Kinh tế Trung Quốc: Lấy xuất khẩu “gánh” tiêu dùng

Trung Quốc đạt được thặng dư thương mại kỷ lục vào năm 2025

Giới phân tích ví von Bắc Kinh đang phải “lấy công bù thủ”, khi thặng dư thương mại năm 2025 - có quy mô tương đương một nền kinh tế thuộc nhóm 20 quốc gia lớn nhất thế giới - được xem là điểm tựa quan trọng để bù đắp cho sự suy yếu kéo dài của nhu cầu nội địa.

Kể từ sau cú sụp đổ của lĩnh vực bất động sản năm 2021, Trung Quốc đã tái phân bổ nguồn lực mạnh mẽ sang khu vực công nghiệp nhằm đáp ứng các mục tiêu tăng trưởng đầy tham vọng. Hệ quả là tình trạng dư thừa năng lực sản xuất ngày càng rõ nét, buộc các nhà máy phải đẩy mạnh tìm kiếm đầu ra trên thị trường quốc tế.

Năm ngoái, mức độ thâm nhập của Trung Quốc vào thị trường toàn cầu đạt tới ngưỡng chưa từng có, kéo theo thặng dư thương mại kỷ lục khoảng 1,2 nghìn tỷ USD, tăng hơn 20% so với năm 2024.

Theo tính toán của Reuters, nếu thặng dư thương mại tiếp tục tăng với tốc độ tương tự như năm 2025, quy mô này vào năm 2030 sẽ tương đương toàn bộ nền kinh tế trị giá khoảng 3.000 tỷ USD của Pháp, và đến năm 2033 có thể ngang bằng mức sản lượng 5.000 tỷ USD của Đức.

Đáng chú ý, trong khi lượng hàng xuất khẩu sang Mỹ giảm khoảng 1/5, xuất khẩu của Trung Quốc lại tăng mạnh sang phần còn lại của thế giới. Các nhà sản xuất đang đẩy nhanh việc chinh phục những thị trường mới nhằm tự bảo vệ trước các chính sách thuế quan cứng rắn của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, chiến lược dựa mạnh vào xuất khẩu này – dù đã phần nào làm giảm tác động từ các rào cản thương mại của Mỹ – đang ngày càng bộc lộ giới hạn và khó có thể duy trì trong trung hạn.

Trước hết là những mất cân đối nội tại của nền kinh tế. Dữ liệu mới công bố cho thấy, sản lượng công nghiệp tăng 5,9% trong năm 2025, vượt xa mức tăng 3,7% của doanh số bán lẻ, trong khi đầu tư bất động sản giảm sâu tới 17,2%. Khoảng cách này phản ánh rõ nét tình trạng cung mạnh nhưng cầu yếu.

Và trừ khi Bắc Kinh có thể tái phân bổ nguồn lực theo hướng ưu tiên người tiêu dùng, đồng thời thúc đẩy các lĩnh vực phụ thuộc nhiều hơn vào chi tiêu trong nước, giới phân tích cảnh báo triển vọng tăng trưởng của Trung Quốc trong những năm tới có nguy cơ suy giảm đáng kể. Trong khi nước này dự kiến tiếp tục đặt mục tiêu tăng trưởng khoảng 5% trong năm nay, một cuộc thăm dò của Reuters cho thấy tăng trưởng năm 2026 có thể chỉ đạt 4,5%.

Xuất khẩu của Trung Quốc sẽ đối mặt với khó khăn mới

“Thật khó để hình dung thặng dư thương mại có thể tiếp tục mở rộng với tốc độ này trong dài hạn, bởi điều đó gần như chắc chắn sẽ kích hoạt làn sóng phản ứng bảo hộ mạnh mẽ hơn từ các nền kinh tế khác,” ông Christopher Beddor, nhà kinh tế học tại Gavekal Dragonomics, nhận định.

Thừa nhận những thách thức hiện hữu, ông Kang Yi, Cục trưởng Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS), cho biết tăng trưởng kinh tế năm 2025 là một “thành quả khó khăn”. Theo ông, nền kinh tế vẫn đang đối mặt với nhiều vấn đề, nổi bật là tình trạng nguồn cung dồi dào trong khi nhu cầu yếu.

Đầu tư tư nhân cũng giảm 6,4%, khi các doanh nghiệp thấy ít động lực mở rộng trong một nền kinh tế bị chi phối bởi dư thừa công suất, nơi các hộ gia đình có xu hướng tiết kiệm hơn là chi tiêu.

Trong bối cảnh đó, Ngân hàng trung ương Trung Quốc đã công bố một gói nới lỏng chính sách tiền tệ có mục tiêu, bao gồm chương trình hỗ trợ mới trị giá 1.000 tỷ nhân dân tệ (khoảng 144 tỷ USD) dành cho khu vực doanh nghiệp tư nhân.

Song song, Bắc Kinh tiếp tục triển khai các biện pháp kích thích phía cầu, như tăng dần mức lương hưu tối thiểu và mở rộng phúc lợi xã hội - từ hỗ trợ chăm sóc trẻ em đến học phí - đồng thời hướng tới mục tiêu hạn chế đà suy giảm dân số.

Nguồn: Kinh tế Trung Quốc: Lấy xuất khẩu “gánh” tiêu dùng