Nicotine len vào giới trẻ: Thách thức mới với y tế và kinh tế Việt Nam

Ngày 22/5, Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá thuộc Bộ Y tế đã tổ chức Hội thảo cập nhật thông tin về Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5/2026 cùng tình hình triển khai các chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá tại Việt Nam.

Theo đại diện Quỹ, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) lựa chọn chủ đề Ngày Thế giới không thuốc lá năm 2026 là: “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo – Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá”. Thông điệp này phản ánh thực trạng ngành công nghiệp thuốc lá đang liên tục đổi mới các chiến lược tiếp thị nhằm tạo dựng hình ảnh “hiện đại”, “ít độc hại” và “thời thượng” cho các sản phẩm chứa nicotine, đặc biệt nhắm vào giới trẻ, phụ nữ và thanh thiếu niên.

Các hình thức quảng bá trá hình thông qua mạng xã hội, nền tảng số, tài trợ sự kiện hay sử dụng người nổi tiếng để tiếp thị đang làm gia tăng nguy cơ nghiện nicotine trong cộng đồng.

ThS.BS Phan Thị Hải, Phó Giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Đại diện Quỹ nhấn mạnh, dù ở bất kỳ dạng nào, các sản phẩm thuốc lá và nicotine đều tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe, đồng thời gây áp lực lớn lên kinh tế và xã hội. Thuốc lá là nguyên nhân dẫn đến nhiều bệnh lý nguy hiểm như ung thư, tim mạch, đột quỵ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính cùng nhiều vấn đề sức khỏe khác. Không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến người sử dụng, khói thuốc còn gây hại cho những người xung quanh, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em.

Trong thời gian qua, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá tại Việt Nam đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực nhờ sự chỉ đạo của Đảng, Nhà nước cùng sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương và cơ quan báo chí. Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá và các chính sách liên quan đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng để xây dựng môi trường không khói thuốc, kiểm soát quảng cáo và tài trợ từ ngành công nghiệp thuốc lá, tăng cường cảnh báo sức khỏe, hỗ trợ cai nghiện và nâng cao nhận thức cộng đồng.

Tuy nhiên, công tác này vẫn đối mặt với không ít thách thức. Tỷ lệ sử dụng thuốc lá ở nam giới còn ở mức cao, trong khi thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đang có xu hướng lan rộng trong giới trẻ. Nếu năm 2019, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở nhóm học sinh 13-17 tuổi là 2,6%, thì đến năm 2023, khảo sát tại 11 tỉnh, thành phố cho thấy con số này đã tăng lên 8,1%. Đây được xem là dấu hiệu đáng lo ngại về tình trạng nghiện nicotine đang ngày càng trẻ hóa và len lỏi vào trường học, gia đình cũng như đời sống thanh thiếu niên.

Ngoài ra, các hình thức quảng bá thuốc lá trên môi trường mạng ngày càng tinh vi, trong khi việc thực thi quy định cấm hút thuốc tại một số địa điểm công cộng vẫn chưa đạt hiệu quả như mong muốn.

Thông qua hội thảo, Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá mong muốn các cơ quan báo chí tiếp tục đồng hành trong công tác truyền thông về tác hại của thuốc lá và nicotine; kịp thời phản ánh các vấn đề mới liên quan đến thuốc lá thế hệ mới; lan tỏa mô hình môi trường không khói thuốc; đồng thời thúc đẩy lối sống lành mạnh và tăng cường tiếng nói ủng hộ các chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Tại hội thảo, nhiều bác sĩ và chuyên gia cũng chia sẻ thêm về tác động tiêu cực của nicotine đối với sức khỏe, đặc biệt là nguy cơ từ thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đối với thanh thiếu niên. Các ý kiến cho rằng những sản phẩm này thường được thiết kế với hương vị, bao bì bắt mắt và quảng bá theo hướng “ít hại”, “hiện đại”, dễ khiến giới trẻ chủ quan, trong khi thực chất vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây nghiện và ảnh hưởng lâu dài tới sức khỏe cộng đồng.

Nguồn:Nicotine len vào giới trẻ: Thách thức mới với y tế và kinh tế Việt Nam