Doanh nghiệp mong gỡ "rào cản" phát triển cảng cạn

Bộ Xây dựng công bố mở cảng cạn Cái Mép. Cảng cạn Cái Mép nằm tại khu công nghiệp Cái Mép, phường Phước Hòa, thị xã Phú Mỹ, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (nay là phường Tân Phước - TP.HCM). Chủ đầu tư cảng cạn là Công ty Cổ phần Logistics quốc tế Cái Mép.

Cạn Cái Mép nằm tại khu công nghiệp Cái Mép, phường Phước Hòa, thị xã Phú Mỹ, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (nay là phường Tân Phước - TP.HCM).

Cảng cạn nhằm khai thác, kinh doanh dịch vụ và thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu hàng hóa tại cảng cạn phù hợp với quy định Nghị định số 38/2017 của Chính phủ về đầu tư xây dựng, quản lý khai thác cảng cạn, và Giấy chứng nhận đầu tư, Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh được cơ quan có thẩm quyền cấp.

Chủ đầu tư có trách nhiệm và quyền hạn của doanh nghiệp khai thác cảng theo quy định tại Nghị định số 38/2017 và quy định của pháp luật có liên quan. Đồng thời, tổ chức khai thác cảng cạn theo quy định, đúng mục đích, phù hợp với các giai đoạn đầu tư, bảo đảm an toàn, an ninh, phòng, chống cháy nổ, phòng ngừa ô nhiễm môi trường.

Các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành thực hiện trách nhiệm quản lý nhà nước chuyên ngành tại cảng cạn Cái Mép theo quy định.

Bộ Xây dựng giao Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam tổ chức kiểm tra, giám sát hoạt động của cảng cạn theo các quy định của pháp luật có liên quan.

Cảng cạn Cái Mép là ICD đầu tiên của khu vực Cái Mép - Thị Vải, có thể tiếp nhận hàng hóa từ cả hai phương thức vận tải đường bộ và đường biển. Là một cảng cạn đa chức năng, cảng cạn Cái Mép có hệ thống cơ sở vật chất, trang thiết bị phù hợp để tiếp nhận nhiều loại hàng hóa khác nhau như container, hàng rời, hàng dự án.

Cảng cạn Cái Mép nằm ở khu công nghiệp Cái Mép với tổng diện tích 38,6ha. Với chiều dài 1.100m cầu bến, gồm 2 bến trung chuyển trọng tải đến 25.000 DWT và 10 bến tiếp nhận sà lan đến 5.000 DWT, cảng cạn có thể tiếp nhận nhiều loại phương tiện khác nhau như tàu container, sà lan container hoặc hàng rời, hàng công trình, đảm bảo đáp ứng nhu cầu bố trí bến cho nhiều loại phương tiện và hàng hóa ra vào cảng.

Việc công bố mở cảng cạn Cái Mép đánh dấu bước bổ sung quan trọng vào hạ tầng logistics phía Nam. Bởi trên thực tế cả nước hiện có 17 cảng cạn đang hoạt động, trong khi Quyết định số 979/QĐ-TTg đặt mục tiêu giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến 2050, cả nước dự kiến có 125 cảng cạn. Tuy nhiên, cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng nền tảng thể chế cho cảng cạn cần được hoàn thiện và chi tiết hơn. Dự thảo Nghị định quy định về đầu tư xây dựng, quản lý, khai thác cảng cạn được cộng đồng doanh nghiệp mong chờ đến nay vẫn chưa được ban hành.

Trên thực tế cả nước hiện có 17 cảng cạn đang hoạt động.

Các doanh nghiệp mong mỏi và cho rằng thủ tục xác nhận sự phù hợp quy hoạch cảng cạn như hiện nay là không cần thiết. Bởi khi dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc chấp thuận nhà đầu tư thì mặc nhiên đã phù hợp với quy hoạch. Việc “lặp lại” khâu xác nhận sự phù hợp quy hoạch làm kéo dài thời gian và không tạo thêm giá trị quản lý.

Bên cạnh đó, quy trình lựa chọn chủ đầu tư (đấu thầu, đấu giá hay chỉ định) và quy trình phê duyệt dự án đầu tư xây dựng cảng cạn chưa rõ ràng. Điều này khiến doanh nghiệp e ngại, nhất là với những dự án có quy mô lớn, yêu cầu đồng bộ hạ tầng.

Đặc biệt, quy định liên quan đến việc chuyển đổi điểm thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu thành cảng cạn còn thiếu thống nhất. Ví dụ, thủ tục công bố mở cảng cạn được thực hiện trước hay sau khi công nhận địa điểm làm thủ tục hải quan? Các bộ, ngành hiện đang có cách hiểu khác nhau, gây khó cho cả địa phương và doanh nghiệp.

Do đó, chuyên gia và doanh nghiệp cho rằng, cần hướng đến đơn giản hóa quy trình đầu tư theo cơ chế “một cửa liên thông”. Trong đó, cần có cơ chế liên thông giữa Bộ Xây dựng - cơ quan quản lý hạ tầng và Bộ Tài chính cụ thể là Tổng cục Hải quan.

Tiêu chuẩn cảng cạn loại I, II, III cũng cần quy định rõ ràng, có chỉ số kỹ thuật cụ thể. Điều này đặc biệt quan trọng với doanh nghiệp trong việc lập dự án, xác định tổng mức đầu tư và dự báo hiệu quả vận hành.

Thay vì yêu cầu quá nhiều giấy phép tiền kiểm, Nhà nước nên chuyển sang mô hình hậu kiểm - kiểm tra, giám sát hoạt động khi cảng cạn đã đi vào khai thác. Cách làm này phù hợp với xu hướng cải cách thủ tục hành chính và thúc đẩy xã hội hóa hạ tầng logistics.

“Nhu cầu phát triển cảng cạn rất lớn, nhưng vốn đầu tư nhà nước hạn chế. Do vậy, cần có chính sách ưu đãi thiết thực cho doanh nghiệp tư nhân đầu ngành tham gia phát triển ICD xanh, thông minh, theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân”, chuyên gia nhấn mạnh.

Nguồn: Doanh nghiệp mong gỡ "rào cản" phát triển cảng cạn