Góp ý hoàn thiện pháp lý về tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa

Trong bối cảnh yêu cầu phát triển nhanh và bền vững ngày càng đặt ra cấp thiết, việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật được xem là một trong những trụ cột quan trọng để nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, thúc đẩy cải cách thể chế và tạo môi trường thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp. Dự thảo văn bản pháp lý đang được lấy ý kiến lần này là một bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa mục tiêu đó.

Không gian cung cấp dịch vụ tài chính hứa hẹn rộng mở với các tổ chức, định chế cả thị trường tài sản mã hóa. Ảnh minh họa

Thực hiện quy định pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tài chính, UBCKNN mới đây đã đăng tải Bản tổng hợp ý kiến, tiếp thu, giải trình ý kiến góp ý đối với dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính về tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa.

Theo tài liệu cho biết, Bộ Tài chính đã có Công văn số 17896/BTC-UBCK ngày 18/11/2025 lấy ý kiến bằng văn bản các bộ, ngành, địa phương, đối tượng chịu sự tác động đối với dự thảo Nghị định, bao gồm: 13/14 Bộ (không bao gồm Bộ Tài chính), 03/03 cơ quan ngang Bộ, 05/05 cơ quan thuộc Chính phủ; Ủy ban nhân dân 34 tỉnh, thành phố; Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam; Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam. Tính đến ngày 12/12/2025, Bộ Tài chính đã nhận được tổng số: 45 văn bản tham gia ý kiến (trong đó: 10/13 Bộ, 02/03 cơ quan ngang Bộ.

Hầu hết các Bộ, Ủy bạn Sở Tài chính các tỉnh, thành phố nhất trí với dự thảo Tờ trình Chính phủ và dự thảo Nghị định.

Nhiều góp ý chi tiết đã được cơ quan soạn thảo tiếp thu như: Bộ Tư pháp góp ý Mục I/2 dự thảo Tờ trình: Việc pháp luật nước ngoài ban hành các quy định về chế tài xử phạt đối với vi phạm liên quan đến tài sản mã hóa (TSMH) không phải là lý do duy nhất để Việt Nam xây dựng khung pháp lý. Đề nghị bổ sung và làm rõ hơn cơ sở thực tiễn, hiện trạng mối quan hệ xã hội, tình hình thực hiện các hành vi liên quan đến TSMH, khoảng trống pháp lý... nhằm củng cố luận cứ về sự cần thiết ban hành dự thảo Nghị định.

Bộ ngoại giao, góp ý Mục I dự thảo Tờ trình: Đề nghị cân nhắc bổ sung về sự cần thiết ban hành Nghị định nhằm tạo điều kiện thuận lợi thực thi Công ước Hà Nội về chống tội phạm mạng và thực hiện Kế hoạch hành động quốc gia về phòng, chống rửa tiền để sớm đưa Việt Nam khỏi Danh sách Xám của FATF.

Bộ Nội vụ đề nghị báo cáo rõ về nguồn lực, điều kiện đảm bảo thi hành Nghị định, bảo đảm không làm tăng thêm đầu mối tổ chức và biên chế. Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu, nêu rõ tại dự thảo Tờ trình Chính phủ về việc nội dung dự thảo Nghị định về cơ bản không làm phát sinh thêm các yêu cầu nguồn lực về tài chính và nhân lực, có thể tiếp tục sử dụng nguồn lực hiện có.

Về hồ sơ dự thảo Nghị định, Thanh tra Chính phủ đề nghị cân nhắc bổ sung nội dung đánh giá tác động của chính sách. Cơ quan soạn thảo tiếp thu, giải trình cho biết, theo quy định, dự thảo Nghị định không thuộc trường hợp phải thực hiện đánh giá tác động của chính sách. Cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ bổ sung nội dung tại dự thảo Tờ trình Chính phủ báo cáo về tác động của việc ban hành Nghị định xử phạt.

Bộ Ngoại giao đề nghị cân nhắc bổ sung báo cáo tổng kết việc thi hành pháp luật kèm phụ lục rà soát các chủ trương, đường lối, văn bản quy phạm pháp luật liên quan. Cơ quan soạn thảo tiếp thu cho biết dự thảo Nghị định không thuộc trường hợp bắt buộc phải có Báo cáo tổng kết thi hành pháp luật như các trường hợp quy định tại Luật Ban hành VBQPPL. Nghị định này được ban hành để bảo đảm thực thi Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường TSMH.

Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị bổ sung quy định về lập biên bản, gửi quyết định, xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử để phù hợp với Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi.

Với đề nghị này, cơ quan soạn thảo cho biết việc xử lý vi phạm trên môi trường điện tử đòi hỏi các điều kiện chặt chẽ về hạ tầng, kỹ thuật, bảo mật theo Nghị định 118/2021/NĐ-CP (sửa đổi). Do đó, dự thảo chưa quy định về xử phạt trên môi trường điện tử; sẽ thực hiện khi đáp ứng đủ điều kiện.

Ở góc độ doanh nghiệp, Công ty Cổ phần Công nghệ số SSI tham gia góp ý dự thảo, nêu tại Khoản 1 Điều 1- đề xuất sửa đổi phạm vi điều chỉnh là "lĩnh vực công nghiệp công nghệ số (bao gồm tài sản số)" thay vì "lĩnh vực TSMH và thị trường TSMH" để phù hợp Luật.

Công ty này cũng tham gia góp ý đề nghị bổ sung hình thức xử phạt vi phạm hành chính là Tịch thu tang vật vi phạm hành chính, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính. Lý do: Áp dụng với các nhà đầu tư cố tình vi phạm quy định về giao dịch TSMH khi mức phạt tiền không đủ răn đe. Bổ sung đình chỉ hoạt động giao dịch TSMH có thời hạn. Tuy nhiên theo cơ quan soạn thảo, tiếp thu bổ sung tịch thu phương tiện. Về đình chỉ giao dịch, do yêu cầu giao dịch phải qua tổ chức được cấp phép, việc đình chỉ giao dịch (khiến nhà đầu tư phải giao dịch nơi khác không phép) là không phù hợp.

Đáng chú ý, Bộ Tư pháp cũng góp ý Khoản 1 Điều 1, đề nghị làm rõ "TSMH và thị trường TSMH" có thuộc lĩnh vực "công nghiệp công nghệ số" hay không. Nếu thuộc thì chỉnh sửa tên gọi và phạm vi điều chỉnh. Nếu là lĩnh vực mới thì phải thực hiện theo quy định về mức phạt tối đa do Chính phủ quy định sau khi được UBTVQH đồng ý.

Theo cơ quan soạn thảo tiếp thu, giải trình: Theo Luật Công nghiệp công nghệ số, tài sản mã hóa là tài sản số, thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật này. Do đó, TSMH thuộc lĩnh vực công nghiệp công nghệ số. Cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ chỉnh sửa tên gọi và các điều khoản thành "về TSMH và thị trường TSMH" thay vì "lĩnh vực..." và báo cáo rõ tại Tờ trình.

Sở Tài chính tỉnh Điện Biên có đề nghị chỉnh sửa nội dung về áp dụng quy định xử phạt trong lĩnh vực khác cho ngắn gọn. Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu, bổ sung quy định nguyên tắc xử phạt đối với hành vi vi phạm về phòng chống rửa tiền, tài trợ khủng bố liên quan đến TSMH thì thực hiện theo Nghị định xử phạt trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng...

Ngân hàng Nhà nước cũng góp ý về quy định xử phạt theo hành vi thay vì theo đối tượng. Bổ sung hình thức "Phạt cảnh cáo". Xử phạt hành vi dùng TSMH để thanh toán.

Theo cơ quan soạn thảo tiếp thu, giải trình, quy định theo đối tượng để phân định rõ nghĩa vụ đặc thù. Đã bổ sung phạt cảnh cáo. Hành vi dùng TSMH thanh toán đã bị xử lý theo Nghị định thanh toán không dùng tiền mặt hoặc Bộ luật Hình sự.

Công ty SSI có các góp ý khác như cấm dùng TSMH thanh toán và được cơ quan tiếp thu, giải trình cụ thể như góp ý này đã có quy định xử lý khác. Hay đề nghị siết chặt OTC/Chợ đen đã có quy định xử phạt tổ chức thị trường không phép. Giao dịch nội gián: Chưa có cơ sở pháp lý trong Nghị quyết 05 để quy định. KOLs/Tin giả: Đã có quy định xử phạt quảng cáo không phép. Cho thuê tài khoản (KYC giả): Tiếp thu bổ sung hành vi và chế tài. Stablecoin/ICO: Đã có chế tài xử phạt phát hành không đủ điều kiện.

Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu, bổ sung tại dự thảo Nghị định góp ý của Bộ Công an về bổ sung hành vi mua bán trái phép dữ liệu tài khoản TSMH...

Có thể thấy, dự thảo văn bản lấy ý kiến lần này không chỉ là sự điều chỉnh kỹ thuật về mặt nội dung pháp lý , mà còn thể hiện quyết tâm chính trị trong việc xây dựng hành lang pháp lý của một thị trường hoàn toàn mới đối với Việt Nam. Các góp ý kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện dự thảo Nghị định, tháo gỡ những nút thắt dự phóng xảy ra trên thị trường khi đi vào vận hành, nhưng đồng thời cũng đảm khung pháp lý đủ "cứng" lẫn "mềm"- thiết lập và hạn chế được mọi hành vi vi phạm trên thị trường mã hóa và tài sản mã hóa, đảm bảo an toàn cho các bên và nhà đầu tư tham gia thị trường.

Dự thảo cũng được kỳ vọng sớm ban hành để chính thức mở ra khung cửa thu hút dòng vốn cho thị trường mã hóa và sở hữu, phát hành tài sản mã hóa, qua đó tạo động lực mới cho phát triển kinh tế – xã hội, đồng thời đáp ứng tốt hơn yêu cầu quản lý trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Nguồn: Góp ý hoàn thiện pháp lý về tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa