Giữ ổn định tiền tệ giữa sóng gió toàn cầu, dư địa hạ lãi suất dần thu hẹp

Thành công trong điều hành chính sách tiền tệ

Ngay sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) quyết định cắt giảm lãi suất 25 điểm cơ bản, trong hai ngày 18 và 19 tháng 12 vừa qua, thị trường tài chính toàn cầu đã chứng kiến những biến động đáng chú ý khi hàng loạt ngân hàng trung ương lớn đồng loạt điều chỉnh chính sách tiền tệ. Các quyết định này phản ánh rõ sự khác biệt trong ưu tiên điều hành của từng nền kinh tế, đồng thời tạo ra những tác động lan tỏa mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu.

Tại châu Á, Nhật Bản khiến giới đầu tư bất ngờ khi đi ngược xu hướng nới lỏng chung, quyết định nâng lãi suất lên mức cao nhất trong vòng ba thập kỷ, đạt 0,75%. Ở chiều ngược lại, Ngân hàng Trung ương Anh và Mexico lựa chọn cắt giảm lãi suất nhằm hỗ trợ tăng trưởng trong bối cảnh kinh tế còn nhiều bất định.

Tại châu Âu, Nga vẫn duy trì mức lãi suất rất cao, lên tới 16% dù đã có điều chỉnh giảm nhẹ, trong khi Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) tạm thời giữ nguyên lãi suất để tiếp tục theo dõi diễn biến lạm phát.

Theo đánh giá của giới phân tích, sự trái chiều trong chính sách tiền tệ giữa các nền kinh tế lớn đang tạo ra áp lực không nhỏ đối với thị trường tiền tệ toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Tác động không chỉ dừng lại ở hệ thống ngân hàng, mà còn lan sang nhiều lĩnh vực khác như giá hàng hóa nhập khẩu, chi phí du lịch quốc tế và đặc biệt là sức mạnh cũng như độ ổn định của đồng Việt Nam.

Trong bối cảnh nhiều biến động bên ngoài, nhìn lại kết quả điều hành trong nước cho thấy năm 2025 là một năm thành công của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong việc điều hành chính sách tiền tệ. Các giải pháp được triển khai linh hoạt và thận trọng đã góp phần kiểm soát tốt lạm phát, đồng thời bám sát các mục tiêu mà Quốc hội và Chính phủ đề ra. Đến cuối tháng 11 năm 2025, dòng vốn chảy vào nền kinh tế tăng trưởng mạnh, với tổng dư nợ tín dụng vượt mốc 18,2 triệu tỷ đồng, tăng 16,56% so với cùng kỳ năm trước.

Điểm đáng chú ý là dù chính sách tiền tệ được nới lỏng ở mức hợp lý để hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng, mặt bằng giá cả vẫn được kiểm soát khá tốt. Lạm phát bình quân duy trì ở mức 3,29%, thấp hơn đáng kể so với ngưỡng mục tiêu 4,5 đến 5%. Tăng trưởng kinh tế đạt khoảng 7,85%, tạo nền tảng thuận lợi để kỳ vọng vào một giai đoạn tăng trưởng cao hơn trong thời gian tới.

Tuy vậy, theo nhận định của TS. Nguyễn Trí Hiếu, việc điều hành chính sách tiền tệ luôn phải đối mặt với những đánh đổi khó tránh. Ông cho rằng rất khó để đạt được đồng thời ba mục tiêu gồm lạm phát thấp, tỷ giá ổn định và an toàn tài chính trong bối cảnh nền kinh tế mở và chịu nhiều tác động từ bên ngoài.

Bước sang năm 2026, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10 phần trăm. Đây là mục tiêu mang tính đột phá nhưng cũng kéo theo nhiều thách thức lớn. Để đạt được tốc độ tăng trưởng cao như vậy, nền kinh tế sẽ cần một lượng vốn rất lớn, tạo sức ép đáng kể lên chính sách tiền tệ.

Chuyên gia kinh tế TS. Lê Xuân Nghĩa cảnh báo rằng nhu cầu vốn tăng mạnh có thể gây áp lực lớn lên cung tiền và lạm phát. Nếu việc điều hành thiếu thận trọng, tăng trưởng quá nhanh có thể đẩy giá hàng hóa leo thang, làm xói mòn sức mua và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân.

Song song với áp lực nội tại, Việt Nam còn phải đối mặt với những rủi ro đến từ chính sách thương mại của Mỹ. Dù Việt Nam đã đàm phán để giảm mức thuế đối ứng áp lên hàng hóa xuất khẩu từ 46% xuống còn 20%, xu hướng bảo hộ thương mại vẫn là yếu tố tiềm ẩn nhiều bất định.

Điều này khiến tỷ giá USD trên thị trường trong nước luôn ở trạng thái nhạy cảm, đòi hỏi cơ quan điều hành phải tiếp tục theo dõi sát sao và có các biện pháp ứng phó kịp thời nhằm giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Bước sang 2026, khi mục tiêu tăng trưởng cao đặt ra nhiều áp lực, dư địa điều chỉnh lãi suất ngày càng thu hẹp.

Dư địa điều chỉnh lãi suất không còn nhiều?

Nhìn từ các tín hiệu vĩ mô hiện tại, nhiều tổ chức tài chính quốc tế đã sớm phác họa những kịch bản khá thận trọng cho thị trường Việt Nam trong năm 2026. Các định chế lớn như UOB và Shinhan Bank đều cho rằng giai đoạn nới lỏng mạnh chính sách tiền tệ đã đi đến giới hạn, và dư địa điều chỉnh lãi suất trong thời gian tới không còn nhiều.

Về lãi suất, quan điểm chung là khả năng giảm thêm là rất thấp. Theo dự báo của UOB, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhiều khả năng sẽ duy trì lãi suất tái cấp vốn ở mức 4,5% trong năm 2026. Điều này đồng nghĩa với việc mặt bằng lãi suất cho vay trong nước khó có thể giảm sâu hơn so với hiện nay.

Thay vì tiếp tục nới lỏng, cơ quan điều hành sẽ ưu tiên giữ lãi suất ổn định để đạt được hai mục tiêu song hành, vừa hỗ trợ hoạt động sản xuất kinh doanh, vừa hạn chế áp lực mất giá quá nhanh của đồng Việt Nam trước sức mạnh kéo dài của đồng USD.

Ở góc độ tỷ giá, các dự báo cũng cho thấy bức tranh không mấy dễ chịu. Đồng USD được nhận định sẽ tiếp tục duy trì trạng thái đắt đỏ trên thị trường quốc tế. Theo kịch bản của UOB, đồng Việt Nam có thể bước sang năm thứ tư liên tiếp mất giá so với USD. Tỷ giá được dự báo có thể chạm mốc 26.300 đồng mỗi USD vào quý I năm 2026, trước khi hạ nhiệt và dao động quanh mức 25.900 đồng mỗi USD vào cuối năm.

Diễn biến này sẽ tạo áp lực đáng kể lên các doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu nguyên vật liệu, khi chi phí đầu vào tăng lên rõ rệt. Ngược lại, nếu kiểm soát tốt chi phí sản xuất, xuất khẩu vẫn có thể hưởng lợi nhờ chênh lệch tỷ giá.

Không chỉ lãi suất và tỷ giá, sức khỏe hệ thống ngân hàng cũng là một biến số quan trọng trong bức tranh năm 2026. Với tỷ lệ nợ xấu hiện vào khoảng 5%, nhiều chuyên gia cho rằng đây sẽ là giai đoạn các ngân hàng buộc phải siết chặt kỷ cương tài chính.

Việc tăng vốn, củng cố năng lực quản trị rủi ro và nâng cao bộ đệm an toàn trở thành yêu cầu bắt buộc. Mục tiêu không chỉ là đáp ứng chuẩn mực an toàn, mà còn để bảo đảm hệ thống ngân hàng đủ sức chống chịu trước những cú sốc từ bên ngoài trong trường hợp kinh tế tăng trưởng nóng hoặc môi trường tài chính toàn cầu biến động mạnh.

Trong bối cảnh đó, một số chuyên gia nhận định chính sách tiền tệ khó có thể tiếp tục gánh vai trò kích thích tăng trưởng như giai đoạn trước. Khi dư địa điều chỉnh lãi suất đã thu hẹp, Việt Nam nhiều khả năng sẽ phải dịch chuyển trọng tâm sang chính sách tài khóa.

Thay vì trông chờ vào việc hạ lãi suất ngân hàng, động lực tăng trưởng sẽ đến từ việc đẩy mạnh đầu tư công, tăng tốc các dự án hạ tầng và lan tỏa hiệu ứng dẫn dắt sang khu vực tư nhân.

Theo nhận định của giới phân tích, mục tiêu tăng trưởng 10% là một thách thức rất lớn trong bối cảnh nhiều ràng buộc cùng lúc. Tuy nhiên, việc duy trì lãi suất ở mức 4,5%, kết hợp với điều hành tỷ giá linh hoạt và chủ động sử dụng công cụ tài khóa, được xem là nỗ lực tìm kiếm một điểm cân bằng an toàn giữa tăng trưởng, ổn định vĩ mô và an toàn hệ thống. Đây không phải lựa chọn dễ dàng, nhưng là phương án khả dĩ nhất trong bối cảnh dư địa chính sách tiền tệ ngày càng thu hẹp.

Nguồn: Giữ ổn định tiền tệ giữa sóng gió toàn cầu, dư địa hạ lãi suất dần thu hẹp