát triển tuyến tính theo chiều rộng sang tăng trưởng theo chiều sâu dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

PGS TS Trần Kim Chung nhấn mạnh: khoa học công nghệ, chuyển đổi số trở thành trụ cột tăng trưởng có khả năng tạo ra năng suất và tốc độ phát triển theo hàm số mũ

Con đường phát triển theo hàm số mũ

PGS TS Trần Kim Chung cho biết, các lý thuyết tăng trưởng hiện đại trên thế giới đều khẳng định khoa học công nghệ chính là nền tảng của phát triển dài hạn. Đây cũng là trụ cột tăng trưởng có khả năng tạo ra năng suất và tốc độ phát triển theo hàm số mũ.

Bài học từ thành công của các con rồng châu Á đều cho thấy, ưu tiên phát triển dựa khoa học công nghệ là giải pháp hiệu quả nhất nhằm mang lại những đột phá cho tăng trưởng. Tại Nhật Bản ghi nhận động lực lõi là cải tiến kỹ thuật và xuất khẩu. Với Hàn Quốc là phát triển công nghệ cao gắn với các tập đoàn lớn, trong khi Trung Quốc là nội địa hoá công nghệ gắn với mở rộng quy mô.

Nhìn vào thực tại, thời điểm hiện nay, bối cảnh thế giới đang có nhiều thay đổi với những bất định khó đoán trong thương mại đầu tư kinh doanh toàn cầu. Toàn cầu hóa đang chuyển sang “có điều kiện”, cạnh tranh toàn cầu hiện không còn dựa trên tài nguyên hay lao động giá rẻ là cạnh tranh về công nghệ, nhất là công nghệ cao, năng lực đổi mới sáng tạo.

Bối cảnh mới đang đặt ra nhiều thách thức nhưng cơ hội lớn đang hiển hiện. Chuyển dịch chuỗi cung ứng diễn ra mạnh mẽ, Việt Nam trở thành điểm đến chiến lược của các tập đoàn quốc tế với dòng vốn công nghệ cao.

Tận dụng cơ hội từ tái cấu trúc chuỗi cung ứng và dịch chuyển đầu tư công nghệ cao cùng với giải pháp tăng cường hợp tác quốc tế, Việt Nam có thể tiếp cận, chuyển giao, phát triển công nghệ cao, công nghệ lõi nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng chống chịu của nền kinh tế trước biến động toàn cầu.

Mở rộng tăng trưởng theo chiều sâu và chiều cao

Trong mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, PGS TS Trần Kim Chung nhấn mạnh đến một trong những trụ cột quan trọng. Đó là cơ cấu không gian phát triển sau khi “tích hợp” nhiều loại hình kinh tế mới.

Phát triển kinh tế tầm thấp góp phần tạo ra các ngành dịch vụ, sản xuất mới, nhiều tiềm năng

Theo đó, việc mở rộng các loại hình kinh tế mới nhằm kiến tạo những động lực tăng trưởng mới. Ngoài kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn đã được đề cập nhiều trong thời gian gần đây, Việt Nam có khả năng phát triển mạnh kinh tế dữ liệu, kinh tế bạc, kinh tế đêm, kinh tế sáng tạo, kinh tế di sản, kinh tế tầm thấp, kinh tế vũ trụ.

Từ những loại hình kinh tế mới này, tăng trưởng không chỉ theo chiều tuyến tính mà theo cả chiều sâu và chiều cao của quy mô kinh tế, của các khả năng và nguồn lực. Trong đó, một số loại hình kinh tế mới như kinh tế dữ liệu, kinh tế di sản, Việt Nam có nhiều tiềm năng, thế mạnh. Đơn cử, gần 9.000 lễ hội trong cả nước có thể kích hoạt trở thành nguồn lực cho phát triển.

Bên cạnh đó, mô hình tăng trưởng mới được xác định dựa trên 5 nguồn lực thông qua 5 thị trường cơ bản. Đó là thị trường hàng hóa, dịch vụ; thị trường tài chính, tiền tệ; thị trường đất đai, bất động sản; thị trường khoa học công nghệ và thị trường lao động. Năm thị trường nền tảng phân bổ các nguồn lực một cách hiệu quả nhất theo nguyên tắc thị trường.

Tuy nhiên, dù thị trường nào, loại hình kinh tế nào cần “số” bởi chuyển đổi số tạo cơ sở nền tảng cho tăng trưởng, có thể biến những điều không thể thành có thể, góp phần nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh và cải thiện vị thế của doanh nghiệp, của nền kinh tế. Tại Trung Quốc, hiện kinh tế số trở thành động lực phát triển cho nền kinh tế; trong khi kinh tế tầm thấp là một trong những đột phá của Hàn Quốc.

Nguồn: Kiến tạo động lực tăng trưởng mới