Mỹ lĩnh hậu quả do cú sốc giá dầu

CPI tăng mạnh nhất 4 năm

Báo cáo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) do Bộ Lao động Mỹ công bố ngày 10/4 cho thấy mặc dù lạm phát lõi, không bao gồm các yếu tố biến động mạnh như thực phẩm và năng lượng, chỉ tăng ở mức vừa phải trong tháng qua, song các nhà kinh tế nhận định đây mới chỉ phản ánh tác động tức thời của cú sốc giá dầu.

Do đó, kết quả này không đủ để trấn an giới chức tại Fed, và không làm thay đổi kỳ vọng rằng ngân hàng trung ương Mỹ nhiều khả năng sẽ không cắt giảm lãi suất trong năm nay.

Xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã đẩy giá dầu thô toàn cầu tăng hơn 30%, khiến giá xăng bán lẻ trung bình tại Mỹ lần đầu vượt mốc 4 USD/gallon sau hơn 3 năm.

Báo cáo được công bố trong bối cảnh tăng trưởng việc làm phục hồi mạnh trong tháng trước, cho thấy thị trường lao động vẫn duy trì sự ổn định. Tuy nhiên, theo ông Christopher Rupkey, nhà kinh tế trưởng tại FWDBONDS, “nền kinh tế Mỹ vừa phải hứng chịu một cú sốc lạm phát trực tiếp do chiến sự ở Trung Đông”.

Ông Rupkey cảnh báo rằng, kể từ những năm 1970, mọi cuộc suy thoái đều được báo hiệu trước bằng một cú sốc giá năng lượng, và nếu người tiêu dùng từng cảm nhận áp lực chi phí sinh hoạt, thì những gì phía trước còn khó khăn hơn nhiều.

Theo Cục Thống kê Lao động Mỹ, CPI đã tăng 0,9% trong tháng 3, ghi nhận mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 6/2022, thời điểm giá cả leo thang do xung đột Nga – Ukraine. Trước đó, CPI chỉ tăng 0,3% trong tháng 2.

Đáng chú ý, giá xăng tăng tới 21,2%, đóng góp gần 3/4 mức tăng hàng tháng của CPI. Các loại nhiên liệu động cơ khác, bao gồm dầu diesel, tăng vọt 30,8%, ghi nhận mức cao nhất kể từ khi dữ liệu này được theo dõi. Xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã đẩy giá dầu thô toàn cầu tăng hơn 30%, khiến giá xăng bán lẻ trung bình tại Mỹ lần đầu vượt mốc 4 USD/gallon sau hơn 3 năm.

Dù Tổng thống Mỹ Trump đã tuyên bố lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần với điều kiện Tehran mở lại eo biển Hormuz, giới quan sát cho rằng thỏa thuận này vẫn rất mong manh.

Tính trong 12 tháng đến hết tháng 3, CPI tăng 3,3%, cao hơn so với mức 2,4% của tháng 2, phù hợp với dự báo của các nhà kinh tế do Reuters khảo sát. Tuy nhiên, lo ngại đang gia tăng rằng một cuộc xung đột kéo dài ở Trung Đông có thể làm suy yếu thị trường lao động, đặc biệt nếu người tiêu dùng buộc phải cắt giảm chi tiêu trước áp lực giá cả leo thang.

Đợt tăng mạnh trong tháng 3 tiếp tục làm nổi bật thách thức về khả năng chi trả mà người tiêu dùng Mỹ đang đối mặt. Đây là một vấn đề đặc biệt nhạy cảm khi Tổng thống Trump từng giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2024 với cam kết kiềm chế giá cả.

Trong khi đó, giá thực phẩm không thay đổi sau khi tăng 0,4% trong tháng 2. Trên thị trường tài chính, chứng khoán Phố Wall tăng điểm, đồng USD suy yếu so với rổ tiền tệ, trong khi lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ đi lên.

Tác động lan tỏa từ cú sốc giá dầu

Nếu loại trừ các yếu tố thực phẩm và năng lượng, CPI lõi chỉ tăng 0,2% trong tháng 3, tương đương mức tăng của tháng trước. Giá thuê nhà, vé máy bay, quần áo và đồ nội thất gia đình, chịu tác động từ các chính sách thuế quan, tăng lên, nhưng được bù đắp một phần bởi sự giảm giá của xe ô tô và xe tải đã qua sử dụng.

Tính theo năm, CPI lõi tăng 2,6%, nhỉnh hơn mức 2,5% của tháng 2. Dù mức tăng này được xem là tương đối “dễ chịu”, song các nhà hoạch định chính sách tại Fed khó có thể yên tâm, khi lạm phát dự kiến sẽ tăng tốc trong tháng 4 do các tác động thứ cấp từ cú sốc giá dầu bắt đầu lan rộng.

Fed hiện theo dõi chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) để hướng tới mục tiêu lạm phát 2%. Các chỉ số này đã ghi nhận mức tăng mạnh trong tháng 2. Cả CPI lõi và PCE đều chịu ảnh hưởng từ việc doanh nghiệp chuyển một phần chi phí thuế quan sang người tiêu dùng, qua đó làm suy yếu xu hướng giảm giá thuê nhà.

Trong những tháng tới, các nhà kinh tế dự báo xung đột Trung Đông sẽ tiếp tục đẩy giá cả tăng cao thông qua chi phí nhiên liệu máy bay, kéo theo giá vé hàng không, cũng như giá dầu diesel, làm gia tăng chi phí vận chuyển hàng hóa. Ngoài ra, giá phân bón, nhựa và nhiều mặt hàng khác cũng được dự báo sẽ leo thang.

Áp lực lạm phát gia tăng khiến nhiều chuyên gia tin rằng Fed sẽ không hạ lãi suất trong năm nay. Quan điểm này càng được củng cố sau khi biên bản cuộc họp chính sách ngày 17 - 18/3 của Fed cho thấy ngày càng nhiều nhà hoạch định chính sách nghiêng về khả năng cần tăng lãi suất.

Hiện Fed vẫn giữ nguyên lãi suất điều hành trong khoảng 3,50% – 3,75%. Dù vậy, một số ý kiến cho rằng khả năng cắt giảm lãi suất vẫn có thể xảy ra nếu thị trường lao động suy yếu. Ngược lại, cũng có quan điểm cho rằng việc người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu do giá nhiên liệu tăng sẽ khiến doanh nghiệp khó chuyển toàn bộ chi phí đầu vào tăng cao sang người mua.

Trong bối cảnh đó, triển vọng kinh tế Mỹ đang đứng trước nhiều rủi ro, khi cú sốc năng lượng không chỉ đẩy lạm phát tăng trở lại mà còn có thể làm xói mòn sức mua và niềm tin của người tiêu dùng trong thời gian tới.

Nguồn:Mỹ lĩnh hậu quả do cú sốc giá dầu