Áp lực vốn siết chặt, ngân hàng bước vào cuộc tái cấu trúc lớn nhất

Ngân hàng bước vào cuộc đua sống còn

Không còn là những kế hoạch treo trên giấy, mùa đại hội cổ đông ngân hàng 2026 đang chứng kiến một cuộc đua tăng vốn và tái cấu trúc mang tính thực dụng và quyết liệt bậc nhất trong nhiều năm. Đằng sau là sức ép kép: quy mô tài sản phình to nhanh chóng và các chuẩn mực an toàn ngày càng bị siết chặt đến ngưỡng không thể trì hoãn.

Hệ thống ngân hàng đang bước vào giai đoạn gia cố “bộ đệm vốn” chưa từng có tiền lệ. Đến cuối năm 2025, dư nợ cho vay của 30 ngân hàng thương mại đã chạm mốc 15,8 triệu tỷ đồng, tăng gần 19% chỉ trong một năm, vượt xa mục tiêu điều hành ban đầu. Tín dụng tăng nóng không chỉ là câu chuyện tăng trưởng, mà còn là rủi ro nếu vốn chủ sở hữu không theo kịp.

Khi quy mô tài sản mở rộng quá nhanh, tỷ lệ an toàn vốn trở thành “lằn ranh đỏ”. Và với việc Ngân hàng Nhà nước ban hành Thông tư 14/2025/TT-NHNN, yêu cầu về chất lượng vốn cấp 1 đã được nâng lên một chuẩn mực khắt khe hơn hẳn. Các báo cáo của FiinRatings và VIS Rating đều chung một cảnh báo: nếu không bổ sung vốn mới, nhiều ngân hàng sẽ chứng kiến tỷ lệ an toàn vốn suy giảm mạnh vào cuối năm 2026, kéo theo nguy cơ co hẹp tín dụng.

Khám phá thêm

Tư vấn pháp luật

Khóa học quản lý rủi ro

Tạp chí điện tử

Trong bối cảnh đó, cơ chế chính sách mới đang trở thành “cú hích” mang tính quyết định. Việc điều chỉnh mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2026 xuống khoảng 15% không chỉ là động thái kiểm soát rủi ro, mà còn tạo khoảng lặng cần thiết để các ngân hàng tái cơ cấu nguồn lực. Quan trọng hơn, những cơ chế chưa từng có tiền lệ đã được kích hoạt.

Với khối ngân hàng quốc doanh, Nghị quyết 79-NQ/TW cho phép giữ lại lợi nhuận sau thuế để tăng vốn điều lệ đã tháo gỡ nút thắt kéo dài nhiều năm. Đây là nguồn lực quan trọng giúp các “ông lớn” đủ sức tham gia tài trợ các dự án hạ tầng quy mô lớn trong giai đoạn 2026–2030, nơi nhu cầu vốn được dự báo lên tới hàng triệu tỷ đồng.

Ngay lập tức, các động thái cụ thể đã xuất hiện. BIDV triển khai phát hành riêng lẻ hơn 263 triệu cổ phiếu cho nhà đầu tư chuyên nghiệp, dự kiến thu về trên 10.000 tỷ đồng. Nguồn vốn mới không chỉ giúp cải thiện hệ số an toàn mà còn được định hướng đổ vào các lĩnh vực chiến lược như tín dụng xanh và bán lẻ, những mảng được kỳ vọng tăng trưởng dài hạn.

Ở quy mô lớn hơn, kế hoạch bán tối đa 6,5% vốn của Vietcombank cho nhà đầu tư chiến lược đang trở thành tâm điểm thị trường. Với giá trị ước tính lên tới 1,3–1,4 tỷ USD, thương vụ này nếu hoàn tất sẽ không chỉ giúp ngân hàng tăng vốn mà còn tái định hình cấu trúc cổ đông sau nhiều năm trì hoãn. Tuy nhiên, “cuộc đua” không chỉ diễn ra ở nhóm ngân hàng quốc doanh.

Tại khối ngân hàng thương mại cổ phần, bên cạnh các phương án quen thuộc như chia cổ tức bằng cổ phiếu, một xu hướng mới đang nổi lên rõ rệt: mở rộng “room” cho nhà đầu tư nước ngoài.

Nghị định 69/2025/NĐ-CP đã tạo ra một hành lang pháp lý mới khi cho phép nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài lên tới 49% đối với các tổ chức tín dụng tham gia tái cơ cấu ngân hàng yếu kém. Quy định này lập tức biến một số ngân hàng như MB, HDBank hay VPBank thành “điểm hút vốn” đối với dòng tiền quốc tế.

Theo phân tích của ACBS, HDBank hiện là ứng viên sáng giá nhất để nới room trong ngắn hạn, khi chưa có cổ đông chiến lược nước ngoài và vẫn còn dư địa lớn theo quy định. Trong khi đó, dù hệ số an toàn vốn của HDBank và VPBank đang ở mức tương đối cao, khoảng 14%, nhưng phần lớn lại dựa vào vốn cấp 2, tức các công cụ nợ dài hạn.

Điều này đồng nghĩa với việc nếu không tăng vốn cấp 1 thông qua cổ phần, chi phí vốn dài hạn sẽ tiếp tục là gánh nặng. Và quan trọng hơn, cấu trúc vốn sẽ thiếu bền vững trong bối cảnh tăng trưởng tài sản vẫn đang được duy trì ở mức cao.

VIS Rating ước tính, nếu không bổ sung kịp thời vốn cổ phần, tỷ lệ an toàn vốn của các ngân hàng này có thể giảm từ 150 đến 300 điểm cơ bản vào cuối năm 2026. Con số này đủ để biến lợi thế hiện tại thành rủi ro trong tương lai gần.

Nhìn rộng hơn, những gì đang diễn ra không đơn thuần là một làn sóng tăng vốn. Đó là quá trình tái định hình lại nền tảng tài chính của hệ thống ngân hàng, nơi tăng trưởng không còn được đo bằng quy mô tín dụng, mà bằng chất lượng vốn và khả năng chống chịu.

Trong cuộc đua này, ai tăng vốn nhanh hơn chưa chắc đã thắng. Nhưng ai chậm chân, gần như chắc chắn sẽ bị bỏ lại phía sau.

Áp lực vốn, chuẩn an toàn siết chặt và làn sóng M&A đang đẩy hệ thống ngân hàng vào cuộc đua sống còn.

Cuộc đua lợi nhuận và M&A ngân hàng bước vào giai đoạn nóng

Song song với cuộc đua tăng vốn, làn sóng mua bán - sáp nhập đang nóng lên từng ngày, phản ánh rõ quá trình tái cấu trúc mang tính thanh lọc của toàn hệ thống. Những thương vụ không còn mang tính thăm dò, mà đã bước vào giai đoạn “ra quyết định”, nơi dòng tiền và quyền kiểm soát thực sự dịch chuyển.

Tâm điểm chú ý hiện dồn về khối cổ phần 32,5% tại Sacombank liên quan đến nhóm ông Trầm Bê, đang được thế chấp tại VAMC và chờ phương án chuyển nhượng. Đây không chỉ là một thương vụ thoái vốn, mà còn là phép thử đối với năng lực hấp thụ và tái cấu trúc của thị trường.

Ở một diễn biến khác, VIB đã sẵn sàng cho một sự thay đổi lớn trong cơ cấu cổ đông khi tìm kiếm đối tác chiến lược thay thế Commonwealth Bank of Australia. SHB cũng không đứng ngoài cuộc, tích cực tiếp cận các nhà đầu tư ngoại trong bối cảnh “cửa” mở room đang rộng hơn bao giờ hết.

Khi nền tảng vốn được củng cố, tham vọng lợi nhuận cũng lập tức được nới rộng. MB là cái tên thể hiện rõ nhất xu hướng này khi đặt mục tiêu lợi nhuận hợp nhất xấp xỉ 39.500 tỷ đồng, tăng trưởng khoảng 20%.

Không dừng ở đó, ngân hàng này còn đẩy kế hoạch tăng trưởng tín dụng và huy động lên tới 35%, đồng thời hướng tới việc mở rộng thêm 5 triệu khách hàng mới và giữ tỷ lệ nợ xấu ở mức 1,5%. Đây là những con số không chỉ thể hiện tham vọng, mà còn cho thấy mức độ tự tin vào năng lực kiểm soát rủi ro.

HDBank cũng gia nhập nhóm tăng tốc với kế hoạch lợi nhuận trước thuế gần 27.720 tỷ đồng, tương đương mức tăng trên 30%. Song song, ngân hàng này đặt mục tiêu mở rộng tổng tài sản thêm 28%, duy trì tăng trưởng tín dụng quanh ngưỡng 35% và giữ tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu vượt 25% là một mức cao trong bối cảnh chi phí vốn đang có xu hướng gia tăng.

VPBank tiếp tục theo đuổi chiến lược mở rộng quy mô khi định hướng dư nợ tín dụng đạt khoảng 1,3 triệu tỷ đồng, tăng hơn 34%, trong khi tiền gửi khách hàng dự kiến vượt 1,03 triệu tỷ đồng. Đây là bước đi cho thấy ngân hàng vẫn ưu tiên tăng trưởng, dù áp lực vốn và chi phí ngày càng lớn.

Trái ngược với xu hướng tăng tốc, Sacombank chọn cách đi chậm và chắc hơn. Mục tiêu lợi nhuận trước thuế năm 2026 dự kiến đạt 8.100 tỷ đồng, chỉ tăng nhẹ 6,2%, nhưng trọng tâm vẫn là xử lý tồn đọng và hướng tới cột mốc tổng tài sản vượt 1 triệu tỷ đồng. Đây là chiến lược mang tính phòng thủ, ưu tiên ổn định hơn là bứt phá.

Ở góc nhìn tổng thể, TS. Nguyễn Quốc Hùng cho rằng việc mở rộng dòng vốn ngoại sẽ mang lại không chỉ nguồn lực tài chính, mà còn là sự nâng cấp về công nghệ, quản trị và năng lực kiểm soát rủi ro cho hệ thống ngân hàng.

Tuy nhiên, dòng vốn này không đến một cách dễ dàng. Theo PwC, nhà đầu tư quốc tế ngày càng khắt khe, không chỉ nhìn vào lợi nhuận mà còn đánh giá sâu về tính minh bạch tài chính, mức độ chuyển đổi số và chiến lược phát triển bền vững. Điều đó đồng nghĩa, không phải ngân hàng nào cũng đủ điều kiện để thu hút vốn, dù nhu cầu là rất lớn.

Vì vậy, cuộc đua huy động vốn tỷ USD trong năm 2026 thực chất đang đóng vai trò như một “bộ lọc” khắc nghiệt nhất. Những ngân hàng chủ động tái cấu trúc, chuẩn hóa quản trị và đón đúng dòng vốn chiến lược sẽ có cơ hội bứt tốc.

Ngược lại, những ngân hàng chậm thích nghi sẽ bị tụt lại phía sau, trong một thị trường đang bước vào giai đoạn phân hóa rõ rệt.

Và sau cùng, cuộc đua này không chỉ là câu chuyện lợi nhuận hay tăng trưởng, mà là cuộc tái sắp xếp lại trật tự của toàn bộ hệ thống ngân hàng trong thập kỷ tới.

Nguồn: Áp lực vốn siết chặt, ngân hàng bước vào cuộc tái cấu trúc lớn nhất