Chương mới của thị trường chứng khoán và huy động vốn cho doanh nghiệp

Đây là quan điểm đã được các nhà quản lý thị trường chứng khoán Việt Nam (TTCK) và các chuyên gia nhấn mạnh nhiều lần khi nhìn nhận về cơ hội của TTCK từ cột mốc nâng hạng cận biên lên mới nổi thứ cấp, chính thức từ ngày 21/9/2026 vừa qua.

Tiếp tục nâng cao chất lượng vận hành của thị trường chứng khoán

Phát biểu trong khuôn khổ Hội nghị thường niên Diễn đàn Chứng khoán châu Á lần đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam (ASF), bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), nhấn mạnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước sang một chương mới với nhiều kỳ vọng, đi cùng cam kết cải cách toàn diện.

Bà Vũ Thị Chân Phương - Chủ tịch UBCKNN phát biểu. (Ảnh: SSC)

Theo Chủ tịch UBCKNN, việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp là một cột mốc lịch sử. Kết quả này phản ánh những nỗ lực kéo dài nhiều năm trong việc hoàn thiện khung pháp lý, hiện đại hóa hạ tầng kỹ thuật và cải thiện khả năng tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư quốc tế.

Quy mô thị trường tiếp tục mở rộng, với nhiều chỉ số ghi nhận những bước tiến đáng chú ý. Tính đến cuối tháng 9/2026, tổng vốn hóa thị trường cổ phiếu trên hai sở giao dịch đạt khoảng 404 tỷ USD, tương đương 81,7% GDP. Giá trị giao dịch bình quân mỗi ngày từ đầu năm duy trì quanh mức 1 tỷ USD. Số lượng tài khoản giao dịch chứng khoán cũng đạt gần 13,9 triệu, cho thấy quy mô và tiềm năng ngày càng lớn của thị trường.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhu cầu vốn lớn để phục vụ tăng trưởng kinh tế, đầu tư hạ tầng, chuyển dịch năng lượng, phát triển công nghệ cao và các ngành công nghiệp mới.

Trong bối cảnh đó, thị trường vốn ngày càng giữ vai trò quan trọng, vừa là kênh huy động nguồn vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp, vừa là cầu nối giữa dòng vốn trong nước và quốc tế. Mục tiêu là xây dựng thị trường chứng khoán vận hành hiệu quả, đóng góp tích cực vào quá trình phát triển chung của nền kinh tế, Chủ tịch UBCKNN phát biểu.

Bà Vũ Thị Chân Phương khẳng định, việc được nâng hạng lên thị trường mới nổi không phải đích đến cuối cùng, mà là điểm khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới.

Theo đó, bà nhấn mạnh, một thị trường mới nổi không chỉ cần mở rộng về quy mô mà còn phải nâng cao tính minh bạch, hiệu quả, an toàn và khả năng đáp ứng các chuẩn mực quốc tế.

Chủ tịch UBCKNN cho biết, để hiện thực hóa mục tiêu này, Việt Nam sẽ tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế và hoàn thiện khung pháp lý, tập trung vào một số định hướng trọng tâm như tăng cường giám sát, nâng cao tính minh bạch và chất lượng công bố thông tin; cải thiện điều kiện tiếp cận thị trường cho nhà đầu tư nước ngoài; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số và hiện đại hóa hạ tầng công nghệ.

Theo Chủ tịch UBCKNN, cải cách thị trường là quá trình liên tục, lâu dài. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là mở rộng quy mô hay phát triển thêm sản phẩm, mà quan trọng là nâng cao hiệu quả vận hành của thị trường, khả năng huy động vốn của doanh nghiệp và mức độ bảo vệ nhà đầu tư. Việt Nam mong muốn tiếp tục là thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng thị trường vốn khu vực; tăng cường chia sẻ kinh nghiệm, hợp tác và kết nối thị trường vốn Việt Nam với khu vực và thế giới.

Các giải pháp huy động vốn

Tại diễn đàn, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Nguyễn Hoàng Dương cũng cho biết, khu vực châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục là động lực tăng trưởng của kinh tế toàn cầu, trong đó Đông Nam Á nổi lên về nguồn vốn đầu tư và đổi mới sáng tạo. Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10% trong 5 năm tới. Tổng nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026-2030 ước khoảng 38,5 triệu tỷ đồng. Ngân sách nhà nước dự kiến đáp ứng khoảng 8,5 triệu tỷ đồng, tương đương 20%; phần còn lại đến từ khu vực tư nhân và nguồn vốn quốc tế.

Phiên thảo luận "Thị trường mới nổi: Từ nâng hạng thị trường đến trụ cột huy động vốn cho nền kinh tế”. (Ảnh: SSC)

Theo ông Nguyễn Hoàng Dương, kênh thị trường vốn và thị trường chứng khoán được đặt mục tiêu đóng góp khoảng 10 triệu tỷ đồng, bình quân 2 triệu tỷ đồng mỗi năm. Riêng tổng giá trị huy động qua thị trường chứng khoán dự kiến đạt 5,4 triệu tỷ đồng trong 5 năm tới, cao hơn hai lần tổng nguồn vốn huy động giai đoạn 2020-2025.

Trên cơ sở chiến lược phát triển thị trường chứng khoán, UBCKNN xác định 5 định hướng ưu tiên gồm: Tái cân bằng cấu trúc dẫn vốn của nền kinh tế; đa dạng công cụ nợ bằng đồng nội tệ; xây dựng cơ sở nhà đầu tư tổ chức dài hạn; phát triển trái phiếu bền vững theo chuẩn quốc tế; và hội nhập sâu hơn thông qua áp dụng IFRS, nâng cao tiêu chuẩn quản trị công ty theo OECD, khuyến khích công bố thông tin ESG.

Đến năm 2030, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đặt mục tiêu giá trị tài sản của nhà đầu tư nước ngoài đạt khoảng 15% GDP, tổng giá trị tài sản ròng của các quỹ khoảng 5% GDP và quy mô tài sản các quỹ hưu trí tăng trưởng bình quân 11,5%/năm. UBCKNN cũng đặt mục tiêu duy trì xếp hạng của FTSE Russell, đáp ứng tiêu chí nâng hạng lên thị trường mới nổi của MSCI và thị trường mới nổi bậc cao của FTSE Russell đến năm 2030.

Chia sẻ tại phiên thảo luận "Emerging markets: From market upgrade to a Pillar of Capital Formation for the Company” (Các thị trường mới nổi: Từ nâng hạng thị trường đến trụ cột huy động vốn cho doanh nghiệp", ông Johan Nyvene - Chủ tịch HĐQT CTCP Chứng khoán TP. HCM (HSC, HOSE: HCM) đã nhận định về thực trạng dòng vốn trên TTCK Việt Nam, đồng thời đề xuất giải pháp phát triển lực lượng nhà đầu tư tổ chức trong nước.

Theo đó, ông cho biết trên TTCK Việt Nam, hiện khoảng 85-90% giá trị giao dịch hằng ngày đến từ các nhà đầu tư cá nhân trong nước. Dù tỷ trọng này có thể tạo cảm giác thị trường đã bão hòa, Chủ tịch HSC cho rằng thực tế vẫn tồn tại những bất cập trong cách thức dòng tiền được phân bổ và vận hành.

Cụ thể, phần lớn nhà đầu tư cá nhân có xu hướng tự lựa chọn cổ phiếu và trực tiếp giải ngân, thay vì ủy thác vốn cho các đơn vị quản lý tài sản chuyên nghiệp.

Giáo dục nhà đầu tư vẫn là nhiệm vụ cần thiết và phải được duy trì, dù đòi hỏi nhiều chi phí. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở nhận thức hay quy mô dòng vốn, mà còn ở sự thiếu hụt một hệ thống định chế tích lũy dài hạn hoàn chỉnh, ông Johan Nyvene nêu vấn đề.

Lấy kinh nghiệm từ thị trường Mỹ, Johan Nyvene đề cập đến chương trình hưu trí 401(k), một mô hình đã vận hành trong nhiều năm, cho phép người lao động trích một phần tiền lương định kỳ để tích lũy và đầu tư cho tương lai. Qua đó, ông đề xuất cơ quan quản lý Việt Nam xem xét xây dựng cơ chế vừa khuyến khích, vừa định hướng người dân tham gia đóng góp dài hạn vào các quỹ.

Cùng với đề xuất chi tiết về phương thức đóng góp, ông kiến nghị Nhà nước áp dụng chính sách ưu đãi hoặc miễn thuế (tax holiday) đối với phần thu nhập được trích để đưa vào các quỹ tích lũy dài hạn. Theo ông, đây sẽ là một trong những cơ chế khuyến khích người dân tham gia tích lũy và đầu tư cho tương lai. Ông cũng đề xuất người tham gia không được rút vốn tự do trước hạn và cho rằng đây là một trong những thông lệ tốt để xây dựng nền tảng nhà đầu tư tổ chức vững chắc cho TTCK Việt Nam.

Nguồn: Chương mới của thị trường chứng khoán và huy động vốn cho doanh nghiệp