Mùa mua sắm cuối năm có đủ sức kéo cổ phiếu bán lẻ?

Doanh thu tăng, lợi nhuận vẫn phải chờ

Từ cuối tháng 9, thị trường bắt đầu tính đến những đợt mua sắm nối tiếp nhau: hàng công nghệ vào mùa thay thiết bị, các chương trình khuyến mại cuối năm, nhu cầu quà tặng, trang sức và chuẩn bị hàng hóa cho dịp Tết. Đây là giai đoạn các chuỗi bán lẻ có cơ hội đẩy nhanh vòng quay hàng tồn kho, cải thiện doanh thu trên mỗi cửa hàng.

Kỳ vọng ấy khiến cổ phiếu bán lẻ được chú ý trở lại. Song nhìn cả nhóm như một câu chuyện chung dễ dẫn đến đánh giá sai. Một chuỗi điện máy phụ thuộc nhiều vào quyết định mua sắm không thường xuyên của hộ gia đình. Nhà thuốc có tệp khách hàng và nhịp tiêu dùng khác. Doanh nghiệp trang sức chịu tác động của giá vàng, còn nhà phân phối thiết bị công nghệ phải tính đến tốc độ ra mắt sản phẩm mới và nhu cầu nhập hàng của đại lý.

MWG là cái tên có ảnh hưởng lớn đến bức tranh lợi nhuận của nhóm bán lẻ niêm yết. Doanh nghiệp vừa khai thác mùa bán hàng công nghệ, điện máy, vừa phát triển mảng thực phẩm qua Bách Hóa Xanh. Quy mô lớn tạo lợi thế về mạng lưới, đàm phán với nhà cung cấp và tổ chức khuyến mại. Nhưng quy mô cũng đồng nghĩa chỉ một thay đổi nhỏ về biên lợi nhuận hoặc chi phí vận hành có thể tạo ra chênh lệch đáng kể trong kết quả cuối cùng.

Với mảng điện thoại và điện máy, số lượng sản phẩm bán ra cần được đặt cạnh mức giảm giá để kích cầu. Nếu doanh thu tăng chủ yếu nhờ ưu đãi sâu, lợi nhuận có thể không tăng cùng tốc độ. Ngược lại, khi doanh nghiệp bán được nhiều sản phẩm có giá trị cao, phụ kiện và dịch vụ đi kèm, hiệu quả kinh doanh có thể cải thiện rõ hơn mức tăng doanh thu.

Bách Hóa Xanh lại đặt ra một phép thử khác. Mở thêm điểm bán giúp doanh thu mở rộng, nhưng điều nhà đầu tư cần theo dõi là các cửa hàng mới đạt doanh số ổn định nhanh đến đâu, chi phí vận chuyển có được kiểm soát hay không và lợi nhuận có theo kịp tốc độ mở rộng mạng lưới. Mùa cao điểm sẽ có ý nghĩa hơn nếu chuỗi giữ được hiệu quả sau khi lượng khách tăng lên.

Ở FRT, động lực không chỉ nằm tại FPT Shop. Long Châu hoạt động trong lĩnh vực dược phẩm và chăm sóc sức khỏe, nơi nhu cầu mua hàng ít phụ thuộc hơn vào một vài dịp khuyến mại. Việc mở rộng mạng lưới có thể tiếp tục nâng doanh thu, nhưng cũng kéo theo yêu cầu về vốn, nhân sự và quản trị từng điểm bán. Vì thế, số cửa hàng tăng là một chỉ dấu; doanh thu và lợi nhuận trên mỗi cửa hàng mới cho thấy chất lượng tăng trưởng.

PNJ bước vào cuối năm với những cơ hội từ mùa cưới, lễ tết và nhu cầu mua trang sức làm quà. Dẫu vậy, giá vàng ở mặt bằng cao có thể khiến người mua cân nhắc kỹ hơn hoặc chuyển sang sản phẩm nhẹ ký, vừa túi tiền. Doanh nghiệp phải chọn cơ cấu hàng phù hợp, quản trị vốn nằm trong tồn kho và giữ được biên lợi nhuận khi giá nguyên liệu biến động. Một mùa bán hàng đông khách chưa hẳn là một mùa kinh doanh dễ dàng.

Còn với DGW, kết quả phụ thuộc vào sức tiêu thụ của các dòng sản phẩm mà doanh nghiệp phân phối và nhịp nhập hàng của hệ thống đại lý. Khi sản phẩm mới được thị trường đón nhận, doanh thu có thể tăng nhanh. Nhưng nếu sức mua thực tế thấp hơn dự kiến, hàng tồn trong kênh phân phối sẽ tạo áp lực cho các kỳ sau. Diễn biến đơn hàng, vòng quay tồn kho và biên lợi nhuận vì vậy cần được xem cùng nhau.

Sức mua thường tăng khi bước vào quý cuối năm, nhưng doanh thu cao chưa chắc mang lại lợi nhuận tương ứng.

Giá cổ phiếu chạy trước bao xa?

Thị trường chứng khoán thường phản ứng với kỳ vọng trước khi báo cáo tài chính được công bố. Bởi vậy, một doanh nghiệp có kết quả kinh doanh tốt vẫn có thể chứng kiến giá cổ phiếu chững lại nếu mức tăng ấy đã được nhà đầu tư dự báo và phản ánh vào giá. Chiều ngược lại, cổ phiếu có thể biến động mạnh chỉ từ dấu hiệu cho thấy lợi nhuận sắp cải thiện.

Đây là lý do mùa mua sắm cuối năm không tự động tạo thành một đợt tăng đồng loạt cho nhóm bán lẻ. MWG, FRT, PNJ và DGW có mô hình kinh doanh, tốc độ mở rộng và mức độ nhạy cảm với sức mua khác nhau. Ngay trong cùng một doanh nghiệp, sự khởi sắc của một chuỗi cũng có thể bị bù trừ bởi chi phí hoặc kết quả kém thuận lợi ở mảng khác.

Nhà đầu tư vì thế cần nhìn xa hơn những con số doanh thu theo tháng. Doanh thu tăng bao nhiêu là nhờ mở thêm cửa hàng, bao nhiêu đến từ các điểm bán hiện hữu? Lợi nhuận gộp có giữ được khi doanh nghiệp đẩy mạnh khuyến mại? Hàng tồn kho tăng để chuẩn bị cho mùa bán hàng hay vì tiêu thụ chậm? Dòng tiền kinh doanh có đi cùng lợi nhuận ghi nhận? Những câu hỏi này giúp phân biệt tăng trưởng thực chất với tăng trưởng chỉ nổi bật trên bề mặt.

Một biến số nữa là chi phí vốn. Bán lẻ cần tiền để dự trữ hàng, duy trì mạng lưới và mở rộng điểm bán. Nếu chi phí vay tăng trong khi hàng hóa quay vòng chậm hơn dự kiến, phần lợi ích từ doanh thu cao có thể bị thu hẹp. Với doanh nghiệp đang đầu tư mạnh, áp lực này càng cần được tính đến khi đánh giá triển vọng lợi nhuận.

Cuối cùng là mức giá nhà đầu tư phải trả cho kỳ vọng. Một cổ phiếu đã tăng mạnh trước mùa cao điểm sẽ cần kết quả kinh doanh đủ tốt để duy trì sức hút. Doanh nghiệp có câu chuyện tăng trưởng hấp dẫn vẫn có thể là khoản đầu tư rủi ro nếu giá mua đã phản ánh quá nhiều điều thuận lợi.

Quý cuối năm sẽ là dịp kiểm chứng sức mua và năng lực vận hành của từng chuỗi. Khi các chương trình khuyến mại khép lại, điều còn lại để đánh giá không phải lượng khách ghé cửa hàng trong vài tuần cao điểm, mà là lợi nhuận, dòng tiền và hiệu quả sử dụng vốn doanh nghiệp giữ được sau cả mùa bán hàng.

Nguồn: Mùa mua sắm cuối năm có đủ sức kéo cổ phiếu bán lẻ?