TP Hồ Chí Minh thúc tiến độ hai dự án nhà ở xã hội, chuẩn bị quỹ tái định cư ven kênh rạch

Đẩy hai dự án nhà ở xã hội về đích thủ tục trong năm 2026

Theo chỉ đạo mới của UBND TP Hồ Chí Minh về triển khai Đề án chỉnh trang đô thị, khu vực nhà ở trên và ven sông, kênh, rạch giai đoạn 2025-2030, hai dự án nhà ở xã hội tại xã Bình Lợi và xã Nhà Bè được xác định là những nhiệm vụ cần tập trung tháo gỡ để sớm triển khai.

Đối với dự án nhà ở xã hội tại khu vực Khu công nghiệp Lê Minh Xuân mở rộng, UBND xã Bình Lợi được giao chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan khẩn trương hoàn thiện thủ tục về quy hoạch, đất đai, đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư theo quy định. Thành phố đặt mục tiêu khởi công dự án vào ngày 30/12.

Khu đất này có diện tích khoảng 109,91ha, thuộc Khu công nghiệp Lê Minh Xuân mở rộng, địa bàn xã Bình Lợi. Trước đó, khu vực này được quy hoạch phục vụ sản xuất công nghiệp, kho tàng, ưu tiên các ngành chế biến lương thực - thực phẩm, điện - điện tử và những ngành công nghiệp trọng yếu. Dự án khu công nghiệp từng được định hướng tạo việc làm cho khoảng 10.000 lao động.

TP Hồ Chí Minh thúc tiến độ hai dự án nhà ở xã hội, chuẩn bị quỹ tái định cư ven kênh rạch.

Tuy nhiên, theo kế hoạch chuyển đổi được UBND TP Hồ Chí Minh ban hành hồi tháng 10/2026, thành phố sẽ rà soát, điều chỉnh chức năng sử dụng đất từ đất sản xuất công nghiệp, kho tàng sang đất đơn vị ở để phát triển nhà ở xã hội. Việc chuyển đổi kéo theo hàng loạt thủ tục liên quan đến quy hoạch, chấm dứt hoạt động dự án cũ, nghĩa vụ tài chính, chấp thuận chủ trương đầu tư và điều chỉnh quy hoạch chi tiết.

Theo lộ trình được công bố trước đó, thành phố yêu cầu hoàn thành việc rà soát, điều chỉnh chức năng sử dụng đất trước ngày 31/10; lập quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 trước ngày 22/11. Các thủ tục chấm dứt dự án cũ cũng được đặt ra với những mốc thời gian cụ thể, trong đó nhà đầu tư phải thực hiện nghĩa vụ tài chính và đề xuất chấm dứt dự án theo quy định. Thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư dự án nhà ở xã hội được đặt mục tiêu hoàn thành trước ngày 15/12.

Học Đầu Tư

Do đó, yêu cầu khởi công vào ngày 30/12 đặt ra áp lực lớn đối với các cơ quan liên quan trong việc xử lý đồng thời nhiều đầu việc về quy hoạch, đất đai và đầu tư. Việc chuyển đổi một khu đất công nghiệp quy mô gần 110ha sang phát triển nhà ở xã hội không chỉ là điều chỉnh chức năng sử dụng đất, mà còn đòi hỏi hoàn tất các thủ tục pháp lý để dự án mới có thể triển khai.

Một dự án khác được thành phố yêu cầu tăng tốc là nhà ở xã hội phục vụ tái định cư tại xã Nhà Bè. UBND xã Nhà Bè có trách nhiệm phối hợp với Sở Quy hoạch - Kiến trúc, Sở Xây dựng, Sở Tài chính và các đơn vị liên quan hoàn thiện thủ tục quy hoạch, đầu tư, chấm dứt dự án cũ và lựa chọn nhà đầu tư; phấn đấu khởi công trước ngày 31/12.

Việc thúc đẩy dự án tại Nhà Bè có ý nghĩa trực tiếp đối với công tác chuẩn bị chỗ ở cho người dân thuộc diện di dời, giải tỏa để thực hiện các dự án chỉnh trang đô thị. Đây cũng là địa bàn có khối lượng nhà ở trên và ven kênh rạch cần di dời đáng kể.

Theo báo cáo tại cuộc họp về tiến độ Đề án chỉnh trang đô thị ngày 28/4/2026, xã Nhà Bè có hơn 2.500 căn nhà và khu đất trên, ven kênh rạch cần di dời, với tổng chiều dài các tuyến liên quan khoảng 33,684km. Nhiều khu vực tập trung dọc các tuyến như Kênh Cây Khô, Rạch Ông Lớn, Rạch Xóm Đình, Rạch Bần Bọng, Rạch Cá Tra và Rạch Tư Chấp. Những vướng mắc về pháp lý đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư và nguồn vốn được xác định là các trở ngại lớn trong quá trình triển khai.

Rà soát quỹ nhà, nghiên cứu mua lại sản phẩm nhà ở xã hội

Không chỉ thúc tiến độ xây dựng các dự án mới, UBND TP Hồ Chí Minh còn yêu cầu Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với các sở, ngành rà soát tổng thể quỹ nhà ở xã hội và nhà ở tái định cư hiện có. Mục tiêu là đánh giá khả năng bố trí chỗ ở cho người dân thuộc phạm vi thực hiện Đề án chỉnh trang đô thị.

Trong đó, thành phố yêu cầu nghiên cứu phương án đàm phán mua lại một phần sản phẩm nhà ở xã hội tại những khu vực phù hợp, ưu tiên bố trí tái định cư tại chỗ hoặc gần nơi ở cũ. Phương án đề xuất phải làm rõ cơ sở pháp lý, nguồn vốn, cách thức thực hiện và đối tượng được bố trí.

Rà soát quỹ nhà, nghiên cứu mua lại sản phẩm nhà ở xã hội.

Hướng tiếp cận trên nhằm bổ sung nguồn nhà tái định cư trong bối cảnh việc đầu tư xây dựng dự án mới cần thời gian hoàn thiện thủ tục và triển khai. Nếu được thực hiện phù hợp, phương án mua lại sản phẩm nhà ở có thể giúp thành phố chủ động hơn về quỹ nhà, giảm áp lực chờ đợi của người dân trong quá trình thực hiện các dự án di dời.

Tuy nhiên, việc lựa chọn sản phẩm để mua lại cần gắn với nhu cầu thực tế của từng khu vực, khả năng kết nối hạ tầng và điều kiện sinh hoạt của người dân. Yêu cầu ưu tiên tái định cư tại chỗ hoặc gần nơi ở cũ cũng đặt ra bài toán về phân bổ quỹ nhà, bởi nơi ở mới không chỉ cần đáp ứng tiêu chuẩn về diện tích, chất lượng mà còn phải hạn chế xáo trộn công việc, học tập và sinh kế của các hộ dân.

Đối với nguồn lực đầu tư, Sở Xây dựng được giao rà soát 17 dự án dự kiến triển khai theo phương thức đối tác công tư (PPP), đánh giá điều kiện, khả năng thực hiện, phương án tổ chức và huy động vốn. Thành phố đồng thời yêu cầu rà soát quỹ đất sạch do Nhà nước quản lý và các khu đất doanh nghiệp đang sử dụng, tập trung vào hiện trạng pháp lý, quy hoạch, khả năng khai thác và phương án huy động nguồn lực đất đai để thu hút nhà đầu tư chiến lược.

Quy mô của chương trình chỉnh trang cho thấy áp lực không nhỏ về vốn và tổ chức thực hiện. Tại cuộc họp ngày 28/4/2026, lãnh đạo Sở Xây dựng báo cáo thành phố dự kiến triển khai 40 dự án sử dụng vốn ngân sách và 4 dự án vốn xã hội hóa, với tổng số khoảng 23.429 căn nhà cần di dời. Riêng các phường Chánh Hưng, Bình Đông và Phú Định thuộc địa bàn Quận 8 trước đây có hơn 15.200 căn nhà cần di dời, chiếm khoảng 65% khối lượng toàn thành phố.

Đến cuối tháng 7/2026, báo cáo tại đợt khảo sát của Thường trực HĐND TP Hồ Chí Minh tiếp tục cho thấy áp lực lớn tại ba địa bàn này. Khu vực có 28 tuyến kênh, rạch với tổng chiều dài khoảng 54km, còn khoảng 14.950 căn nhà và khu đất trên, ven kênh rạch chưa được di dời. Các dự án trọng điểm như chỉnh trang bờ Nam Kênh Đôi, Rạch Du, sông Cần Giuộc cùng những dự án cải thiện hạ tầng, môi trường đã được đưa vào danh mục chuẩn bị đầu tư.

Thực tế này cho thấy bài toán chỉnh trang đô thị không dừng ở việc giải tỏa nhà ở lấn chiếm hoặc cải tạo cảnh quan ven kênh rạch. Thành phố còn phải giải quyết đồng thời nhu cầu tái định cư, nguồn vốn, quỹ đất và khả năng kết nối hạ tầng tại nơi ở mới.

UBND TP Hồ Chí Minh yêu cầu thủ trưởng các sở, ngành, đơn vị và chủ tịch UBND các xã liên quan trực tiếp chỉ đạo, tổ chức thực hiện nhiệm vụ được giao; chủ động xử lý vướng mắc, không để ảnh hưởng tiến độ chung. Với những nhiệm vụ đã đến hạn hoặc quá hạn, các đơn vị phải rà soát, báo cáo kết quả, nguyên nhân chậm trễ, trách nhiệm liên quan và đề xuất giải pháp kèm thời hạn hoàn thành.

Sở Xây dựng được giao làm đầu mối theo dõi, đôn đốc, tổng hợp tình hình và thường xuyên cập nhật tiến độ từng dự án. Việc gắn trách nhiệm cụ thể với từng địa phương, sở, ngành cùng các mốc khởi công cuối năm được kỳ vọng tạo chuyển động rõ hơn cho chương trình chỉnh trang đô thị.

Tuy nhiên, hiệu quả của đề án sẽ không chỉ được đo bằng số dự án khởi công hay số căn nhà được di dời. Khả năng bố trí nơi ở phù hợp, bảo đảm điều kiện sinh hoạt và ổn định cuộc sống cho người dân sau di dời mới là yếu tố quyết định tính bền vững của chương trình.

Nguồn: TP Hồ Chí Minh thúc tiến độ hai dự án nhà ở xã hội, chuẩn bị quỹ tái định cư ven kênh rạch