Hỗ trợ lãi suất cho vay: Tăng hiệu quả cách nào?

Từ phía ngân hàng, trong những năm gần đây, các chương trình hỗ trợ lãi suất cho vay đặc biệt từ nguồn vốn của ngân hàng thương mại, nổi bật hiệu quả có chương trình tín dụng đối với lĩnh vực nông, lâm, thủy sản.

Nhiều chương trình hỗ trợ lãi suất cho vay hiệu quả

Theo Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế Hà Thu Giang cho biết, thời gian qua, các chương trình tín dụng theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã được các tổ chức tín dụng tích cực triển khai và đạt được nhiều kết quả tích cực.

Nhiều chương trình hỗ trợ lãi suất cho vay đã được triển khai hiệu . (Ảnh minh họa).

Cụ thể, Chương trình tín dụng đối với lĩnh vực nông, lâm, thủy sản (được mở rộng đối tượng từ Chương trình tín dụng đối với lĩnh vực lâm, thủy sản và 4 lần nâng quy mô lên gấp 12 lần - từ 15.000 tỷ ban đầu lên 185.000 tỷ đồng), đến nay, doanh số giải ngân lũy kế đạt trên 185 nghìn tỷ đồng, hoàn thành mục tiêu đề ra.

Bên cạnh đó, còn có các chương trình khác như Chương trình cho vay theo Nghị quyết 33/NQ-CP; cho vay người trẻ dưới 35 tuổi mua nhà ở xã hội; Chương trình cho vay liên kết sản xuất chế biến và tiêu thụ sản phẩm lúa gạo chất lượng cao và phát thải thấp vùng đồng bằng sông Cửu Long; hay Chương trình tín dụng xanh vẫn đang được các NHTM triển khai trong khi chờ hướng dẫn về các tiêu chí xác thực dự án xanh, dự án tuần hoàn, dự án đáp ứng khung tiêu chuẩn ESG và cơ quan chức năng liên quan xác định quy mô, nguồn lực triển khai...

Bài toán thẩm định và cơ chế cấp bù lãi suất

Ngoài nguồn vốn tín dụng, tại TP Hồ Chí Minh, chương trình hỗ trợ lãi suất đối với các dự án đầu tư được Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP HCM (HFIC) cho vay thuộc lĩnh vực ưu tiên phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn triển khai. Theo ông Nguyễn Ngọc Hòa - Chủ tịch Hội đồng thành viên HFIC, đồng thời là Chủ tịch Hiệp hội DN TP HCM (HUBA), đây là chương trình thực tế và đã phê duyệt cho nhiều doanh nghiệp vay vốn.

"Đến nay HFIC đã tiếp nhận 35 dự án với tổng mức đầu tư 5.805 tỷ đồng, nhu cầu vay vốn khoảng 3.289 tỷ đồng. Các dự án tập trung vào nhiều lĩnh vực như y tế, giáo dục, môi trường, văn hóa, du lịch, dịch vụ, thể dục thể thao, công nghệ cao - chuyển đổi số, 4 ngành công nghiệp trọng yếu và công nghiệp hỗ trợ.

Trong số này, HFIC đang thẩm định 12 dự án; đồng thời đã chấp thuận cho vay 23 dự án với tổng mức đầu tư 2.694 tỷ đồng, tổng vốn vay 1.620 tỷ đồng. Bên cạnh đó, đơn vị cũng đang xúc tiến 42 dự án khác thuộc các lĩnh vực chuyển đổi số - đổi mới sáng tạo, công nghiệp - công nghiệp hỗ trợ, giáo dục, y tế, môi trường - năng lượng, hạ tầng kinh tế - kỹ thuật, văn hóa, du lịch...", ông Nguyễn Ngọc Hòa cho biết.

Mới đây, Sở Công Thương TP HCM vừa có văn bản gửi các tổ chức hội ngành nghề TP HCM, đề nghị tham gia nghiên cứu, góp ý cho dự thảo về Nghị quyết quy định về hỗ trợ lãi suất đối với các dự án đầu tư qua HIFC. Theo Chủ tịch Hội đồng thành viên HFIC, việc lấy ý kiến cộng đồng doanh nghiệp hiện nay nhằm chuẩn bị nội dung trình HĐND TP HCM tại kỳ họp sắp tới. Trọng tâm là xem xét bổ sung các ngành nghề, lĩnh vực mới cũng như tiếp thu đề xuất từ doanh nghiệp để hoàn thiện chính sách hỗ trợ lãi suất, qua đó nâng cao hiệu quả triển khai đối với các dự án thuộc lĩnh vực ưu tiên phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.

TS Đinh Thế Hiển, Chuyên gia Kinh tế cho rằng, thực tế, giai đoạn 1998 - 2004, Thành phố đã từng giao Quỹ Đầu tư phát triển đô thị Tp.HCM - HIFU (nay đổi thành HIFC) triển khai chương trình hỗ trợ cho vay và có kết quả khá tích cực.

Chương trình ghi dấu ấn đậm nét trong lĩnh vực y tế, giáo dục và hạ tầng khu công nghiệp nhờ thay thế thành công cơ chế bao cấp trì trệ bằng mô hình cho vay ưu đãi, ông Hiển cho biết. Ban đầu, các đơn vị thụ hưởng như bệnh viện hay trường học còn e ngại việc phải vay vốn thay vì được cấp ngân sách, nhưng khi hiểu rằng dòng vốn này cho phép đầu tư thần tốc, quy mô lớn, và khả năng hoàn vốn hoàn toàn khả thi từ nguồn thu dịch vụ tăng thêm, họ đã chủ động bứt phá. Đặc biệt, với chính sách hỗ trợ 10 tỷ đồng lãi suất 0% trong 10 năm, các khu công nghiệp đã có được "vốn mồi" quan trọng để hoàn thiện hạ tầng và nhanh chóng đưa vào khai thác thương mại.

Tuy nhiên, theo chuyên gia, hiệu quả của chương trình lại chững lại khi áp dụng cho các dự án mở rộng sản xuất kinh doanh (SXKD). Trong bối cảnh hiện nay, khi chương trình đang mở rộng sang các lĩnh vực công nghệ cao, chuyển đổi số… chuyên gia cho rằng yếu tố then chốt sẽ nằm ở chất lượng thẩm định dự án. "Nếu thẩm định không sát thực tế sẽ dẫn đến rủi ro doanh nghiệp yếu vẫn được vay, trong khi doanh nghiệp có phương án tốt lại không tiếp cận được vốn" - ông Hiển phân tích.

Để nâng cao hiệu quả, chuyên gia đề xuất TP HCM nên chuyển dần sang cơ chế cấp bù lãi suất. Theo đó, ngân hàng thương mại trực tiếp thẩm định và cho vay, còn Thành phố thông qua HFIC để hỗ trợ lãi suất. Cách làm này giúp mở rộng quy mô tín dụng, giảm cơ chế "xin - cho" và đáp ứng nhu cầu vốn của nhiều doanh nghiệp hơn. Đồng thời, cần xây dựng tiêu chí riêng cho từng lĩnh vực, phân bổ nguồn lực hợp lý để bảo đảm hiệu quả sử dụng vốn.

Cùng với đó, ông cho rằng mặc dù chương trình không hạn chế số dự án/ doanh nghiệp song để đi được dài lâu và sát hiệu quả trong bối cảnh mới, cần định hướng đúng các lĩnh vực ưu tiên thiết thân đối với tăng trưởng của TP HCM và tạo đà trở thành động lực tăng trưởng chung.

Theo đó, chuyên gia cũng nhấn mạnh bất kỳ chương trình cho vay hỗ trợ ưu đãi lãi suất nào, cũng cần định vị đúng và trúng đối tượng được thụ hưởng. Phương án thẩm định - giải ngân phù hợp ngay từ đầu để đảm bảo tránh rơi vào "vết xe" của những chương trình hỗ trợ quy mô rất lớn, giải ngân nhỏ giọt do vướng mắc thẩm định và e ngại trách nhiệm, hậu kiểm.

Nguồn: Hỗ trợ lãi suất cho vay: Tăng hiệu quả cách nào?