Khủng hoảng kim cương ở Việt Nam: Người tiêu dùng mất niềm tin, kim cương mất giá

Thị trường kim cương rơi vào khủng hoảng

Gần đây, thị trường kim cương liên tục chao đảo bởi hàng loạt vụ lùm xùm về nguồn gốc, kiểm định, nhất là sự bát nháo giữa thật và giả, giữa hàng chính ngạch và nhập lậu.

Kim cương nhập lậu vốn không rõ nguồn gốc đã được “phù phép” bằng nhiều công đoạn để mang danh tính mới, có giấy tờ kiểm định và dễ dàng lưu thông trên thị trường.

Vụ buôn lậu 28.000 viên kim cương từ Hong Kong (Trung Quốc) vào Việt Nam tiêu thụ, với doanh thu ước tính khoảng 280 tỷ đồng, liên quan đến Đặng Ngọc Thảo, nguyên Giám đốc Công ty TNHH MTV Giám định PNJ-LAB, đơn vị thành viên của Công ty cổ phần vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ), đã giáng thêm một cú "nốc ao" vào niềm tin của người tiêu dùng.

Theo cơ quan điều tra, Thảo đã câu kết với các đối tượng trong đường dây để mua kim cương nhập lậu có thông số không trùng khớp Giấy chứng nhận kiểm định quốc tế (GIA) với giá rẻ. Sau đó, Thảo mài bỏ mã số GIA được khắc trên kim cương, khắc lại mã số và cấp giấy chứng nhận kiểm định mới của PNJ-LAP để hợp thức hóa nguồn gốc, bán ra thị trường nhằm thu lợi bất chính.

Ông Đặng Ngọc Thảo - Ảnh: Công an tỉnh Thanh Hóa

Cơ quan điều tra cho biết giấy chứng nhận kiểm định là yếu tố quan trọng quyết định giá trị thương mại cũng như niềm tin của khách hàng đối với kim cương.

Tuy nhiên, đây không phải lần đầu thị trường kim cương rơi vào khủng hoảng niềm tin. Vào cuối tháng 5 đến giữa tháng 6, thị trường liên tiếp chứng kiến nhiều biến động sau một buổi livestream trên mạng xã hội liên quan đến hoạt động kinh doanh kim cương của tiệm vàng Kim Lý - một thương hiệu lâu năm tại TP.HCM.

Nội dung livestream cho biết khi kiểm tra thông tin giao dịch trên thị trường quốc tế thì phát hiện viên kim cương đã mua tại Kim Lý không khớp với mã số định danh được cung cấp.

Từ sự cố của Kim Lý, tâm lý hoang mang nhanh chóng lan sang toàn bộ thị trường kim cương trong nước. Khách hàng đồng loạt mang sản phẩm đến yêu cầu thu đổi, khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào tình trạng mất cân đối thanh khoản. Nhiều cửa hàng phải tạm đóng cửa hoặc tạm dừng chính sách thu mua lại để xử lý khủng hoảng.

Việc người đứng đầu công ty giám định kim cương hàng đầu Việt Nam buôn lậu hàng chục ngàn viên kim cương rồi bằng "nghiệp vụ" của mình hợp pháp hóa số hàng này trùng khớp với GIA để thu lợi bất chính cùng hàng loạt lùm xùm về nguồn gốc, kiểm định thời gian qua khiến nhiều người tiêu dùng hoang mang khi mua và sở hữu kim cương.

Sau khi vụ việc được công bố, mạng xã hội xuất hiện nhiều ý kiến bày tỏ nghi ngờ trong hoạt động của các doanh nghiệp kinh doanh vàng bạc, đá quý.

Không ít người tiêu dùng bày tỏ lo ngại về tính xác thực của các viên kim cương lưu thông trên thị trường nếu chỉ dựa vào chứng thư kiểm định. Bản thân thị trường trang sức trong nước từ lâu đã tồn tại nhiều vấn đề ở các giao dịch, giá cả cũng vô cùng lộn xộn. Nhiều giao dịch mua bán truyền tay mà không theo thang đo nhất định nào.

Giám đốc một doanh nghiệp vàng bạc đá quý chỉ ra một thực tế đáng ngại đó là nguồn kim cương chế tác lưu thông trên thị trường hiện nay phần lớn là hàng nhập lậu. Người tiêu dùng hiện nay gần như phải phụ thuộc hoàn toàn vào độ trung thực của người bán.

Theo các chuyên gia, với mặt hàng có giá trị cao như kim cương, người tiêu dùng gần như không thể tự kiểm chứng toàn bộ nguồn gốc, thông số kỹ thuật nếu không dựa vào chứng thư giám định và uy tín của tổ chức giám định. Một khi khâu này bị lợi dụng, rủi ro không chỉ thuộc về người mua mà còn ảnh hưởng tới những doanh nghiệp kinh doanh minh bạch.

Chuyên gia đá quý Nguyễn Ngọc Tú, Phó Viện Trưởng Viện Mỹ Nghệ Kim Hoàn Đá Quý Việt Nam (GJA), cho biết, muốn biết chính xác kim cương là thật hay giả, người tiêu dùng cần đưa sản phẩm đến trung tâm kiểm định uy tín. Việc phân biệt bằng mắt thường đối với kim cương gần như không thể. Người cực kỳ có kinh nghiệm trong ngành mới thấy được sự khác nhau dựa trên ánh lửa cảm nhận được từ viên kim cương.

Kim cương mất giá, khó bán

Không chỉ là đồ trang sức xa xỉ, kim cương được nhiều người ưa chuộng vì chung một niềm tin là không mất giá. Hầu hết các doanh nghiệp bán kim cương đều khẳng định sẽ thu mua lại với mức 92 - 95% giá bán ra. Vì thế, họ sẵn sàng bỏ tiền tỉ ra mua kim cương, cũng coi như "tích sản".

Thế nhưng thực tế thì ngược lại. Kim cương không những mất giá mà còn khó bán.

Nhiều người muốn bán lại nhưng không được vì doanh nghiệp đã biến mất; bán chỗ khác thì giá chỉ còn một nửa hoặc thấp hơn; thậm chí không mua vào, định giá mỗi nơi một kiểu, thật giả lẫn lộn khó phân biệt...

Các chuyên gia đá quý cũng cho rằng, kim cương sẽ bị mất giá theo thời gian.

Ông Nguyễn Ngọc Trọng, Giám đốc Công ty vàng Đối tác mới, cho hay, mấy chục năm trong nghề trang sức, chưa khi nào ông thấy giá kim cương thế giới giảm mạnh như những năm gần đây.

Trong 2 năm lại đây, giá kim cương giảm khoảng 60%. Một viên kim cương hoàn hảo, kích thước 3,6 ly trước đây có giá khoảng 450 USD thì giờ chỉ còn 220 USD; viên 4,5 ly trước đây giá 1.300 USD thì nay khoảng 550 - 570 USD; viên 5,4 ly trước đây giá 3.200 USD thì hiện còn 1.300 - 1.600 USD…

Tại thị trường trong nước, một viên kim cương trước đây có giá 100 triệu đồng thì nay chỉ còn hơn 40 triệu đồng.

Nguyên nhân khiến kim cương tự nhiên mất đi phần nào sức hút đối với người tiêu dùng là do sự bùng nổ của kim cương nhân tạo. Từ năm 2025, khi Trung Quốc sản xuất kim cương nhân tạo đã khiến giá của loại đá quý này càng giảm sâu. Với công nghệ chế tác cao và rất khó phân biệt, nhiều người chơi đã chuyển sang sử dụng sản phẩm kim cương nhân tạo vẫn đảm bảo tính thời trang, đẹp và rẻ.

Đà giảm giá của kim cương kéo dài trong vòng 5 năm qua. Theo thống kê của một tổ chức quốc tế, từ năm 2022-2025, kim cương tự nhiên 1 carat giảm 26%, kim cương nhân tạo giảm tới 74%.

Nguồn:Khủng hoảng kim cương ở Việt Nam: Người tiêu dùng mất niềm tin, kim cương mất giá