Nhà ở xã hội bước vào giai đoạn tăng tốc thực thi

Ngày 16/7, Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì cuộc họp về tình hình triển khai Kế hoạch phát triển nhà ở giai đoạn 2026-2030 và các giải pháp thúc đẩy nhà ở xã hội trên địa bàn.

Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì cuộc họp về tình hình triển khai Kế hoạch phát triển nhà ở giai đoạn 2026-2030 và các giải pháp thúc đẩy nhà ở xã hội trên địa bàn.

Rút ngắn quy trình

Tại cuộc họp, lãnh đạo thành phố yêu cầu hoàn thành công tác quy hoạch và giải phóng mặt bằng trong tháng 7 và tháng 8 để từ tháng 9 có thể đồng loạt khởi công các dự án đủ điều kiện triển khai.

Phát biểu tại cuộc họp, Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng khẳng định phát triển nhà ở xã hội là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong chương trình phát triển đô thị và an sinh xã hội của thành phố. Đây không chỉ là việc thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về chính sách nhà ở mà còn là yêu cầu cấp thiết đối với quá trình phát triển bền vững của Thủ đô.

Theo Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội, thời gian qua thành phố đã tổ chức nhiều cuộc họp chuyên đề nhằm tháo gỡ khó khăn về quy hoạch, giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư. Cuộc họp lần này nhằm thống nhất toàn bộ các chỉ đạo trước đây thành một cơ chế điều hành thống nhất, áp dụng đồng bộ đối với tất cả các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn.

Việc đặt mục tiêu khởi công đồng loạt các dự án ngay trong quý III diễn ra trong bối cảnh nhu cầu nhà ở dành cho người thu nhập trung bình và người lao động tại Hà Nội vẫn ở mức cao, trong khi nguồn cung phù hợp còn hạn chế trong nhiều năm qua. Đây cũng là một trong những lý do khiến phát triển nhà ở xã hội tiếp tục được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển đô thị của thành phố.

Báo cáo tại cuộc họp, Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Nguyễn Phi Thường cho biết đến nay trên địa bàn thành phố có 147 dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho lực lượng vũ trang đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, gồm 121 dự án nhà ở xã hội, 23 dự án nhà ở cho lực lượng công an nhân dân và 3 dự án nhà ở cho lực lượng quân đội. Trong đó, có 144 dự án đã khởi công, đang triển khai hoặc dự kiến khởi công trong năm 2026.

Hiện thành phố có 30 dự án đã khởi công với khoảng 24.120 căn hộ. Theo kế hoạch, trong 6 tháng cuối năm 2026, Hà Nội sẽ hoàn thành phê duyệt quy hoạch chi tiết cho 91 dự án, hoàn thành giải phóng mặt bằng 67 dự án, giao đất cho 108 dự án và khởi công 114 dự án. Nếu thực hiện đúng tiến độ, trong năm nay sẽ có 77 dự án hoàn thành phần móng, đủ điều kiện đưa khoảng 46.100 căn hộ ra thị trường.

Cả nước có 866 dự án nhà ở xã hội đã và đang triển khai với quy mô khoảng 757.338 căn hộ.

Để đạt mục tiêu này, thành phố đang triển khai nhiều giải pháp theo hướng rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư.

Theo chỉ đạo của UBND Thành phố Hà Nội, các dự án nhà ở xã hội được ưu tiên triển khai theo cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô. Theo đó, dự án được lập và phê duyệt ngay quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 mà không phải chờ điều chỉnh hoặc hoàn thành quy hoạch phân khu. Thành phố cũng yêu cầu thực hiện song song công tác quy hoạch và giải phóng mặt bằng nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai.

Đối với các dự án đã có chủ trương đầu tư, công tác giải phóng mặt bằng được yêu cầu hoàn thành trong tối đa hai tháng đối với dự án dưới 10ha và ba tháng đối với dự án từ 10ha trở lên. Sau khi có mặt bằng sạch, thủ tục giao đất, cho thuê đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất sẽ được triển khai theo hướng rút ngắn tối đa thời gian xử lý.

Tại cuộc họp, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn nhấn mạnh mục tiêu toàn bộ 114 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư phải được khởi công trong năm 2026. Thành phố sẽ tổ chức rà soát, kiểm điểm tiến độ định kỳ hai tuần một lần nhằm bảo đảm các mốc thời gian đã đề ra được thực hiện nghiêm túc.

Từ cơ chế đến thực thi

Có thể thấy, sự chuyển động của Hà Nội diễn ra trong bối cảnh chương trình phát triển nhà ở xã hội đang bước vào giai đoạn tăng tốc trên phạm vi cả nước.

Theo Bộ Xây dựng, đến giữa năm 2026, cả nước có 866 dự án nhà ở xã hội đã và đang triển khai với quy mô khoảng 757.338 căn hộ. Cùng với việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về nhà ở, đất đai và đầu tư, nhiều địa phương đang tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn để đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy thách thức lớn nhất hiện nay không còn nằm ở việc thiếu cơ chế mà là khả năng tổ chức thực hiện tại địa phương, đặc biệt ở các khâu quy hoạch, giải phóng mặt bằng, giao đất và hoàn thiện thủ tục đầu tư.

TS. Trần Xuân Lượng - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE) cho rằng điểm đáng chú ý trong cách làm của Hà Nội là việc tập trung xử lý đồng thời nhiều khâu của quá trình đầu tư. Trong nhiều năm qua, không ít dự án nhà ở xã hội bị kéo dài do vướng mắc ở quy hoạch, giải phóng mặt bằng và thủ tục đất đai. Việc rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và triển khai song song các thủ tục có thể giúp giảm đáng kể thời gian chuẩn bị đầu tư, qua đó đẩy nhanh nguồn cung ra thị trường.

Theo vị chuyên gia, nhu cầu nhà ở của người lao động và nhóm thu nhập trung bình tại Hà Nội vẫn rất lớn trong khi nguồn cung phù hợp còn hạn chế. Việc đẩy nhanh tiến độ các dự án nhà ở xã hội không chỉ góp phần thực hiện mục tiêu an sinh xã hội mà còn giúp thị trường bất động sản phát triển cân bằng hơn khi gia tăng tỷ trọng sản phẩm phục vụ nhu cầu ở thực.

Các đơn vị nghiên cứu thị trường cho thấy, phân khúc nhà ở giá phù hợp hiện vẫn là nhóm có nhu cầu lớn nhất tại các đô thị lớn. Tuy nhiên, nguồn cung mới trong nhiều năm qua chủ yếu tập trung ở phân khúc trung cấp và cao cấp. Điều này khiến khoảng cách giữa nhu cầu thực và khả năng tiếp cận nhà ở của một bộ phận người dân ngày càng lớn, đặc biệt tại Hà Nội và TP HCM.

Dù vậy, báo cáo của Sở Xây dựng Hà Nội cho thấy vẫn còn nhiều khó khăn cần tiếp tục tháo gỡ. Hiện có 91 dự án chưa được phê duyệt quy hoạch chi tiết và 67 dự án chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng. Một số dự án còn vướng mắc trong quá trình hạ ngầm hạ tầng kỹ thuật, thu hồi đất hoặc chưa đạt được sự đồng thuận trong công tác bồi thường, hỗ trợ. Điều này cho thấy việc phát triển nhà ở xã hội không chỉ là câu chuyện của riêng ngành xây dựng mà đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa quy hoạch, đất đai, tài chính và chính quyền địa phương.

Trong bối cảnh mục tiêu phát triển tối thiểu một triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030 đang được triển khai trên phạm vi cả nước, tiến độ thực hiện tại các địa phương sẽ đóng vai trò quyết định đối với hiệu quả của chương trình. Dù hành lang pháp lý đã từng bước được hoàn thiện, khả năng giải quyết các vướng mắc về quy hoạch, giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư vẫn sẽ là thước đo quan trọng đối với quá trình tăng tốc nguồn cung nhà ở xã hội trong giai đoạn tới.

Nguồn: Nhà ở xã hội bước vào giai đoạn tăng tốc thực thi