Thành công không dừng ở nâng hạng thị trường

Ông Steven Derek Brown, Giám đốc Kinh doanh Tổ chức tại Công ty CP Chứng khoán VPS, Phó Chủ tịch BritCham

Đó là nhận định của ông Steven Derek Brown, Giám đốc Kinh doanh Tổ chức tại Công ty CP Chứng khoán VPS, Phó Chủ tịch Phòng Thương mại Anh tại Việt Nam (BritCham) khi trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp.

Ngoài câu chuyện nâng hạng thị trường, ông Steven Derek Brown cho rằng TTCK Việt Nam đã duy trì bước tiến khi đã khẳng định vị thế bằng những thành tựu nổi bật chỉ sau 25 năm phát triển, và những thành tựu này cần được chia sẻ rộng rãi.

- TTCK Việt Nam đã dành nhiều sự chú ý cho khả năng nâng hạng lên thị trường mới nổi loại hai từ FTSE Russell. Ông đánh giá thế nào về sự tập trung này, và đâu là những thành tựu hiện tại mà Việt Nam có thể tự hào và tiếp tục xây dựng?

Theo tôi, việc FTSE Russell nâng hạng TTCK Việt Nam đang ở rất gần, nhưng chúng ta không quá tập trung vào thảo luận việc nâng hạng. Điều quan trọng là nhìn vào thành công mà Việt Nam đã đạt được, rồi tiếp tục xây dựng trên nền tảng đó.

Nếu nhìn lại chặng đường 25 năm qua, thị trường cổ phiếu và vốn của Việt Nam đã đi một quãng đường rất xa. Từ chỗ chỉ có hai công ty niêm yết trong ngày giao dịch đầu tiên vào tháng 7/2000, với giá trị giao dịch chưa đến 3.000 USD, đến nay chúng ta đã có hơn 1.600 công ty niêm yết, nhiều hơn 600 công ty so với Indonesia. Số lượng công ty chứng khoán cũng đã tăng từ 6 công ty năm 2000 lên 82 tính đến 6 tháng đầu năm 2025. Giá trị giao dịch trung bình hàng ngày (ADTV) đạt khoảng 1,3 tỷ USD, đây là những biến chuyển và con số rất tích cực.

Tổng giá trị vốn hóa của ba sàn chứng khoán hiện khoảng 333 tỷ USD, trong khi vào năm 2006, con số này còn chưa đến 10 tỷ USD. Nếu so hiệu suất của VN-Index với NASDAQ 100 trong giai đoạn 2000–2025, kết quả còn ấn tượng hơn: trong phần lớn thời gian (2000 đến 2020), VN-Index đã tăng trưởng vượt trội so với NASDAQ 100, dù Việt Nam chỉ được xếp vào nhóm thị trường cận biên.

- Vậy theo ông, các công ty niêm yết nên ưu tiên điều gì để duy trì đà tăng trưởng và tiếp tục hút vốn dài hạn?

Tôi cho rằng có ba ưu tiên lớn. Thứ nhất, tiếp tục cải thiện nội tại. Điều này bao gồm việc triển khai sản phẩm mới, điều chỉnh chính sách thuế, nâng cấp tiêu chuẩn báo cáo. Việc chuyển từ VAS sang IFRS rất quan trọng, và không quá phức tạp. Nếu áp dụng IFRS, doanh nghiệp có thể tiếp cận vốn từ nhiều tổ chức tín dụng quốc tế, vốn quen thuộc với tiêu chuẩn báo cáo này.

Thứ hai, nâng cao quản trị doanh nghiệp. Các công ty VN30 đã cải thiện rõ rệt về công bố thông tin, báo cáo bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh. FTSE Russell cũng đã ghi nhận sự cải thiện này. Tuy nhiên, thị trường cần thúc đẩy thêm tính minh bạch và quản trị tốt ở diện rộng, không chỉ dừng ở nhóm VN30 và nhóm công ty có vốn hóa lớn (large-cap).

Thứ ba, phát triển đầu tư dài hạn trong nước. Nhiều nhà đầu tư cá nhân vẫn coi chứng khoán như một việc đầu cơ ngắn hạn. Việc đầu cơ rất bình thường, nhưng chúng ta cần khuyến khích họ đầu tư với tầm nhìn 3, 5, thậm chí 10 năm. Một yếu tố quan trọng gắn với điều này là phát triển các sản phẩm quản lý gia sản và các sản phẩm hưu trí. Việt Nam dự kiến bước vào giai đoạn dân số già từ năm 2035, vì vậy chúng ta vẫn còn đủ thời gian để phát triển và giới thiệu các sản phẩm đầu tư với tầm nhìn dài hạn. Trong vòng 10 năm tới, đây là thời điểm phù hợp để ra mắt các sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư (ILP), vừa cung cấp bảo hiểm nhân thọ vừa tạo cơ hội đầu tư cổ phiếu với tầm nhìn dài hạn hơn.

Ngoài ra, các doanh nghiệp niêm yết cũng cần tập trung vào giá trị cốt lõi: cung cấp dịch vụ quan hệ cổ đông (IR) với tiêu chuẩn quốc tế với nhà đầu tư, áp dụng công nghệ mới, kể cả AI. Thị trường Việt Nam có 100 triệu dân, trong đó mới chỉ có khoảng 10,7 triệu tài khoản chứng khoán. Nếu so với Đài Loan – nơi tỷ lệ thâm nhập hơn 60% dân số – tiềm năng của Việt Nam còn rất lớn. Chúng ta hoàn toàn có thể đạt 15–20 triệu tài khoản, thậm chí 30 triệu trong tương lai.

Việt Nam hoàn toàn có thể đạt 15–20 triệu tài khoản, thậm chí 30 triệu trong tương lai.

- Ông có nghĩ rằng sự quan tâm của các nhà đầu tư quốc tế chủ yếu vẫn xoay quanh chuyện nâng hạng thị trường?

Hoàn toàn không. Tôi đã làm việc tại thị trường này suốt 25 năm và chưa từng nghe ai hỏi: Bao giờ Việt Nam được nâng hạng để chúng tôi cân nhắc đầu tư? Thay vào đó, họ hỏi: Ngân hàng nào tốt nhất? Doanh nghiệp nào quản trị hiệu quả nhất? Lợi thế cạnh tranh ở đâu? Các công ty nào mà ông thấy đang dẫn đầu nhóm các công ty bán các mặt hàng tiêu dùng (thiết yếu và không thiết yếu)? Những câu hỏi này đã quá quen thuộc với tôi khi trao đổi với những nhà đầu tư quốc tế ở các thị trường đã phát triển. Vì vậy, Việt Nam vẫn và sẽ là một trong những điểm đến đầu tư có sức hút lớn.

Nói cách khác, điều thu hút nhà đầu tư không phải là một dòng thông báo từ London hay New York, mà chính là những câu chuyện thành công mà Việt Nam đã tạo dựng trong suốt hai thập kỷ qua.

Chúng ta đã đi từ chưa đến 3.000 tài khoản chứng khoán vào năm 2000, lên tới gần 10,7 triệu tài khoản vào tháng 8 năm nay. Con số này có thể đạt 15 triệu vào năm 2030, thậm chí cao hơn. Điều đó chứng minh tiềm năng tăng trưởng khổng lồ ở ngay trong nước, và các nhà đầu tư trong nước là những người mang đến sự tăng trưởng này. Đồng thời với việc thị trường được nâng hạng, các nhà đầu tư quốc tế sẽ dần gia tăng, tham gia đầu tư vào Việt Nam. Điều này là điều chắc chắn.

Tóm lại, hãy tiếp tục nhìn vào những gì Việt Nam đã làm được và đang thực hiện. Nâng hạng sẽ đến vào thời điểm thích hợp, nhưng thành công thật sự là ở chỗ chúng ta đã biến một thị trường sơ khai thành một trụ cột kinh tế trị giá hàng trăm tỷ USD, với sức hút không ngừng lớn lên. Vị thế của thị trường Việt Nam rất vững chắc.
- Trân trọng cảm ơn ông!

Nguồn: Thành công không dừng ở nâng hạng thị trường