Doanh nghiệp bán lẻ xoay trục trước xu hướng mua sắm mới

Sự phát triển của công nghệ số đang thay đổi hoàn toàn cách thức mua sắm của người tiêu dùng và mô hình kinh doanh của doanh nghiệp bán lẻ. Trong khi người tiêu dùng có thể cùng lúc trải nghiệm nhiều kênh mua sắm khác nhau như ứng dụng riêng của doanh nghiệp, mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, cửa hàng trực tiếp… thì doanh nghiệp cũng đang ứng dụng mô hình đa kênh phân phối như một chiến lược tiếp thị đa dạng để tiếp cận và tương tác với khách hàng.

Giai đoạn phát triển mới

Theo ông Hoàng Ninh - Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và kinh tế số (Bộ Công Thương): chuyển đổi số đang tái định hình sâu sắc phương thức sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng. Trong đó, thương mại điện tử đã trở thành kênh phân phối quan trọng, góp phần kết nối trực tiếp doanh nghiệp với người tiêu dùng, thúc đẩy mở rộng thị trường cho hàng hóa Việt Nam.

Livestream quảng bá, kinh doanh sản phẩm hàng hoá đang trở thành kênh phân phối hiệu quả của các doanh nghiệp, hộ kinh doanh, làng nghề...

Thời gian qua, thương mại điện tử duy trì mức tăng trưởng bình quân khoảng 25%/năm. Năm 2025, quy mô bán lẻ ước đạt 31 tỷ USD, chiếm khoảng 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa với khoảng 60% dân số tham gia mua sắm trực tuyến. Sau giai đoạn phát triển nhanh và rộng, thị trường bước vào giai đoạn phát triển mới: bền vững, xanh, minh bạch thông tin gắn với nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng.

Trong những năm tới, thương mại điện tử dự báo sẽ tiếp tục bùng nổ, ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng doanh thu bán lẻ, qua đó thúc đẩy mạnh mẽ tiêu dùng nội địa. Cùng với đó là các xu hướng mua sắm mới, tạo đà cho các mô hình mua sắm đa kênh và trải nghiệm cá nhân hóa góp phần thay đổi mô hình kinh doanh. Đặc biệt, trong bối cảnh công nghệ ngày càng phát triển, công dân thế hệ số là gen Y và gen Z được dự báo sẽ chiếm khoảng 40% tổng tiêu dùng hàng hóa của Việt Nam vào năm 2030.

Theo báo cáo Thị trường nội địa Việt Nam năm 2025 do Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) thực hiện, với phân khúc khách hàng gen Y và gen Z, mua sắm đa kênh kết hợp trực tuyến và trực tiếp tại cửa hàng tiếp tục trở thành xu hướng chủ đạo. Thương mại điện tử sẽ đóng vai trò kênh phân phối hiệu quả, thông qua các sàn giao dịch, mạng xã hội và hình thức livestream bán hàng trực tiếp. Đây sẽ là chìa khóa bứt phá doanh thu cho doanh nghiệp.

Từ góc độ doanh nghiệp, bà Lê Thị Nga - đại diện công ty CP công nghệ Sapo cho biết: sự xuất hiện của rất nhiều nền tảng số khiến thói quen mua sắm của khách hàng thay đổi theo một hành trình không tuyến tính như trước đây. Người tiêu dùng có thể xem, lướt sản phẩm, nhận diện thương hiệu trên tiktok rồi vào facebook để tìm hiểu thông tin chi tiết, sau đó qua sàn thương mại điện tử để so sánh giá cả trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.

Hành trình mua sắm đặc biệt này không cố định ở bất kì đối tượng nào, không có quy luật nào để chúng ta có thể đoán trước được. Do vậy, việc nhận diện trên các nền tảng, các điểm chạm đang trở thành điều bắt buộc trong kinh doanh thương mại điện tử hiện nay.

Mô hình đa kênh tích hợp sẽ trở thành lựa chọn chủ đạo của doanh nghiệp bán lẻ. Ngoài việc duy trì cửa hàng truyền thống, doanh nghiệp cần phát triển ứng dụng riêng, gian hàng trên sàn thương mại điện tử, kênh mua bán trên mạng xã hội. Điều này tạo cho người tiêu dùng thêm các lựa chọn mua sắm: tìm hiểu sản phẩm trực tuyến rồi mua tại cửa hàng để trải nghiệm trực tiếp hoặc ngược lại, trải nghiệm tại cửa hàng rồi đặt mua trực tuyến để hưởng ưu đãi, tiện lợi.

Cơ hội song hành với thách thức

Bên cạnh xu hướng mua sắm mới, thói quen mua sắm hàng hoá sản phẩm tiêu dùng của khách hàng đang dịch chuyển từ giá thành sang giá trị, thương hiệu sản phẩm. Đặc biệt là trách nhiệm xã hội, sản phẩm bền vững, sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, sản phẩm đáp ứng lối sống khoẻ mạnh theo xu hướng tiêu dùng xanh.

Bà Lê Thị Nga - đại diện công ty CP công nghệ Sapo cho biết: mô hình đa kênh tích hợp sẽ trở thành lựa chọn chủ đạo của doanh nghiệp bán lẻ

Theo bà Lê Thị Nga, mô hình kinh doanh đang thay đổi theo hướng đa kênh, đa nền đảng và đa cấp độ vừa mang lại cơ hội vừa là thách thức với không ít doanh nghiệp bán lẻ, nhất là các doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ.

Nhận diện những thách thức chính, bà Lê Thị Nga đề cập đến việc phân mảnh dữ liệu ở nhiều điểm chạm khác nhau. Khi mở rộng quy mô hoạt động, mở rộng kênh bán hàng, nguồn lực của doanh nghiệp phải nhân bản theo cấp số nhân tạo áp lực lớn trong ngân sách của doanh nghiệp.

Cùng với đó là những yêu cầu tối ưu hoá vận hành, chi phí, hạn chế sai sót trong kinh doanh đa kênh khi lượng hàng tăng, nhất là trong giai đoạn kinh doanh cao điểm; áp lực tuân thủ quy định pháp luật, chính sách thuế…

Để giải toả thách thức này đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư xây dựng nền tảng vận hành số thông suốt giữa các cấp độ. Trong đó, dù doanh nghiệp quy mô nhỏ cần quan tâm đến yêu cầu tự động hóa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo gắn liền với chuẩn hoá, hợp nhất dữ liệu (khách hàng, kho hàng, sản phẩm và doanh thu, chi phí) nhằm thuận lợi cho việc quản lý, tối ưu chi phí, gia tăng tốc độ xử lý cũng như nhận diện khách hàng.

Quan điểm này cũng được khuyến nghị trong báo cáo Thị trường nội địa Việt Nam năm 2025. Theo đó, chuyển đổi số là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện năng suất, tối ưu hóa quy trình sản xuất và dễ dàng tiếp cận thị trường hơn. Doanh nghiệp cần ứng dụng rộng rãi các công nghệ mới như AI, dữ liệu lớn, IoT trong quản lý vận hành, logistics, sản xuất và chuỗi cung ứng.

Nguồn: Doanh nghiệp bán lẻ xoay trục trước xu hướng mua sắm mới