Bức tranh ngân hàng sẽ sáng hơn

Nhìn lại năm tài chính 2025, nếu phải chọn một điểm nhấn bao trùm toàn bộ bức tranh kinh tế tiền tệ, đó chính là sự thành công lớn trong việc duy trì mặt bằng lãi suất thấp.

Những thành công chính sách

Thanh khoản hệ thống ngân hàng trong năm qua đã trải qua những biến động trái chiều nhưng được kiểm soát nhịp nhàng. Trong 6 tháng đầu năm 2025, thanh khoản hệ thống rất dồi dào, nhưng bước sang quý 3, áp lực căng thẳng đã quay trở lại. Tuy nhiên, sự điều tiết linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã giúp hệ thống không rơi vào trạng thái quá căng thẳng, đồng thời đảm bảo dòng vốn tín dụng chảy đúng hướng.

Khi xuất khẩu và dòng vốn FDI gặp khó khăn trong nửa đầu năm 2025, Chính phủ đã định hướng dòng vốn chuyển dịch mạnh mẽ sang lĩnh vực hạ tầng và đầu tư công. Tín dụng đã đóng vai trò trụ cột trong việc thúc đẩy đầu tư công năm 2025, trở thành động lực tăng trưởng chính thay thế cho các động lực truyền thống đang suy yếu.

Một thành công khác không thể không nhắc đến là khả năng kiểm soát lạm phát. Dù đối mặt với áp lực tăng lãi suất toàn cầu, lạm phát trong nước vẫn được duy trì ở mức thấp. Kết quả này không chỉ đến từ chính sách tiền tệ mà còn nhờ sự phối hợp đồng bộ trong việc điều tiết giá của các bộ, ban, ngành. Chính dư địa này đã cho phép chúng ta có thêm thời gian để tiếp tục nới lỏng chính sách tiền tệ.
Tuy nhiên, mọi sự lựa chọn chính sách đều có sự đánh đổi. Điểm trừ lớn nhất trong bức tranh tiền tệ năm 2025 là tỷ giá tăng khá mạnh. Dù vậy, nhà điều hành vẫn đã điều tiết ổn định, tránh được những cú sốc tăng đột biến, giữ trượt giá cho cả năm trong mục tiêu.

Về phía hệ thống các tổ chức tín dụng, tăng trưởng tín dụng năm qua đạt mức rất ấn tượng. Từ mục tiêu ban đầu khoảng 16%, đến quý 3 chúng ta đã nâng kỳ vọng lên 18-20%. Song, hiệu quả sinh lời của các ngân hàng (NIM) lại là một nốt trầm. NIM của toàn ngành nhìn chung khá kém, thấp hơn cả giai đoạn Covid-19, do các ngân hàng phải hy sinh lợi nhuận để hỗ trợ lãi suất cho nền kinh tế.

Một vấn đề cần cẩn trọng là nợ xấu đang có dấu hiệu manh nha tăng trở lại khi tín dụng được đẩy mạnh. Dù tỷ lệ này vẫn nằm dưới mức trần quy định của NHNN và chưa chạm ngưỡng cảnh báo rủi ro đáng kể, nhưng xu hướng nhích tăng là điều không thể phủ nhận.

Trên bình diện tái cấu trúc hệ thống, năm 2025 chứng kiến những bước tiến nhanh và dứt khoát, thể hiện trong chuyển giao các ngân hàng yếu kém với hành lang pháp lý quy định quyền lợi rõ ràng, minh bạch thay vì cơ chế "xin - cho". Bên cạnh đó, việc hướng tới mục tiêu bỏ "room" tín dụng và thay thế bằng công thức cấp hạn mức minh bạch, cùng với việc luật hóa các quy định xử lý nợ xấu, là những bước tiến dài về mặt thể chế, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển dài hạn.

Triển vọng năm 2026

Ngành ngân hàng được dự báo sẽ có những chuyển biến tích cực hơn trong năm 2026. Đầu tiên là kỳ vọng về sự phục hồi của biên lãi ròng (NIM). Trong nửa đầu năm 2026, NIM có thể vẫn đi ngang, nhưng sẽ phục hồi dần vào nửa cuối năm nhờ sự ấm lên của thị trường bất động sản và khả năng đa dạng hóa danh mục tín dụng. Với xu hướng giảm lãi suất của FED, các ngân hàng Việt Nam nhiều khả năng sẽ quay trở lại kênh huy động trái phiếu quốc tế để bù đắp cho chi phí vốn trong nước đang có xu hướng tăng.

Về chất lượng tài sản, nợ xấu năm 2026 được dự báo sẽ có khuynh hướng giảm dần. Những nỗ lực tháo gỡ pháp lý cho các dự án bất động sản và việc sửa đổi Luật Đất đai sẽ giúp khơi thông dòng vốn, cho phép các doanh nghiệp bán được hàng và trả nợ ngân hàng. Điều này sẽ giúp các nhà băng giải phóng được một lượng lớn dự phòng rủi ro, từ đó cải thiện lợi nhuận. Bên cạnh đó, các nguồn thu ngoài lãi, đặc biệt là từ mảng trái phiếu và kinh doanh ngoại tệ, được kỳ vọng sẽ tăng trưởng trở lại sau một năm 2025 trầm lắng.
Một xu hướng chủ đạo trong năm 2026 sẽ là cuộc đua tăng vốn để củng cố bộ đệm tài chính. Với lộ trình áp dụng bắt buộc tiêu chuẩn Basel III vào năm 2030, ngay từ năm 2026, các ngân hàng sẽ phải đẩy mạnh lộ trình tăng vốn.

Đối với chính sách tiền tệ, chúng ta có thể sẽ chứng kiến một sự đảo chiều nhẹ từ nới lỏng sang thắt chặt. Để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 10% trong năm 2026, nhu cầu vốn là rất lớn, đòi hỏi các ngân hàng phải tiếp tục đẩy mạnh tín dụng. Áp lực này có thể khiến lãi suất điều hành tăng thêm 25 đến 50 điểm cơ bản, với thời điểm tăng dự kiến rơi vào giữa hoặc cuối quý 2/2026.

Cuối cùng, về tỷ giá, áp lực tăng vẫn còn nhưng sẽ ổn định hơn. Mức trượt giá của VND trong năm 2026 dự báo sẽ dao động trong khoảng 2-2,5%, thấp hơn mức gần 4% của năm nay. Khi chênh lệch lãi suất giữa USD và VND thu hẹp lại do FED giảm lãi suất và lãi suất Việt Nam có xu hướng tăng, tỷ giá sẽ tìm được điểm cân bằng.

Nguồn: Bức tranh ngân hàng sẽ sáng hơn