Dự án Vành đai 5 vùng Thủ đô: Mở không gian phát triển mới

Tuyến đường Vành đai 5 vùng Thủ đô đang được đẩy nhanh công tác chuẩn bị đầu tư. Với quy mô khoảng 349 km đi qua 7 tỉnh, thành phố, đây không chỉ là dự án giao thông liên vùng lớn của khu vực phía Bắc mà còn được kỳ vọng mở ra không gian phát triển mới cho đô thị, công nghiệp và logistics trong nhiều thập kỷ tới.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc họp với các bộ, ngành, địa phương về công tác chuẩn bị dự án đầu tư đường Vành đai 5 vùng Thủ đô - Ảnh: VGP/Phương Nguyên

Trục liên kết mới của vùng Thủ đô

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, dự án đi qua Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ. Tuyến chính được thiết kế theo tiêu chuẩn cao tốc 6 làn xe, kết hợp hệ thống đường song hành, 45 nút giao liên thông cùng hạ tầng giao thông thông minh.

Để đẩy nhanh tiến độ triển khai, Bộ Xây dựng đã đề xuất 10 nhóm cơ chế, chính sách đặc thù. Trong đó, 7 nhóm cơ chế từng được Quốc hội cho phép áp dụng tại các dự án hạ tầng quan trọng quốc gia, liên quan đến giải phóng mặt bằng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, chỉ định thầu và lựa chọn nhà thầu. Ba nhóm cơ chế còn lại được thiết kế riêng nhằm xử lý các vấn đề về điều chỉnh quy hoạch, phạm vi đầu tư và các vướng mắc liên quan đến dự án BOT.

Hành lang kinh tế gắn với Vành đai 5 hiện là khu vực có tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa và phát triển logistics thuộc nhóm cao nhất cả nước, với khoảng 31 triệu dân, chiếm gần 27% dân số và đóng góp khoảng 32% GDP quốc gia.

Tại cuộc họp ngày 4/7, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh Vành đai 5 không chỉ phục vụ lợi ích của từng địa phương mà hướng tới lợi ích tổng thể của quốc gia và toàn vùng Thủ đô. Đây là dự án có ý nghĩa chiến lược, cần được triển khai sớm nhằm tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.

Theo Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Vành đai 5 được xác định là một trong những tuyến giao thông chiến lược cần hoàn thành trước năm 2030 nhằm tăng cường liên kết vùng và nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực phía Bắc.

Không giống các tuyến hướng tâm kết nối với Hà Nội, Vành đai 5 đóng vai trò liên kết ngang giữa các trung tâm kinh tế, công nghiệp và logistics trong toàn vùng. Tuyến đường sẽ kết nối nhiều cao tốc quan trọng, đồng thời tạo liên thông trực tiếp tới cảng biển Hải Phòng và các cửa ngõ giao thương quốc tế.

Hạ tầng liên vùng được kỳ vọng tạo động lực phát triển công nghiệp, logistics và các đô thị vệ tinh dọc hành lang Vành đai 5. Ảnh: Vi Anh

Không chỉ góp phần giảm áp lực giao thông cho khu vực lõi Hà Nội, tuyến đường còn được kỳ vọng nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn vùng kinh tế phía Bắc. Khi kết nối trực tiếp các trung tâm sản xuất tại Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Phòng và Thái Nguyên với hệ thống cảng biển, cao tốc quốc gia, chi phí logistics có thể được tối ưu hơn, qua đó gia tăng sức hấp dẫn đối với các dự án đầu tư sản xuất và công nghiệp công nghệ cao.

Động lực cho đô thị và công nghiệp

Trong bối cảnh Hà Nội triển khai Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm theo mô hình đa cực, đa trung tâm, các dự án hạ tầng liên vùng đang trở thành nền tảng quan trọng để hiện thực hóa không gian phát triển mới.

TS. Nguyễn Văn Đính - Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cho rằng quá trình phát triển của Hà Nội đang chuyển dần từ mô hình tập trung vào khu vực lõi sang mở rộng các cực tăng trưởng mới. Theo ông, giá trị bất động sản trong giai đoạn tới sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào chất lượng hạ tầng, quy hoạch và nhu cầu thực thay vì các yếu tố đầu cơ ngắn hạn.

Nhận định này phần nào phản ánh vai trò của Vành đai 5 đối với thị trường bất động sản và phát triển đô thị. Khi khả năng kết nối giữa Hà Nội với các trung tâm công nghiệp lớn được cải thiện, quá trình dịch chuyển dân cư, lao động và dòng vốn đầu tư ra các khu vực vệ tinh có thể diễn ra mạnh mẽ hơn.

TS. Trần Xuân Lượng - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE) nhận định các dự án hạ tầng chiến lược có thể tạo điều kiện hình thành thêm quỹ đất phát triển mới, các đô thị vệ tinh, trung tâm logistics và khu công nghiệp thế hệ mới dọc hành lang giao thông.

Tuy nhiên, hiệu quả của hạ tầng không đến ngay lập tức mà phụ thuộc vào tiến độ triển khai, khả năng kết nối đồng bộ với các khu công nghiệp, khu đô thị và hệ thống dịch vụ đi kèm.

Bài toán vốn và phối hợp vùng

Bên cạnh những kỳ vọng lớn, Vành đai 5 cũng đặt ra nhiều thách thức về nguồn lực và tổ chức thực hiện.

Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc yêu cầu Bộ Xây dựng tiếp tục rà soát tổng mức đầu tư, bảo đảm phù hợp với suất đầu tư bình quân của các tuyến cao tốc trên cả nước, đồng thời đánh giá đầy đủ tác động của biến động giá nguyên vật liệu.

Bộ Xây dựng cũng được giao phân tích kỹ ưu, nhược điểm của hai hình thức đầu tư gồm đầu tư công và hợp tác công tư (PPP) để lựa chọn phương án phù hợp cho từng giai đoạn. Trong khi đó, các địa phương được đề nghị chủ động bố trí nguồn lực cho công tác giải phóng mặt bằng và đầu tư hệ thống đường song hành.

Thực tế cho thấy nhiều dự án hạ tầng liên vùng trước đây gặp khó khăn do sự thiếu đồng bộ trong quá trình triển khai giữa các địa phương. Vì vậy, sự thống nhất của 7 tỉnh, thành phố về phương án tuyến được xem là nền tảng quan trọng để đẩy nhanh các bước chuẩn bị đầu tư.

Trong bối cảnh vùng Thủ đô đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc không gian phát triển theo định hướng đa cực, Vành đai 5 không đơn thuần là một dự án giao thông. Tuyến đường được kỳ vọng trở thành trục liên kết chiến lược giữa các trung tâm công nghiệp, đô thị và logistics của miền Bắc, tạo nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng mới của toàn vùng trong những năm tới.

Nguồn: Dự án Vành đai 5 vùng Thủ đô: Mở không gian phát triển mới