Doanh nghiệp nhà nước tạo lực cùng thị trường

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, TS Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và cạnh tranh, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh: Dù là thành phần kinh tế nào, doanh nghiệp phải chấp nhận cạnh tranh cả trong nước và toàn cầu. Chỉ khi đặt mình trong môi trường cạnh tranh, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, bao gồm doanh nghiệp nhà nước mới được bảo đảm.

TS Võ Trí Thành nhấn mạnh: Chỉ khi đặt mình trong môi trường cạnh tranh, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, bao gồm doanh nghiệp nhà nước mới được bảo đảm

Trong bối cảnh phát triển mới, TS Võ Trí Thành đề cập đến việc nhìn nhận Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế nhà nước trong mối quan hệ với nhiều nghị quyết quan trọng liên quan đến hoàn thiện thể chế, pháp lý, hội nhập và phát triển các thành phần kinh tế. Trước Nghị quyết 79 là Nghị quyết 68 khẳng định khu vực tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế cũng như những định hướng mới về thu hút FDI chất lượng cao.

Đặc biệt, Nghị quyết 79 nhìn nhận kinh tế nhà nước với nội hàm rộng hơn, bao gồm các nguồn lực tài chính, vật chất, tài nguyên, cùng các tổ chức mà nhà nước giữ vai trò đầu tư lớn để cung ứng hàng hoá, dịch vụ trên thị trường. Trong đó có các tổ chức sự nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhà nước. Vai trò “chủ đạo” không chỉ gắn với doanh nghiệp nhà nước đơn lẻ mà bao gồm toàn bộ khu vực kinh tế nhà nước với đầy đủ các cấu phần.

Theo TS Võ Trí Thành, định hướng phát triển của Việt Nam, kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, trong đó doanh nghiệp nhà nước được kỳ vọng đóng vai trò dẫn dắt ở một số lĩnh vực quan trọng. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc kinh tế nhà nước đứng ngoài hoặc đối lập với cơ chế thị trường. Dù thuộc thành phần kinh tế nào thì doanh nghiệp cũng phải chấp nhận cạnh tranh, “nhúng” vào cạnh tranh cả trong nước và toàn cầu để đảm bảo hiệu quả.

Đặc biệt, trong bối cảnh mới, khi nền kinh tế phải đối mặt với nhiều thách thức, bất định, khả năng chống chịu của các thành phần kinh tế nói chung, trong đó có kinh tế nhà nước với các vấn đề an ninh truyền thống, phi truyền thống. Thị trường vẫn là nền tảng cơ bản trong phân bổ nguồn lực. Chỉ khi nguồn lực được phân bổ hiệu quả theo cơ chế thị trường thì nền kinh tế mới có thể phát triển và tăng trưởng bền vững.

Theo định hướng phát triển của Việt Nam, kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, doanh nghiệp nhà nước đóng vai trò dẫn dắt ở một số lĩnh vực quan trọng

Nhấn mạnh quan điểm trên, song TS Võ Trí Thành cũng đề cập đến một chiều cạnh khác của kinh tế nhà nước. Do được nhìn nhận phát triển rộng gắn với nhiều vấn đề xã hội, môi trường, an ninh, khoa học công nghệ nên cách thức can thiệp, hỗ trợ cũng như vai trò của nhà nước có chuyển biến khác. Ngoài những đòi hỏi mới về phát triển với nhiều chiều cạnh thì tại Việt Nam, kinh tế nhà nước còn là di sản, là cách nhìn nhận về con đường phát triển.

Do vậy, trong từng giai đoạn phát triển cụ thể, việc lựa chọn vai trò và mức độ tham gia của doanh nghiệp nhà nước có thể khác nhau. Điều này cũng phù hợp với kinh nghiệm quốc tế khi ở nhiều quốc gia cũng có những giai đoạn tăng cường vai trò của nhà nước trong một số lĩnh vực, sau đó lại từng bước chuyển giao cho thị trường khi điều kiện phù hợp.

Điều này có thể xem như sự kết hợp linh hoạt, tùy thuộc vào từng giai đoạn phát triển, nhằm hướng tới mục tiêu phân bổ nguồn lực hiệu quả nhất với mục đích phát triển theo nhiều chiều cạnh khác nhau. Trong bối cảnh hiện nay, nền kinh tế đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, yêu cầu được nhấn mạnh nhiều hơn là hiệu quả hoạt động, năng lực dẫn dắt và khả năng tạo ra động lực lan tỏa cho toàn bộ nền kinh tế.

Như vậy, kinh tế nhà nước không chỉ tập trung vào những lĩnh vực then chốt, thiết yếu mà còn cần đóng vai trò “bệ đỡ” cho thị trường vận hành hiệu quả hơn, từ đầu tư hạ tầng, ổn định các cân đối lớn đến hỗ trợ những ngành, lĩnh vực chiến lược. Khi được vận hành theo nguyên tắc minh bạch, cạnh tranh và gắn với cơ chế thị trường, khu vực kinh tế nhà nước có thể trở thành lực lượng quan trọng góp phần định hình những động lực tăng trưởng mới, đồng thời củng cố nền tảng ổn định cho nền kinh tế trong dài hạn.

Nguồn: Doanh nghiệp nhà nước tạo lực cùng thị trường