"Lực đẩy" nào cho ngành chứng khoán những tháng cuối năm?

Trên thực tế, sau nhịp điều chỉnh đưa định giá về mức thấp, nhóm cổ phiếu chứng khoán đang đứng trước cơ hội hồi phục mạnh mẽ trong những tháng cuối năm 2026. Lực kéo không chỉ đến từ câu chuyện vĩ mô, kỳ vọng nâng hạng mà còn được bảo chứng bởi nền tảng lợi nhuận vững chắc từ hoạt động tự doanh và cho vay ký quỹ.

Không nhìn một vài nhịp hồi và đổ dốc trong vài phiên, thì thị trường chứng khoán (TTCK) vừa trải qua một nhịp chiết khấu đáng kể, giảm gần 10% từ vùng đỉnh của quý 2/2026. Tuy nhiên, dưới góc nhìn phân tích chuyên sâu, nhịp điều chỉnh này lại mở ra "cửa sáng" cho vị thế giao dịch ngắn và trung hạn, đặc biệt là với nhóm cổ phiếu có độ nhạy cao với thị trường như chứng khoán. Báo cáo chiến lược mới đây của Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) đã phác họa rõ nét bức tranh lợi nhuận cũng như những chất xúc tác có thể kích hoạt đà tăng của nhóm ngành này trong giai đoạn tới.

Phiên giảm 14/8 đã "thổi bay" hơn 175.400 tỷ đồng vốn hóa của sàn HoSE, giá trị còn lại khoảng 8,3 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, thị trường vẫn có những thông tin tích cực cho dài hạn. (Ảnh: Quốc Tuấn)

Còn "điểm rơi" nâng hạng

Theo nhận định từ Rồng Việt, thị trường đang hội tụ ba chất xúc tác quan trọng để bước vào một nhịp hồi phục mới. Thứ nhất, áp lực bán giải chấp (margin call) trên toàn thị trường đã hạ nhiệt đáng kể sau những biến động của nửa cuối tháng Bảy, tạo tâm lý ổn định cho dòng tiền quay trở lại.

Thứ hai, và cũng là câu chuyện được giới đầu tư đặc biệt quan tâm, đó chính là lực đẩy từ dòng sự kiện chính thức nâng hạng của FTSE. Dòng vốn từ các quỹ ETF theo dõi rổ FTSE Emerging được dự báo sẽ bắt đầu giải ngân từ ngày 21/9, ngay sau khi danh mục chỉ số được công bố chính thức vào ngày 21/8. Yếu tố này đóng vai trò như một liều thuốc có tác động kích thích tâm lý, thu hút dòng tiền đón đầu xu hướng.

Thứ ba, VDSC cho rằng còn khả năng NHNN nghiêng chính sách tiền ktệ về hướng hỗ trợ tăng trưởng trong các tháng cuối năm. Trong bối cảnh tỷ giá được kiểm soát tương đối tốt (VND chỉ mất giá khoảng 0,4% so với USD kể từ đầu năm), chuyên gia đánh giá môi trường tiền tệ "dễ thở" luôn là bệ phóng tích cực cho thanh khoản và điểm số của thị trường chứng khoán.

Chính nhờ nhịp điều chỉnh vừa qua, định giá của ngành chứng khoán đã lùi về dưới mức trung bình lịch sử, tạo ra một biên an toàn hấp dẫn. Cụ thể, P/B toàn ngành hiện đang giao dịch ở mức 1,60 lần, thấp hơn khoảng 12% so với mức bình quân 5 năm là 1,80 lần, bất chấp việc ROE giảm quý thứ hai liên tiếp về mức 12,0%. Mức chiết khấu định giá này được kỳ vọng là điểm tựa vững chắc để giải ngân.

Sức bật từ nội tại các công ty chứng khoán

Nhìn sâu vào bức tranh tài chính, bức tường phòng thủ lợi nhuận của các công ty chứng khoán (CTCK) hiện tại đã khác xa so với các chu kỳ trước. Tổng thu nhập hoạt động (TOI) toàn ngành trong quý 2/2026 đạt mức 16.300 tỷ đồng, tăng tới 43% so với quý trước và 39% so với cùng kỳ.

Đáng chú ý, tự doanh đóng góp hơn một nửa lợi nhuận, hồi phục mạnh từ đợt sụt giảm trong quý 1/2026. Thu nhập thuần từ hoạt động tự doanh đạt 8.400 tỷ đồng, tăng 47% so với quý trước (QoQ), tương đương 51% tổng thu nhập hoạt động (TOI). Trong đó, thu nhập thuần từ tài sản FVTPL tăng 47% QoQ, lên 5.500 tỷ đồng.

Dữ liệu VDSC cho biết cho vay ký quỹ là động cơ tăng trưởng ổn định nhất và đang ở mức đỉnh lịch sử. Thu nhập thuần từ cho vay ký quỹ, sau khi trừ chi phí lãi vay, đạt 4.105 tỷ đồng, tăng 8% QoQ và 77% YoY, chiếm 25% TOI. Đây là cấu phần duy nhất duy trì tăng trưởng liên tục trong cả giai đoạn thị trường điều chỉnh, đồng thời là nguồn thu nhập ổn định nhất của ngành hiện nay, khi dư nợ cho vay ký quỹ liên tục lập đỉnh mới bất chấp diễn biến thị trường.

Thu nhập từ ngân hàng đầu tư (IB) tăng đột biến. Mảng IB đạt 3.100 tỷ đồng, tăng hơn 6 lần so với quý trước và chiếm 19% TOI — mức cao bất thường so với vùng 5–10% trong các quý trước. Diễn biến này chủ yếu đến từ một số ít công ty chứng khoán có lợi thế vượt trội về hệ sinh thái khách hàng và nhu cầu phát hành trái phiếu cao, bao gồm VPX (1.170 tỷ đồng), TCX (835 tỷ đồng), HDS (720 tỷ đồng) và LPS (200 tỷ đồng). Do đó, chuyên gia VDSC đánh giá đây là khoản thu nhập mang tính thời điểm và chưa mang tính đại diện cho toàn ngành.

Thu nhập thuần từ hoạt động môi giới tiếp tục chiếm tỷ trọng nhỏ. Mảng này chỉ đạt khoảng 420 tỷ đồng trong 2Q26, giảm 62% QoQ và 40% YoY, tương đương vỏn vẹn 2,5% TOI - mức thấp nhất trong chuỗi 10 quý gần nhất, so với 9,5% trong quý 1/2026 và 9,6% tại giai đoạn cao điểm quý 3/2025. Điều này cho thấy trong chu kỳ hiện tại, sự phục hồi của thanh khoản thị trường không còn là động lực chính cho lợi nhuận của các công ty chứng khoán như các chu kỳ trước, khi cạnh tranh về phí đã kéo biên lợi nhuận gộp của hoạt động môi giới xuống mức rất thấp.

Dựa trên cấu trúc lợi nhuận này, VDSC khuyến nghị nhà đầu tư ưu tiên lựa chọn cổ phiếu chứng khoán dựa trên hai tiêu chí cốt lõi: (1) Hệ số beta cao cùng tỷ trọng cổ phiếu lớn trong danh mục FVTPL để tận dụng lực kéo nhanh nhạy trong ngắn hạn; và (2) Khả năng tăng trưởng dư nợ ký quỹ để đảm bảo nền tảng lợi nhuận bền vững.

Lọc theo các tiêu chí khắt khe này, những cái tên như VIX, CTS, SHS hay VPX nổi bật nhờ tỷ trọng cổ phiếu trong danh mục FVTPL cao so với quy mô tự doanh và vốn chủ sở hữu. Trong khi đó, xét về dư địa cho vay ký quỹ lớn nhằm đón đầu dòng tiền margin bùng nổ, VIX, SSI, TCX, VPX và VCK đang là những CTCK nắm giữ lợi thế dẫn đầu thị trường.

Mặc dù hội tụ nhiều điểm sáng, chặng đường nửa cuối năm vẫn có thể có những "ổ gà", "ổ trâu", nói theo cách ví von của ông Lê Anh Tuấn - Tổng Giám đốc khi nhìn lại chặng đường của TTCK giai đoạn vừa qua.

Các chuyên gia VDSC vì vậy cũng thận trọng lưu ý các nhà đầu tư cần theo dõi sát sao rủi ro từ diễn biến lãi suất và tỷ giá nếu đi ngược kỳ vọng, cũng như kịch bản quy mô dòng vốn thụ động tham gia thị trường có thể chỉ ở mức khiêm tốn sau khi Việt Nam chính thức được nâng hạng. Do đó, việc xác định quy mô vị thế và quản trị rủi ro chặt chẽ vẫn là "kim chỉ nam" cho mọi quyết định giải ngân.

Nguồn: "Lực đẩy" nào cho ngành chứng khoán những tháng cuối năm?