Đại diện NHNN nói gì về đề xuất cho vay lãi suất 0% lĩnh vực đổi mới sáng tạo?

Đề nghị lãi suất 'mang tính tượng trưng'

Tại Hội thảo “Vốn ngân hàng góp phần thúc đẩy kinh tế tư nhân” do Thời báo Ngân hàng tổ chức sáng 21/3, ông Nguyễn Kim Hùng - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Kim Nam - doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khai thác mỏ, công nghệ, đầu tư, bất động sản, logistics,... cho rằng nguồn vốn vay từ ngân hàng vẫn là cứu cánh quan trọng với bất kỳ loại hình doanh nghiệp nào.

Ông Hùng bày tỏ mong muốn Ngân hàng Nhà nước (NHNN) phối hợp với các bộ, ngành, đặc biệt là Bộ Tài chính, để có thể đưa ra chính sách cho vay đối với các doanh nghiệp trong lĩnh vực khoa học công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo, nhất là khi chưa có ngân hàng nào thiết kế gói vay riêng cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo như cho vay đầu tư vào lĩnh vực AI, đầu tư nền tảng,...

Ông Nguyễn Kim Hùng (bên trái), Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Kim Nam, tại hội thảo. Ảnh: TBNH.

Chủ tịch Tập đoàn Kim Nam kiến nghị gói tín dụng với mức lãi suất tượng trưng “gần như là 0%” cho loại hình doanh nghiệp nêu trên.

“Nếu lãi suất cho vay trung, dài hạn vẫn từ 8-10%/năm sẽ rất khó để doanh nghiệp đầu tư vào đổi mới sáng tạo. Thay vào đó, doanh nghiệp có thể bù lại bằng thuế thu nhập doanh nghiệp”, ông Hùng đề xuất.

Liên quan đến vốn vay phục vụ chuỗi cung ứng, ông Hùng đề xuất “miễn” tài sản đảm bảo cho các doanh nghiệp nhỏ tham gia chuỗi cung ứng sản xuất, tiêu thụ sản phẩm. Thay vào đó, cần tăng ràng buộc trách nhiệm với các doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi cung ứng. Như vậy, doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) sẽ không cần tài sản đảm bảo mà có thể thế chấp bằng nguồn thu.

Ngoài ra, các doanh nghiệp cũng muốn được hỗ trợ về chính sách lãi suất cho các khoản vay trung dài hạn để doanh nghiệp có động lực đầu tư dài hạn.

Không chỉ chờ vốn ngân hàng

Phó thống đốc Đào Minh Tú cho rằng, cơ chế cho vay để thúc đẩy đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là vấn đề nóng đặt ra lúc này. Hơn ai hết, ngân hàng đã nhận thấy rõ công nghệ là vũ khí cạnh tranh, ai chậm chân sẽ thất bại. Tuy nhiên, vốn để phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo không thể chỉ phụ thuộc vào ngân hàng.

Với đề xuất lãi suất cho vay 0% của doanh nghiệp, Phó thống đốc khẳng định, đề xuất này không thể thực hiện được nếu nhìn ở góc độ thương mại (ngân hàng phải trả lãi suất huy động cho người gửi mới có nguồn vốn để cho vay) mà cần phải có bàn tay của nhà nước. Ngoài ra, đầu tư vào khoa học công nghệ không thể dựa hoàn toàn vào ngân hàng mà phải có chiến lược tổng thể, phát huy nhiều nguồn lực như: ngân hàng, ngân sách, các quỹ đầu tư, start-up...

Tính từ ngày 25/2 đến đầu tuần này, đã có 23 ngân hàng giảm lãi suất cho vay. Theo Ngân hàng Nhà nước, năm 2023, lãi suất cho vay bình quân giảm 1,3% so với đầu năm. Năm 2024, lãi suất cho vay bình quân giảm 1,4%. Năm 2025, từ đầu năm đến nay, lãi vay đã giảm 0,8%.

Nhiều ngân hàng thương mại cho biết, hiện lãi suất cho vay đã hạ xuống rất thấp nhưng vẫn khó tìm khách hàng.

Đối với kiến nghị về cho vay theo chuỗi liên kết, Phó Thống đốc cho biết trước đây NHNN đã thí điểm đối với 21 mô hình liên kết chuỗi giá trị. Tuy nhiên, duy nhất một mô hình trồng và tiêu thụ hoa ở Lâm Đồng thành công, bởi có yếu tố nước ngoài tham gia quản trị và đầu tư công nghệ.

“Tất cả các bên tham gia chuỗi liên kết đều phải có lợi ích thì họ mới gắn bó. Ngành ngân hàng rất muốn cho vay theo chuỗi mà không cần phải có tài sản bảo đảm, nhưng câu chuyện ở đây phụ thuộc vào các thành phần chủ thể tham gia chuỗi”, ông Đào Minh Tú nói.

Phó Thống đốc NHNN Đào Minh Tú (giữa) chia sẻ tại phần tọa đàm. Ảnh: TBNH

Đồng thời, ông dẫn chứng mô hình Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao ở ĐBSCL, các bên tham gia chuỗi đều có lợi, cho thấy câu chuyện cho vay theo chuỗi đang rất hiệu quả, kể cả ngân hàng.

“Mô hình cho vay theo chuỗi ở ĐBSCL có thể áp dụng cho nhiều ngành kinh tế khác. Nó chứng minh cho câu nói muốn đi xa thì đi cùng nhau”, Phó Thống đốc nói.

Về đề xuất giảm lãi suất hơn nữa cho doanh nghiệp vay trung dài hạn, ông Tú cho hay lãi suất của Việt Nam đang có phần đi ngược so với xu hướng chung của thế giới. Trong khi thế giới tăng lãi suất thì chúng ta đang hạ lãi suất.

Tuy nhiên, đến nay chính sách hạ lãi suất của Việt Nam đang cho thấy sự hiệu quả và vẫn đảm bảo được mục tiêu chính sách tiền tệ. Thời điểm hiện tại, mặt bằng lãi suất tương đối hài hoà bởi lãi suất còn liên quan đến câu chuyện tỷ giá và nhiều vấn đề khác.

Theo ông Đào Minh Tú, thời gian qua, ngành ngân hàng đã thực hiện đồng bộ các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng tín dụng nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho sản xuất kinh doanh của người dân, doanh nghiệp nói chung cũng như các doanh nghiệp tư nhân nói riêng.

Kết quả, mặt bằng lãi suất cho vay đã giảm mạnh. Lãi suất cho vay bình quân năm 2024 giảm 1,24%, năm 2025 tiếp tục có xu hướng giảm so với cuối năm 2024.

Với các DN nhỏ và vừa, NHNN đã xác định là đối tượng ưu tiên cho vay với lãi suất ưu đãi khi cho vay ngắn hạn bằng VND thấp hơn các lĩnh vực sản xuất kinh doanh thông thường (hiện là 4%/năm).

Ông Đoàn Ngọc Lưu, Phó tổng giám đốc Agribank cho biết, năm 2024, Agribank đã giảm lãi suất cho vay 4 lần, đưa mặt bằng lãi suất giảm gần 2% so với năm 2023 và thuộc nhóm thấp nhất trên thị trường. Riêng với doanh nghiệp FDI khu vực phía bắc, Agribank triển khai gói vay lãi suất thấp 2,4 - 3,9%/năm nhưng 3 tháng đầu năm chỉ một doanh nghiệp tại Bắc Giang vay.

Trong khi đó, ông Nguyễn Việt Cường, Phó tổng giám đốc Vietcombank cũng khẳng định, từ năm 2023 đến nay, Vietcombank luôn giảm mặt bằng lãi suất để hỗ trợ phát triển kinh tế. Trong năm nay, thực hiện chỉ đạo của NHNN, Vietcombank tiên phong giữ mặt bằng lãi suất thấp, giữ mặt bằng lãi suất đầu vào thấp, tiết giảm chi phí để giảm lãi suất cho vay.

Nguồn: Đại diện NHNN nói gì về đề xuất cho vay lãi suất 0% lĩnh vực đổi mới sáng tạo?