Làn sóng bán tháo cổ phiếu công nghệ toàn cầu: Khi kỳ vọng AI bị thử thách

Cổ phiếu công nghệ mất hàng nghìn tỷ USD vốn hóa

Phiên giao dịch ngày 5/11 đánh dấu một trong những đợt bán tháo mạnh nhất của nhóm cổ phiếu công nghệ Mỹ trong nhiều tháng. Theo Reuters, chỉ số Nasdaq Composite giảm 5,5%, mức giảm trong ngày sâu nhất kể từ tháng 4/2025. Trong khi đó, Nasdaq 100 mất 6,4%, tương đương khoảng 2.500 tỷ USD vốn hóa thị trường bị xóa sổ.

Áp lực tập trung rõ nét ở nhóm bán dẫn và doanh nghiệp cung cấp hạ tầng AI. Chỉ số bán dẫn Philadelphia (SOX) có thời điểm giảm tới 12%, xuống mức thấp nhất trong hơn 6 tháng. Cổ phiếu Nvidia giảm 9%, AMD mất 17%; nhiều doanh nghiệp công nghệ khác cũng ghi nhận mức giảm hai chữ số.

Chỉ số đo lường biến động kỳ vọng của thị trường Mỹ (VIX) tăng mạnh nhất kể từ tháng 12/2024, cho thấy tâm lý phòng thủ gia tăng.

Đáng chú ý, đây không phải phiên giảm điểm đơn lẻ. Nasdaq Composite đã bước vào vùng điều chỉnh khi thấp hơn gần 12% so với mức đóng cửa kỷ lục ngày 6/10. Tính từ giữa tháng 10, chỉ số này đã có 5 phiên giảm hơn 500 điểm. Áp lực bán tập trung vào những cổ phiếu từng tăng mạnh nhờ kỳ vọng AI, đặc biệt trong các lĩnh vực bán dẫn, trung tâm dữ liệu và điện toán.

Tuy nhiên, thị trường nhanh chóng xuất hiện nhịp phục hồi. Trong phiên 9/11, S&P 500 tăng 2,3%, Dow Jones tăng 2,2% và Nasdaq Composite tăng 2,7%. Đây là phiên tăng mạnh nhất của thị trường Mỹ kể từ tháng 4. Giá dầu giảm cũng góp phần cải thiện tâm lý nhà đầu tư. Dù các chỉ số đã lấy lại đà tăng, thị trường vẫn cần thêm thời gian để xác lập xu hướng, nhất là khi những yếu tố gây áp lực lên nhóm cổ phiếu AI vẫn hiện hữu.

Những nhịp tăng, giảm mạnh liên tiếp phản ánh tâm lý thận trọng và sự thay đổi trong quyết định của nhà đầu tư trước các thông tin mới. Dòng tiền có thể nhanh chóng quay lại khi định giá hạ nhiệt hoặc rủi ro trước mắt dịu bớt, nhưng cũng có thể tiếp tục rút khỏi nhóm cổ phiếu công nghệ nếu triển vọng lợi nhuận không đáp ứng kỳ vọng.

Hiệu quả đầu tư AI và áp lực huy động vốn trở thành tâm điểm

Một trong những nguyên nhân quan trọng đứng sau đợt bán tháo là câu hỏi về khả năng chuyển hóa quy mô đầu tư khổng lồ vào AI thành doanh thu và lợi nhuận tương xứng. Trong thời gian qua, các tập đoàn công nghệ lớn liên tục mở rộng chi tiêu cho trung tâm dữ liệu, chip xử lý và hạ tầng điện toán. Tuy nhiên, khi quy mô vốn ngày càng lớn, nhà đầu tư bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến thời gian hoàn vốn, dòng tiền và hiệu quả khai thác thương mại.

Lãnh đạo một số định chế tài chính lớn đã đưa ra những cảnh báo về rủi ro định giá trong lĩnh vực AI. Ông Daniel Pinto, Phó Chủ tịch JPMorgan, nhận định thị trường đang kỳ vọng mức tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận cho các công ty liên quan ở mức quá cao. "Tôi tin rằng lĩnh vực này có quỹ đạo tăng trưởng tích cực nhưng chậm rãi, có thể không dốc như cách thị trường đang định giá. Vì vậy, tôi cho rằng có thể sẽ xuất hiện một đợt điều chỉnh trong lĩnh vực AI," ông Daniel Pinto nhận định.

Ông David Solomon, Giám đốc điều hành của Goldman Sachs, cho biết bất chấp những biến động thị trường liên quan đến AI, các công ty vững mạnh với "câu chuyện hấp dẫn" vẫn sẽ có khả năng huy động vốn. Tuy nhiên, sự tăng trưởng mạnh mẽ của ngành này cũng có thể tạo ra biến động đối với các nhà đầu tư. Trong khi đó, ông Peng Zhao, Giám đốc điều hành Citadel Securities, cho rằng quy mô vốn và tốc độ phát triển của AI đang khiến việc định giá trở nên khó khăn, bởi thị trường chưa có đủ cơ sở để xác định chính xác tiềm năng doanh thu của công nghệ này

Áp lực không chỉ nằm ở phía doanh nghiệp sử dụng vốn mà còn lan sang các tổ chức tài trợ. Theo Reuters, một số ngân hàng và nhà đầu tư tín dụng đang thận trọng hơn với các thương vụ cho vay liên quan đến AI sau đợt bán tháo trên thị trường chứng khoán. Một số tổ chức cho vay từng sẵn sàng tài trợ cho các dự án trung tâm dữ liệu nay đã tăng cường rà soát dòng tiền, điều khoản hợp đồng và khả năng trả nợ của bên vay.

Theo Goldman Sachs Research, tổng lượng phát hành nợ của các nhà cung cấp dịch vụ đám mây quy mô lớn (hyperscaler) trên toàn cầu có thể đạt 420 tỷ USD trong năm 2027, tăng hơn 60% so với ước tính 250 tỷ USD cho năm tài chính 2026. Khoảng 35% chi tiêu vốn của nhóm doanh nghiệp này trong năm 2027 dự kiến được tài trợ bằng nợ.

Nhu cầu huy động vốn lớn phản ánh quy mô đầu tư ngày càng mở rộng vào hạ tầng AI, đồng thời khiến khả năng tạo dòng tiền và đáp ứng nghĩa vụ nợ trở thành những yếu tố được các tổ chức tín dụng, nhà đầu tư quan tâm hơn. Theo ông Yuri Seliger, chuyên gia phân tích tín dụng tại Bank of America, chênh lệch lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của nhóm hyperscaler đã nới rộng khoảng 50 điểm cơ bản kể từ đầu năm 2026. Mức tăng này cao hơn đáng kể so với khoảng 20 điểm cơ bản ở nhóm doanh nghiệp công nghiệp có chất lượng tín dụng cao, không liên quan đến AI. Khoảng cách trên phản ánh sự thay đổi trong khẩu vị của nhà đầu tư trái phiếu: các doanh nghiệp gắn với hạ tầng AI đang phải đối mặt với yêu cầu bù đắp rủi ro cao hơn khi huy động vốn

Bên cạnh yếu tố tài chính, triển vọng xây dựng trung tâm dữ liệu tại Mỹ cũng chịu tác động từ những lo ngại về chính sách và hạ tầng. Sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, kết quả tại một số địa phương làm dấy lên khả năng gia tăng giám sát đối với các dự án trung tâm dữ liệu. Những vấn đề như nhu cầu điện, nước, tác động đến cộng đồng dân cư và thủ tục cấp phép có thể khiến tiến độ triển khai dự án kéo dài.

Ngân hàng UBS ước tính khoảng 30% công suất trung tâm dữ liệu dự kiến được bổ sung tại Mỹ trong năm 2028 có thể bị ảnh hưởng nếu các dự án xây dựng bị tạm dừng. Nếu kịch bản này xảy ra, nhu cầu đối với chip, thiết bị mạng và các dịch vụ điện toán có thể chịu tác động theo tiến độ triển khai dự án.

Chu kỳ tăng trưởng AI đã kết thúc?

Dù những lo ngại về định giá, chi phí vốn và hiệu quả đầu tư đang gia tăng, không phải tất cả tổ chức phân tích đều cho rằng đợt bán tháo vừa qua báo hiệu sự đảo chiều dài hạn của ngành AI.

Morgan Stanley đánh giá đợt bán tháo cổ phiếu AI vừa qua có phần quá mức so với những rủi ro thực tế. Theo tổ chức này, các thay đổi về chính sách và quy định xây dựng có thể khiến một số dự án trung tâm dữ liệu lùi tiến độ từ năm 2028 sang năm 2029, nhưng chưa làm thay đổi căn bản triển vọng đầu tư hạ tầng AI. Việc kéo dài thời gian triển khai dự án thậm chí có thể giúp cung - cầu trong chuỗi cung ứng trung tâm dữ liệu cân bằng hơn, cải thiện triển vọng tín dụng và hỗ trợ giá thuê năng lực điện toán.

Ở chiều tích cực, Morgan Stanley khuyến nghị nhà đầu tư tận dụng nhịp giảm của thị trường để gia tăng vị thế, đồng thời duy trì quan điểm tích cực với các tập đoàn công nghệ quy mô lớn như Amazon, Meta Platforms và Alphabet. Tổ chức này cũng nhận định còn cơ hội đầu tư ở nhóm doanh nghiệp bán dẫn như Nvidia, Broadcom; lưu trữ dữ liệu như Seagate, Western Digital và thiết bị mạng quang như Coherent, Lumentum.

Trong khi đó, HSBC cho biết đang tận dụng đợt điều chỉnh vừa qua để tăng tỷ trọng cổ phiếu, ưu tiên nhóm công nghệ tại Mỹ và châu Á.

Ở góc nhìn khác, bà Jane Gibbons, chuyên gia phân tích cổ phiếu tại Jefferies, đánh giá phiên bán tháo ngày 5/11 chủ yếu xuất phát từ phản ứng của nhà đầu tư trước những thông tin và lo ngại mới, thay vì phản ánh sự thay đổi căn bản trong triển vọng ngành AI. Cùng quan điểm thận trọng trước khả năng thị trường phản ứng thái quá, UBS nhận định nhà đầu tư đang đánh giá quá tiêu cực các rủi ro liên quan đến chính sách, tín dụng và quy mô chi tiêu cho AI.

Trong giới phân tích hiện có hai cách nhìn tương đối khác nhau về triển vọng của nhóm cổ phiếu AI. Một bên cho rằng đợt bán tháo phản ánh quá trình định giá lại cần thiết sau giai đoạn tăng nóng, khi nhà đầu tư đòi hỏi bằng chứng rõ hơn về hiệu quả đầu tư. Bên còn lại cho rằng nhu cầu về năng lực tính toán và hạ tầng AI vẫn lớn, do đó biến động hiện tại có thể chủ yếu là sự điều chỉnh về kỳ vọng và tiến độ đầu tư.

Trong ngắn hạn, kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp đầu ngành có thể sẽ là phép thử quan trọng đối với tâm lý thị trường. Theo Reuters, Nvidia dự kiến công bố kết quả kinh doanh ngày 17/11; doanh thu từ mảng trung tâm dữ liệu được kỳ vọng tăng hơn 12% so với quý trước. Cùng với đó, kế hoạch phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) của Anthropic cũng được giới đầu tư theo dõi như một yếu tố có thể tác động đến tâm lý đối với lĩnh vực AI.

Nguồn: Làn sóng bán tháo cổ phiếu công nghệ toàn cầu: Khi kỳ vọng AI bị thử thách