Lãi suất rục rịch tăng, ngân hàng bước vào cuộc đua giữ dòng tiền

Cuộc đua huy động đã thực sự nóng trở lại

Bước vào những tháng cuối năm 2025, thị trường tài chính Việt Nam ghi nhận sự dịch chuyển rõ rệt của dòng vốn với nhiều tín hiệu đáng chú ý.

Theo dữ liệu thực tế từ thị trường, đến cuối tháng 11 năm 2025, lãi suất huy động đã rời khỏi trạng thái ổn định kéo dài trước đó. TS. Huỳnh Trung Minh, chuyên gia tài chính ngân hàng, cho biết mặt bằng lãi suất huy động trên thực tế đã tăng khoảng 0,4 đến 0,6 phần trăm so với đầu năm, cao hơn đáng kể so với mức tăng được công bố chính thức chỉ dao động từ 0,2 đến 0,5 phần trăm.

Trên thị trường, các ngân hàng quy mô nhỏ và trung bình đã chủ động nâng lãi suất huy động đối với các kỳ hạn dài từ 18 đến 36 tháng lên vùng 6,4 đến 6,7 phần trăm mỗi năm. Các mức lãi suất này chủ yếu được triển khai qua kênh trực tuyến hoặc gắn với các chương trình ưu đãi, quà tặng đi kèm. Ngay cả nhóm ngân hàng lớn, thường được gọi là Big 4, cũng không thể đứng ngoài xu hướng chung khi phải tăng cường các ưu đãi phi lãi suất nhằm giữ chân nhóm khách hàng lớn và ổn định nguồn vốn.

Dấu hiệu của một cuộc cạnh tranh huy động ngày càng hiện rõ khi đặt trong bối cảnh mất cân đối giữa đầu vào và đầu ra của dòng vốn. Tín dụng toàn hệ thống đang tăng trưởng mạnh ở mức 15 đến 16 phần trăm mỗi năm, trong khi tiền gửi dân cư chỉ tăng khoảng 7 đến 8 phần trăm. Khoảng cách này khiến tỷ lệ cho vay trên tổng huy động của hệ thống ngân hàng duy trì ở mức cao, buộc các tổ chức tín dụng phải gia tăng lãi suất để bảo đảm thanh khoản.

Song song với đó, áp lực từ diễn biến tỷ giá VND so với USD trong giai đoạn cao điểm cuối năm, cùng với việc Ngân hàng Nhà nước phải hút tiền về thông qua kênh tín phiếu nhằm giữ lãi suất liên ngân hàng trên ngưỡng 4,5 phần trăm, đã gián tiếp đẩy chi phí vốn của toàn hệ thống đi lên.

Ở thời điểm hiện tại, các khách hàng có xếp hạng tín dụng AAA vẫn có thể tiếp cận nguồn vốn với mức lãi suất ưu đãi khoảng 5,8 đến 6,2 phần trăm mỗi năm, áp dụng cho các khoản vay cố định từ 12 đến 24 tháng. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo dư địa duy trì mức lãi suất này sẽ ngày càng thu hẹp trong năm tới.

Theo dự báo của TS. Huỳnh Trung Minh, bắt đầu từ quý I năm 2026, lãi suất cho vay bình quân có thể tăng thêm khoảng 0,4 đến 0,6 phần trăm, đưa mặt bằng lãi suất phổ thông lên vùng 6,9 đến 7,5 phần trăm mỗi năm.

Áp lực được cho là sẽ gia tăng rõ nét hơn trong quý II và quý III năm 2026, khi lãi suất có khả năng chạm ngưỡng 7,5 đến 7,8 phần trăm. Trong kịch bản tỷ giá tiếp tục chịu sức ép, Ngân hàng Nhà nước có thể buộc phải điều chỉnh lãi suất điều hành lên mức 5 đến 5,25 phần trăm.

Một yếu tố quan trọng khác chi phối diễn biến lãi suất trong năm 2026 là lạm phát, được dự báo khó duy trì dưới mức 5 phần trăm. Đồng thời, việc Thông tư 02 năm 2023 của Ngân hàng Nhà nước về cơ cấu lại thời hạn trả nợ hết hiệu lực vào quý II năm 2026 sẽ tạo thêm áp lực lên nợ xấu. Khi rủi ro tín dụng gia tăng, các ngân hàng nhiều khả năng sẽ phải điều chỉnh lãi suất để bảo vệ biên lãi ròng, trong bối cảnh chỉ số này đã bị thu hẹp đáng kể trong suốt giai đoạn 2024 và 2025.

Nhìn lại các chu kỳ kinh tế trong khoảng ba thập kỷ qua như các năm 1997, 2008, 2011 hay 2022, có thể thấy xu hướng tăng lãi suất thường diễn ra theo cách chậm rãi nhưng bền bỉ. Với những yếu tố hiện hữu, khả năng cao mức lãi suất cho vay từ 7,5 đến 8 phần trăm mỗi năm sẽ dần hình thành và trở thành mặt bằng mới trong năm 2026.

Cuối năm 2025, lãi suất huy động bắt đầu tăng trở lại khi các ngân hàng đẩy mạnh cạnh tranh giữ dòng tiền.

Dù áp lực lãi suất đang hiện hữu, không phải mọi quan điểm đều nghiêng về kịch bản tăng mạnh. Một số chuyên gia cho rằng dư địa điều hành vẫn còn, nếu các chính sách được phối hợp nhịp nhàng và nhất quán.

Ông Nguyễn Tú Anh, Giám đốc Nghiên cứu Chính sách Trường Đại học VinUni, nhấn mạnh vai trò then chốt của sự kết hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ. Theo ông, trong trường hợp giải ngân đầu tư công được đẩy nhanh, dòng tiền trong hệ thống ngân hàng lưu thông hiệu quả hơn, áp lực tăng lãi suất mang tính đột biến sẽ được giảm thiểu đáng kể.

Ông Tú Anh cho rằng nếu bối cảnh quốc tế diễn biến thuận lợi, đặc biệt khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ tiếp tục lộ trình hạ lãi suất, dòng vốn ngoại quay trở lại các thị trường mới nổi và lạm phát trong nước được kiểm soát tốt, lãi suất thậm chí vẫn còn dư địa giảm nhẹ từ quý II năm 2026. Cách tiếp cận này phù hợp với định hướng điều hành của Chính phủ, vừa thúc đẩy tăng trưởng ở mức cao, vừa giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Chia sẻ quan điểm tương đồng, TS. Cấn Văn Lực, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tiền tệ quốc gia, nhận định mặt bằng lãi suất trong năm 2026 nhiều khả năng vẫn duy trì ở mức hỗ trợ tăng trưởng, nhất là trong bối cảnh áp lực tỷ giá có xu hướng hạ nhiệt vào cuối năm 2025. Theo ông, chính sách tiền tệ sẽ tiếp tục đóng vai trò là trụ đỡ quan trọng cho các mục tiêu kinh tế lớn trong năm tới.

Một tín hiệu tích cực khác được ông Nguyễn Minh Tuấn,CEO AFA Capital, phân tích nằm ở triển vọng cải thiện thanh khoản của hệ thống ngân hàng trong năm 2026. Khi các kênh đầu tư như vàng, chứng khoán và bất động sản đều đã neo ở mặt bằng giá cao, dòng tiền nhàn rỗi của người dân có xu hướng quay trở lại ngân hàng nhằm tìm kiếm sự an toàn. Diễn biến này được kỳ vọng sẽ giúp các tổ chức tín dụng giảm bớt áp lực huy động vốn trong trung hạn.

Dù vậy, thực tế cho thấy biên lãi ròng của ngành ngân hàng đã lùi về vùng thấp trong lịch sử, khiến khả năng tiếp tục chấp nhận hy sinh lợi nhuận để duy trì mặt bằng lãi suất cho vay thấp trở nên hạn chế. Theo ông Trần Ngọc Báu, chuyên gia dữ liệu kinh tế, lãi suất cho vay sớm muộn cũng sẽ phải điều chỉnh theo xu hướng đi lên của lãi suất huy động, dù độ trễ có thể kéo dài từ ba đến sáu tháng.

Trong bối cảnh nhiều dự báo cùng chỉ ra một chu kỳ lãi suất tăng dần, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp và khách hàng cá nhân có kế hoạch tài chính lớn nên tận dụng khoảng thời gian còn lại của tháng 12 năm 2025 hoặc muộn nhất là tháng 1 năm 2026 để ký kết và giải ngân các hợp đồng vay vốn.

Việc cố gắng khóa lãi suất cố định trong dài hạn, từ 24 đến 36 tháng, ở mức dưới 6,5 phần trăm mỗi năm được xem là một chiến lược phòng thủ hợp lý, trước khi mặt bằng lãi suất 8 phần trăm trở nên phổ biến vào giữa năm 2026.

Đối với doanh nghiệp, việc sớm triển khai các khoản vay vốn lưu động ngắn hạn ngay từ thời điểm hiện tại cũng được khuyến nghị. Nhiều dự báo cho thấy từ quý II năm 2026, chi phí tài trợ vốn có thể tăng thêm ít nhất từ 0,8 đến 1 phần trăm. Chuẩn bị nguồn lực tài chính sớm sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc xây dựng và triển khai kế hoạch sản xuất kinh doanh.

Với nhà đầu tư cá nhân, trong bối cảnh thị trường tiềm ẩn nhiều biến số, việc gia tăng tỷ trọng tiền gửi ngân hàng được xem là lựa chọn an toàn. Trên thị trường chứng khoán, chiến lược thận trọng vẫn nên được ưu tiên, tập trung vào các doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh, tỷ lệ nợ vay thấp và năng lực quản trị tốt, nhằm giảm thiểu rủi ro trước áp lực chi phí vốn có xu hướng gia tăng.

Nguồn: Lãi suất rục rịch tăng, ngân hàng bước vào cuộc đua giữ dòng tiền